Mặc Lâm có buổi nói chuyện với Tiến sĩ Đặng Kim Sơn, Viện Trưởng Viện Phát Triển Chiến Lược Nông Thôn để tìm hiểu thêm ý kiến của công luận về vấn đề này.
Sai lầm gây thiệt hại cho nông dân
Mặc Lâm : Thưa ông, xin ông cho biết ý kiến của ông khi nghe Bộ Trưởng Nông Nghiệp và Xây Dựng Nông Thôn là ông Cao Đức Phát trình bày nguyên nhân khiến ông ấy đưa ra quyết định ngưng xuất khẩu gạo trong thời gian giá gạo thế giới lên cao nhất. Theo ông, quyết định này gây ra những hậu quả nào dễ thấy nhất ạ?
Nói chung, nguời mất là người nông dân, chủ yếu là nông dân đồng bằng sông Cửu Long, bởi vì nếu mà chúng ta xuất khẩu được gạo vào cái lúc giá cao thì cái giá chung ở trong nước nó sẽ nâng lên khác hơn với giá quốc tế, và như thế thì người dân sẽ có lợi hơn.<br/> <strong> TS Đặng Kim Sơn </strong> <br/>
TS Đặng Kim Sơn : Trong các báo cáo của các bộ trưởng trả lời chất vấn trước quốc hội rồi báo cáo của thủ tướng trước quốc hội thì các tính toán tương đối là rõ ràng, kể cả những cái được những cái mất của quyết định này.
Nói chung, nguời mất là người nông dân, chủ yếu là nông dân đồng bằng sông Cửu Long, bởi vì nếu mà chúng ta xuất khẩu được gạo vào cái lúc giá cao thì cái giá chung ở trong nước nó sẽ nâng lên khác hơn với giá quốc tế, và như thế thì người dân sẽ có lợi hơn. Đặc biệt nếu lúc đó cái khối lượng gạo ở đồng bằng sông Cửu Long được bán bớt đi thì đến giai đoạn sau khi mà sản xuất ra đúng vào vụ thu hoạch thì giá nó cũng sẽ cao hơn so với sau này.
Mặc Lâm : Thế thì theo ông, ai là người hưởng lợi? Các cơ quan xuất khẩu, những người thương lái nhỏ hay là người tiêu dùng, thưa ông?
TS Đặng Kim Sơn : Ai là người được lợi thì trong các báo cáo nói khá rõ, tức là nhìn chung mà nói thì người được lợi là nhân dân cả nước, nhất là những người tiêu dùng, bởi vì cái mức giá ở trong lúa gạo đồng bằng sông Cửu Long nó đóng cái vai trò rất quan trọng trong chế độ hàng hoá khi mà tính toán các chỉ số giá cả.
Cho nên cái mức giá đó giữ ở mức thấp thì nó làm giảm bớt lạm phát và làm cho tình hình kinh tế vĩ mô nói chung là đỡ căng thẳng hơn; tuy nhiên mọi người cũng thấy rằng nếu mà dự báo tốt thì chắc là sẽ không giữ cái mức dộ xuất khẩu như thế mà có thể là cho xuất khẩu sớm hơn hoặc là tiếp tục giữ các hợp đồng xuất khẩu đã ký và ký thêm các hợp đồng xuất khẩu mới thì chắc là tình hình sẽ thuận lợi hơn.
Nếu mà tính cả chung lại thì chắc là bài toán đấy nếu chúng ta làm đúng như thế thì chắc là tốt hơn. Mọi người đều nhận thấy đây là một sai lầm đáng tiếc.
Hoạt động dự báo thị trường của chúng ta là chưa tốt, mà chưa nói đến dự báo phức tạp về thị trường tương lai, chỉ nói đến chuyện là dự báo cung là những cái mà mình xản xuất ra trên địa bàn của mình mà mình nắm cũng chưa chắc.<br/> <strong> TS Đặng Kim Sơn</strong> <br/>
Hoạt động dự báo thị trường còn yếu kém
Mặc Lâm : Qua kinh nghiệm của Bộ Trưởng Cao Đức Phát thì giới chuyên gia cũng như các cơ quan chức năng rút ra được bài học gì trong công tác dự báo, thưa ông?
