Phóng viên Đỗ Hiếu của Ban Việt Ngữ Đài Á Châu Tự Do có mặt tại chỗ và tường trìnhcác nội dung chính được trình bày và phân tích trong ngày hội thảo.
Công nghiệp hạt nhân
Diễn giả là ông Mycle Schneider, công dân Đức, chuyên gia quốc tế về năng lượng và hạt nhân, từng là cố vấn cho các chánh phủ và định chế quốc tế tại Hoa Kỳ, EU, Pháp, Đức, Nhật, IAEA tức Cơ quan nguyên tử năng quốc tế, và tổ chức UNESCO, thuộc liên hiệp quốc.
Ông cũng đã có những buổi diễn thuyết ở Canada, Trung Quốc, Anh Quốc, vương quốc Bỉ, cùng nhiều nước khác. Hiện ông sinh sống tại Paris, Pháp và đây là lần đầu tiên đến Bangkok, theo lời của chánh phủ và quốc hội Thái Lan.
Chủ đề chính của ngày làm việc là “Công Nghiệp Hạt Nhân toàn cầu năm 2009: sự hồi phục hay suy thoái?”.
Theo chương trình tổng quát thì trong những ngày kế tiếp, sẽ bàn vấn đề “Lợi, hại, an toàn, rủi ro, sự cần thiết và vai trò của việc phát triển năng lượng hạt nhân trên thế giới, trong hiện tại và mai sau” .
Để tóm lược những điểm chủ yếu của sựứng dụng và phát triển năng lượng hạt nhân, mà qua các tài liệu và dẫn chứng cụ thể do ông Mycle Schneider tổng hợp, thì hiện nay nhân loại chưa tích cực ủng hộ việc sử dụng năng lượng hạt nhân, với tỷ lệ thuận là 30% và tỷ lệ nghịch 70%, phóng viên Ban Việt Ngữ chúng tôi được ông dành vài phút để trình bày, giải thích thêm về khía cạnh chuyên môn, khi nói đến “năng lượng hạt nhân”, với các bạn nghe đài.
Trả lời câu hỏi, “việc khai thác năng lượng hạt nhân trên thế đang phát triển hay thụt lùi “?, ông Mycle Schneider đáp:
"Căn c ứ vào s ố li ệu c ụ th ể thì rõ ràng r ằng chúng ta đang trong giai đo ạn ph ải nói là t ụt h ậu (hay gi ật lùi) đ ối v ới vi ệc s ử d ụng năng l ượng h ạt nhân, đây là m ột đi ều khá ng ở ngàng, b ởi vì hàng ngày khi nghe các ch ương trình radio.
Xem TV, đ ọc báo, ai n ấy đ ều nói t ới chuy ện c ần ph ải ph ục h ưng công nghi ệp h ạt nhân, có nghĩa nhà máy đi ện h ạt nhân c ần đ ược xây d ựng kh ắp n ơi, tuy nhiên n ếu quan sát th ật k ỹ thì t ừ 2 năm qua, các s ố li ệu v ẫn không thay đ ổi, chúng ta ch ưa th ấy có thêm nhà máy đi ện h ạt nhân nào đ ược th ật s ự kh ởi đ ộng.
Theo tôi thì đây là m ột công vi ệc c ấp th ời mà các qu ốc gia c ần ph ải th ực hi ện, t ức là s ớm thi ết l ập các nhà máy h ạt nhân, h ầu có th ể thay th ế d ần nh ững nhà máy đã quá cũ k ỷ và s ắp ng ưng ho ạt đ ộng, nói m ột cách đ ơn gi ản là "đã đ ến lúc nó tàn t ạ r ồi".
Loài người đang phải đối phó với một sự thách thức chưa từng thấy, ai nấy cũng quả quyết là phải giảm thiểu việc khai thác năng lượng cổ điển, hầu làm quen dần với năng lượng hạt nhân.
Ô.Mycle Schneider
M ặt khác, tôi cho là cũng còn có cách có th ể t ạm th ời kéo dài s ự s ống, t ức là n ới r ộng thêm th ời gian ho ạt đ ộng c ủa nh ững nhà máy quá cũ, tuy nhiên n ếu làm nh ư v ậy, chúng ta s ẽ ph ải đ ối phó cùng lúc v ới m ột s ố r ủi ro b ất ng ờ, gây ph ương h ại đ ến s ự an toàn, sinh m ạng c ủa m ọi ng ười, và nguyên t ắc v ừa nói s ẽ r ất khó th ực hi ện, vì l ợi b ất c ập h ại."
