Đa số chưa qua đào tạo
Ông cho biết thêm, Việt Nam có gần 1 triệu người phục vụ ngành du lịch, chiếm 2% lao động toàn quốc.
Trong số này hơn phân nửa có trình độ dưới sơ cấp, hơn 30 % học xong sơ cấp và trung cấp, 12% tốt nghiệp cao đẳng và đại học, chỉ có 0,2% trên đại học.
Ông Nguyễn Phú Đức giải thích rằng khách đi du lịch đến từ nhiều quốc gia, nhiều nền văn hóa, tầng lớp xã hội khác nhau, nên họ cần được đón tiếp bằng thái độ niềm nở, chu đáo, nhiệt tình, ân cần, sao cho xứng đáng với đồng tiền họ chi ra, khi đến thăm Việt Nam.
Sau khi đưa ra những con số về mặt trình độ kiến thức, học vấn, kỹ thuật chuyên môn, ông nhận thấy chất lượng nguồn nhân lực ngành du lịch chưa cao, khối lượng đông nhưng phân bổ chưa đồng đều.
Đa số những nhân viên được đào tạo thường tập trung tại những trung tâm du lịch phồn thịnh, còn vùng sâu, vùng xa thì ít ai muốn tới đó phục vụ. Ông khẳng định rằng nguồn nhân lực du lịch tại Việt Nam vẫn còn thiếu và còn yếu.
Ông Đức lấy thí dụ, một khách sạn 3 sao tại Hà Nội được phục vụ khác với một khách sạn 3 sao ở Hải Phòng, và một khách sạn 3 sao thuộc Thái Nguyên hay Cần Thơ lại càng khác hơn nữa.
Theo lời ông Nguyễn Phú Đức, Chủ Tịch Hiệp Hội Du Lịch Việt Nam, hiện có tổng cộng 20 trường đại học có khoa, hay bộ môn du lịch , thành phần giảng dạy từ các ngành nghề chuyên môn khác chuyển về, giáo trình thiếu sót, vì thế bằng cử nhân du lịch không đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.
Ông nói, đào tạo chuyên về du lịch hiện chỉ có 4 trường tại Hà Nội, Huế, Saigon, Vũng Tàu và sẽ thành lập một trường mới ở Hải Phòng trong tương lai.
Chương trình giảng dạy nó xa vời thực tế ghê gớm lắm. Vì thực ra trong các giáo viên giảng dạy thì họ không phải là dân trong ngành du lịch, hoặc là họ cũng có bằng cấp du lịch lý thuyết thôi, họ không thực tế. Tất cả phải bắt đầu bằng giáo dục.
Ông Nguyễn Văn Mỹ
Lý thuyết và Thực tế
Khi được phóng viên Ban Việt Ngữ chúng tôi hỏi ý kiến về lời nhận định của ông Nguyễn Phú Đức cho rằng đa số nhân lực ngành du lịch Việt Nam không qua đào tạo
Ông Nguyễn Văn Mỹ, Giám Đốc Công Ty Lữ Hành Lửa Việt, giảng viên ngành du lịch tại Saigon, nói rằng muốn làm được công việc hoàn hảo thì nhân viên cần nhiều yếu tố khác.
Ông Nguyễn Văn Mỹ : Không qua đào tạo cũng không làm được. Chương trình giảng dạy nó xa vời thực tế ghê gớm lắm. Các em học 2 năm thì có khi cái nghiệp vụ nó còn nhiều hơn các em học 4 năm. Cái phần thực tiễn của nghề rất là ít bởi vì thực ra trong các giáo viên giảng dạy thì họ không phải là dân trong ngành du lịch, hoặc là họ cũng có bằng cấp du lịch lý thuyết thôi, họ không thực tế. Tất cả phải bắt đầu bằng giáo dục.
Theo ông Mỹ, muốn phát triển mạnh ngành du lịch, cơ quan hữu trách phải có kế hoạch thực tiễn và lâu dài, vì đòi hỏi kiến thức chưa đủ mà cần phải có sự chuyên cần của người làm dịch vụ tổng hợp để phục vụ khách hàng:
Ông Nguyễn Văn Mỹ : Việt Nam sẽ có trường đào tạo du lịch chuyên ngành. Việc mở đại học hấp tấp như hiện nay thì bản thân tôi cũng rất là băn khoăn, đó là không biết lấy đâu ra thầy để mà quản lý mà dạy. Hiện nay thì trường du lịch cũng vậy, nhu cầu rất là lớn nhưng mà đào tạo thì chưa đáp ứng được.