TS Đặng Kim Sơn : Nếu mà nói về gọi là công tác dự báo thì trong cái hội nghị của quốc hội đã nói rất mạnh, không phải chỉ riêng gì dự báo lúa gạo mà còn những dự báo thị trường khác như là cà phê, cao su, ấy là dài hạn, còn ngắn hạn thì như cá tra và các mặt hàng khác, đều cho thấy là hoạt động dự báo thị trường của chúng ta là chưa tốt, mà chưa nói đến dự báo phức tạp về thị trường tương lai, chỉ nói đến chuyện là dự báo cung là những cái mà mình xản xuất ra trên địa bàn của mình mà mình nắm cũng chưa chắc.
Đây là điều mà chúng ta thấy là không ổn trong điều hành. Quốc hội có nói đến các dự báo khác như là dự báo về kinh tế vĩ mô, về tài chính, về giá cả, về nhiều vấn đề khác, nhưng mà trong phạm vi nông nghiệp thì tôi nghĩ rằng điều đầu tiên quan trọng nhất là phải đánh giá được tình hình, trước hết là nước sản xuất lương thực, sản xuất nông nghiệp mạnh thì mình phải biết ít nhất là vụ này năm nay là đến đâu, triển vọng được mùa hay mất mùa.
Mặc Lâm : Và theo ông thì Viện Phát Triển Chiến Lược Nông Thôn sẽ đưa ra đề nghị gì cho Bộ Nông Nghiệp nhằm tránh bớt những thiệt hại vì thiếu dự báo trong tương lai ạ?
Củng cố hệ thống thông tin, trước hết là thống kê, để chúng ta nắm chắc được cái tình hình sản xuất của mình, sau đó là phải xây dựng một đội ngũ có thể xử lý các thông tin đó tốt để có thể phân tích, đưa ra các ý kiến tham mưu cho thủ tướng.<br/> <strong> TS Đặng Kim Sơn</strong> <br/>
TS Đặng Kim Sơn : Qua lần này cộng với những điều chúng tôi đã nói về những cái sai lầm, những cái khó khăn, những khuyết điểm mắc từ thời gian qua, thì chúng ta thấy rằng phải củng cố hệ thống thông tin, trước hết là thống kê, để chúng ta nắm chắc được cái tình hình sản xuất của mình, sau đó là phải xây dựng một đội ngũ có thể xử lý các thông tin đó tốt để có thể phân tích, đưa ra các ý kiến tham mưu cho thủ tướng.
Trong báo cáo trước quốc hội, thủ tướng có nói là vào lúc khó khăn nhất thì rất ít người tham mưu nào dám
nói với tôi là bây giờ được mùa hay mất mùa. Thủ tướng có dùng cái từ là 50% được mùa, 50% mất mùa. Nếu mà cơ quan tham mưu mà đưa ý kiến cho một người ra quyết định mà nó ít ỏi như thế thì rõ ràng là người ra quyết định rất là khó khăn.
Thường thường trong trường hợp ấy thì người ra quyết định phải nắm lấy cái quyết định nào mà nó an toàn cho số đông trong xã hội chớ không phải là cái quyết định mà an toàn cho số nhỏ. Thì chúng tôi nhận thấy đây là một trong những cái nhược điểm cần phải chấn chỉnh. Là một trong những cơ quan trách nhiệm nghiên cứu về chiến lược chính sách cho Bộ Nông Nghiệp, chúng tôi thấy mình có một phần trách nhiệm ở đây.
Cơ quan chúng tôi mới thành lập 2 năm nay, lực lượng còn rất mỏng, cơ sở chưa có gì nhưng mà chúng tôi sẽ cố gắng trong thời gian tới đẩy mạnh hoạt động của mình để làm tốt hơn công tác tham mưu, trước hết là về sản xuất các ngành hàng, sau đó giúp cho Bộ Nông Nghiệp các quyết sách lớn trong ngành.