Với kinh nghiệm của một chuyên gia quốc tế về năng lượng, một nhà tư vấn về hạt nhân được thế giới biết đến, khi nói về tương lai của công nghiệp hạt nhân, ông Mycle Schneider nhấn mạnh:
"Loài ng ười hi ện nay đang ph ải đ ối phó v ới m ột s ự thách th ức ch ưa t ừng th ấy bao gi ờ, muôn ng ười nh ư m ột, ai n ấy cũng qu ả quy ết là ph ải gi ảm thi ểu vi ệc khai thác năng l ượng c ổ đi ển, có nghĩa là nh ững th ứ thông d ụng b ấy lâu nay nh ư than đá, d ầu khí, ch ất th ải đ ể làm ra đi ện, và ph ải làm sao th ực hi ện cho b ằng đ ược quy ết tâm đó, trong vòng 20 năm t ới, h ầu làm quen d ần v ới năng l ượng h ạt nhân.
Tuy nhiên cũng c ần ph ải nói thêm là vi ệc khai thác và ứng d ụng h ạt nhân có hai tr ở ng ại đ ặt ra , th ứ nh ất là quá t ốn kém v ề tài chánh, ngân kho ản và quá ch ậm ch ạp, xét v ề các y ếu t ố nghiên c ứu k ỹ thu ật, ho ạch đ ịnh ch ương trình, th ủ t ục hành chánh, ti ến trình xây d ựng và đi vào ho ạt đ ộng... Bên c ạnh nh ững y ếu t ố v ừa k ể còn nhi ều đi ều ki ện khác nh ư v ấn đ ề chi ến l ược, binh b ị, an ninh, qu ốc phòng, x ử lý ch ất th ải, ngăn ng ừa phóng x ạ, b ảo đ ảm y t ế công c ộng.
Hi ện nay, dù luôn tìm cách gi ải t ỏa nh ững thách th ức gây tác h ại v ề môi sinh, nh ưng năng l ượng h ạt nhân ch ưa có th ể thay th ế hay c ạnh tranh đ ược v ới các lo ại c ổ đi ển, cho dù k ết qu ả nghiên c ứu cho th ấy năng l ượng h ạt nhân có th ể gi ảm thi ểu t ừ 3 cho đ ến 20 l ần khí th ải Carbon vào môi tr ường.
Dù sao thì mu ốn hay không, theo thi ển ý chúng tôi, r ồi đây, nhân lo ại s ẽ nhìn th ấy l ợi ích th ực ti ễn và lâu dài khi phát tri ển và s ử d ụng năng l ượng c ủa mai sau, t ức là năng l ượng h ạt nhân. Tôi tin r ằng, th ế gi ới s ẽ ý th ức đ ược quan ni ệm đó và b ằng đ ủ m ọi cách, đ ạt đ ến gi ải pháp h ữu hi ệu, thi ết th ực và kh ả thi, đ ối v ới loài ng ười, đây cũng là m ột ph ương cách đ ối phó v ới hi ện t ượng trái đ ất nóng d ần. "
Trường hợp Việt Nam, Thái Lan
Trong phần thuyết trình, ông Mycle Schneider cho biết, hiện trên toàn cầu, mới có 31 quốc gia sử dụng năng lượng hạt nhân, và các nước xây dựng nhiều nhà máy hạt nhân nhất gồm có: Mỹ, Pháp, Nhật, Nga, Đức, Canada, Nam Hàn. Được biết, 6 nước được kể tên từ đầu, đều là những quốc gia có võ khí hạt nhân.
Đến nay, EU vẫn chưa ủng hộ kế hoạch phát triển năng lượng hạt nhân. Riêng ở Pháp, người dân còn sử dụng hơn 73% năng lượng thông thường, chỉ 16% dân số chuộng năng lượng hạt nhân.
Vậy năng lượng hạt nhân có cần thiết cho Thái Lan và Việt Nam, hai nước láng giềng, đều là thành viên ASEAN không, là câu hỏi chúng tôi đặt với tiến sĩ Kamol Takkabutr, phó tổng giam đốc công ty điện lực hoàng gia Thái Lan, từng du học, làm việc tại Pháp và nhiều lần công du Hoa Kỳ.