Tôi không hiểu ông Phú Đức đưa ra cái số đó thì dựa vào căn cứ nào, bởi vì nó có hai loại là hướng dẫn viên quốc tế hoặc là hướng dẫn viên nội địa. Nhân viên của tôi hiện nay thì là vừa văn phòng, vừa hướng dẫn là khoảng 80 người. Số này thì tất cả đã qua trường lớp cả. Chỉ có cái hiện nay là khó thế này, cái đào tạo lý thuyết nó không giống với thực tế cho nên các em nó ra làm không được. Có những em học ngành khác nhưng ra lại làm rất tốt.
Bản thân tôi thì tôi cũng không phải là người học về du lịch mà do mình vừa làm vừa học, mình mày mò, mình đam mê, rồi khẳng định được thương hiệu thôi. Và ở Việt Nam theo tôi biết cũng có khá nhiều người học một đàng làm một nẻo, mà cái đó có khi tôi cho rằng là hơi lãng phí.
Vấn đề làm sao khi đào tạo thì khoảng cách giữa thực tế và lý thuyết phải xích lại gần nhau. Nếu các em nó không học du lịch mà nó học ngành khác nhưng mà nó có vốn kiến thức có ngoại ngữ đặc biệt về ngành nhân văn thì cũng tốt thôi chứ đâu có sao!
Hiếm có em nào làm hướng dẫn mà học tới phổ thông mà đi làm được hết. Không có đâu. Nó phải học trung học hoặc là học đại học. Chỉ cái số nhân viên nhà hàng khách sạn kiểu bưng bê thì không cần gì cả thôi.
Thành thật, tận tụy, cố gắng
Trong khi đó, anh Trọng Vũ, một nhân viên du lịch được đào tạo và tốt nghiệp đại học chuyên ngành, thì không đồng ý với nhận định của ông Nguyễn Phú Đức. Anh đã dẫn chứng một cách cụ thể qua công việc làm của một hướng dẫn viên ngành du lịch :
Khách hàng cần cái sự thông tin chính xác chớ không phải là cần sự giả dối, vì khi mình dẫn một khách nào đó đi tới một danh lam thắng cảnh nào đó, mình phải biết rõ về cái lịch sử cũng như văn hoá - xã hội chỗ danh lam thắng cảnh đó.
Anh Trọng Vũ, một nhân viên du lịch
Anh Trọng Vũ : Nếu mà nói về không qua đào tạo thì tôi không có đồng ý với cái vấn đề đó, tại vì sự thật hiện giờ ngay chính ở Sài Gòn thì có rất nhiều trường đào tạo những sinh viên ra làm hướng dẫn được đào tạo phục vụ ngành du lịch cho nước Việt Nam, thì có những trình độ như là 3 năm, 4 năm, 5 năm.
Tất cả những cái đó đều được đào tạo qua một hệ thống giáo dục để được lựa chọn và rất nhiều người hưởng ứng. Và hiện giờ rất nhiều sinh viên tham gia những lớp đào tạo như vậy.
Mà trước khi vô những lớp đào tạo như vậy thì cũng phải lấy những các bài kiểm tra, bài thi để có thể đạt được cái điểm mới được vô cái trường đó. Tôi phủ định cái vấn đề mà không được qua đào tạo là sai.
Anh luôn làm hết sức mình để phục vụ du khách và tin rằng họ hài lòng về những cố gắng của mình:
Anh Trọng Vũ : Theo kinh nghiệm của tôi hướng dẫn khách thì họ không có phàn nàn về những vấn đề nào hết, tại vì chúng tôi được đào tạo để làm cái việc đó, phải hiểu rõ được khách hàng cần gì. Khách hàng cần cái sự thông tin chính xác chớ không phải là cần sự giả dối, vì khi mình dẫn một khách nào đó đi tới một danh lam thắng cảnh nào đó, mình phải biết rõ về cái lịch sử cũng như văn hoá - xã hội chỗ danh lam thắng cảnh đó.
Như tôi trước giờ dẫn khách thì đồng ý lúc nào mình không có sai sót nhưng mà người khách thông cảm cho mình và họ bỏ qua. Từ từ rút kinh nghiệm mà mình loại bỏ những cái sai lầm không đáng để phục vụ tốt cho khách hàng nhiều hơn.
Được biết, hiện nay chương trình EU đã đào tạo giúp cho Việt Nam 2500 huấn luyện viên ngành du lịch, thuộc thành phần cán bộ từ các doanh nghiệp. Những nhân viên này có trách nhiệm đào tạo chuyên môn lại cho những người khác, theo đúng tiêu chuẩn của Châu Âu, về nguồn nhân lực có trình độ cao.
Ngoài ra, việc mở rộng đào tạo tại chỗ cán bộ thuộc các doanh nghiệp, công ty là chuyện cần được khuyến khích, vì hình thức này đỡ tốn kém, lại hiệu quả, đáp ứng được số lượng nhân viên du lịch đang thiếu hụt rất lớn.