Ông Kamol nói: "Đó là k ế ho ạch hàng đ ầu mà hai chánh ph ủ Bangkok và Hà N ội lâu nay v ẫn đ ặt tr ọng tâm nghiên c ứu, v ới nhóm chuyên gia v ề năng l ượng h ạt nhân c ủa đôi bên. Riêng đ ối v ới x ứ s ở chúng tôi thì ph ải nói, vi ệc thi ết k ế nhà máy đi ện h ạt nhân là ưu tiên hàng đ ầu c ủa gi ới lãnh đ ạo Bangkok.
Chúng ta cần học hỏi kinh nghiệm từ 3 đối tác Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc. Tôi tin chắc rằng họ vượt trội hơn chúng ta một đoạn đường khá xa. Nói một cách cụ thể là tới năm 2020, Việt Nam và Thái Lan mới có thể sánh được với tầm mức hiện nay, về hạt nhân đối với ba nước kể trên.
TS Kamol Takkabutr
Đó là nguyên nhân chính v ề s ự có m ặt c ủa chuyên gia nguyên t ử th ượng h ạng ông Mycle Schneider t ại đây hôm nay. Ông cũng s ẽ có bu ổi thuy ết nh ư hôm nay t ại th ượng vi ện Thái Lan và h ội đ ồng năng l ượng tr ực thu ộc Ph ủ th ủ t ướng.
Xin nói thêm v ới qúy đài là, lâu nay chúng tôi đã có nh ững bu ổi làm vi ệc, bàn b ạc, trao đ ổi song ph ương r ất tích c ực, hi ểu qu ả v ới s ự tham gia c ủa các quan ch ức v ề khoa h ọc, k ỹ thu ật, năng l ượng, c ấp th ứ tr ưởng và t ổng giám đ ốc t ừ Vi ệt Nam sang.
Ngoài ra, trong nh ững h ội ngh ị th ượng đ ỉnh ASEAN v ừa qua và s ắp t ới t ại Cha-Am, t ổ chuyên gia Thái -Vi ệt s ẽ cùng làm vi ệc v ới các đ ồng nghi ệp Trung Qu ốc, Nh ật b ản, Hàn Qu ốc, vì đây là di ễn đàn ASEAN+3, chúng ta c ần h ọc h ỏi kinh nghi ệm t ừ 3 đ ối tác này, vì nói v ề lãnh v ực h ạt nhân, tôi tin ch ắc r ằng h ọ v ượt tr ội h ơn chúng ta m ột đo ạn đ ường khá xa.
Nói m ột cách c ụ th ể là t ới năm 2020, Vi ệt Nam và Thái Lan m ới có th ể sánh đ ược v ới t ầm m ức hi ện nay, v ề h ạt nhân đ ối v ới ba n ước k ể trên."
Câu hỏi kế tiếp với Tiến sĩ Kamol Takkabutr, phó tổng giám đốc công ty điện lực hoàng gia Thái Lan, là liệu Thái lan và Việt Nam có triển vọng hay hứa hẹn gì trong chương trình phát triển năng lượng hạt nhân, ông giải thích:
"Nh ất đ ịnh là ph ải có ch ứ, vì th ời đ ại ngày nay, chúng tôi cũng nh ư các b ạn đ ều c ần ph ải có cái nhìn th ực ti ễn, có nghĩa làm sao đ ặt tr ọng tâm và ch ủ đích vào vi ệc khai thác, phát tri ển, ứng d ụng năng l ượng h ạt nhân, trong t ương lai. Thái Lan, bây gi ờ còn dùng đ ến 70% d ầu khí, than đá đ ể làm ra đi ện. H ướng tr ước m ặt là làm sao h ọc h ỏi, trao d ồi kinh nghi ệm và theo k ịp b ước ti ến b ộ c ủa các qu ốc gia đi tiên phong.
Hi ện nay, chúng tôi là thành viên c ủa h ội đ ồng hoàng gia phát tri ển năng l ượng, đang d ồn n ỗ l ực vào công cu ộc nghiên c ứu năng l ượng h ạt nhân, đ ể đúc k ết thành qu ả, đ ệ trình h ội đ ồng chánh ph ủ vào năm 2010, v ới ý ki ến là s ẵn sàng ứng d ụng và đ ặt n ền móng cho k ế ho ạch phát tri ển năng l ượng m ới, cho đ ất n ước chúng tôi."
Vừa rồi là câu chuyện với ông Mycle Schneider, chuyên gia quốc tế về năng lượng và chính sách hạt nhân cùng với tiến sĩ kỹ sư Kamol Takkabutr, phó tổng giám đốc công ty điện lực hoàng gia Thái Lan, tại cuộc hội thảo tổ chức ở thủ đô Bangkok Thái Lan.