Dù được đánh giá là tiến bộ khá nhiều so với trước nhưng theo nhận định của báo chí và dư luận, hoạt động của Quốc hội Việt Nam vẫn chưa đạt hiệu qủa như dân chúng mong đợi. Nguyên nhân của thực trạng này vẫn đang được bàn luận.

Đại biểu kiêm nhiệm

Quốc hội Việt Nam hiện có 491 thành viên. Theo thống kê, khoảng 75% thành viên của Quốc hội Việt Nam vừa làm đại diện cho dân chúng Việt Nam, tại “cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, vừa đảm nhiệm thêm những công việc khác trong các cơ quan Đảng, các tổ chức chính trị, đoàn thể thuộc Đảng Cộng sản Việt Nam.

Hiến pháp Việt Nam nêu rõ vai trò của Quốc hội, nguyên văn như sau: Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, cũng như những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân, song trên thực tế, trong mắt nhiều người, nhiều giới, đến nay,Quốc hội Việt Nam chưa bao giờ làm tròn nhiệm vụ hiến định của mình.

Quốc hội Việt Nam tự lùi lại để giữ vai trò “thứ yếu”, còn vai trò “chính yếu” vẫn do Đảng và chính phủ đảm nhận.

Một cách cụ thể, ở kỳ họp này của Quốc hội khoá 12, chính phủ chậm trình “Báo cáo kinh tế - xã hội”, chính phủ không hề có ý định trình Quốc hội những dự án liên quan đến bauxite, cho tới khi dư luận tạo áp lực khiến một số đại biểu Quốc hội phải lên tiếng đòi.   

Trên số ra ngày 9 tháng 6, báo điện tử VietNamNet có riêng một bài viết đề cập về tình trạng mà tờ báo này gọi là đại biểu Quốc hội Việt Nam mất “lửa”. VietNamNet nhận định nguyên nhân là tình trạng kiêm nhiệm đã khiến quỹ thời gian của các đại biểu trở thành quá ít ỏi.

Với các đại biểu kiêm nhiệm, gần như chẳng đại biểu nào có thời gian theo dõi, nghiên cứu, trong khi các vấn đề nghị sự đều phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao. Phần lớn tham luận của các đại biểu Quốc hội chỉ ngừng lại ở mức tổng hợp thông tin từ báo chí.

VietnamNet

Tờ báo điện tử này dẫn lời ông Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch Quốc hội Việt Nam, xác nhận: Do kiêm nhiệm, bận công tác các đại biểu Quốc hội không bố trí đủ thời gian để tham gia các hoạt động. Nhiều cuộc họp của Hội đồng Dân tộc và các ủy ban không đủ 2/3 số lượng thành viên tham dự - để chứng minh cho nhận định của mình. 

Cũng vì thiếu thời gian, đa số đại biểu Quốc hội cùng thiếu thông tin về tình hình đất nước, ít khi giám sát thực tế cũng như tiếp xúc với cử tri, dù rằng theo Hiến pháp, Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất vì đại diện cho toàn dân.

Báo điện tử VietNamNet nhận xét: Với các đại biểu kiêm nhiệm, gần như chẳng đại biểu nào có thời gian theo dõi, nghiên cứu, trong khi các vấn đề nghị sự đều phức tạp, đòi hỏi chuyên môn cao. Phần lớn tham luận của các đại biểu Quốc hội chỉ ngừng lại ở mức tổng hợp thông tin từ báo chí.

Đảng chi phối tất cả

Một điểm khác quan trọng hơn là cả Hiến pháp lẫn Luật Tổ chức Quốc hội cùng xác định nhiệm vụ của Quốc hội là thay mặt toàn dân “thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước” nhưng cả trước đây lẫn hiện nay, đa số đại biểu Quốc hội vẫn ứng xử và phát biểu như thuộc cấp của Đảng và chính phủ.

Đáng ngạc nhiên là lối ứng xử cũng như những phát biểu đó được xem như đương nhiên nên không cần phải giấu diếm.

Nếu theo dõi thường xuyên các chương trình tường thuật sinh hoạt Quốc hội trên Đài Truyền hình Việt Nam, ai cũng có thể được nghe hàng trăm lần những lời phát biểu kiểu như thế này của nhiều đại biểu Quốc hội trong tất cả các kỳ họp Quốc hội:

“Là một đại biểu của tỉnh Đắk Lắk, trước hết tôi xin phép thay mặt bà con các dân tộc Đắk Lắk nói riêng và Tây Nguyên nói chung, chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến Đảng, Quốc hội, Chính phủ trong năm qua đã và tiếp tục sẽ đầu tư tích cực cho Đắk Lắk và Tây Nguyên bằng những dự án khá lớn.”

Không chỉ có đại biểu của tỉnh Đắk Lắk tự nhận thêm vai trò đại diện cho “bà con các dân tộc” ở cả Lâm Đồng, Đắk Nông, Gia Lai, Kon Tum để “bày tỏ lòng biết ơn đến Đảng, Quốc hội, Chính phủ ”, trước nay, Quốc hội Việt Nam vẫn có khá nhiều đại biểu, thay vì phải thay mặt cử tri “thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước” thì lại làm công việc bào chữa cho chính phủ như ông Lê Thanh Phong, đại diện cho dân chúng tỉnh Lâm Đồng tại Quốc hội, kiêm Phó Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Lâm Đồng:    

“Gần đây trên một số phương tiện thông tin đại chúng, dư luận xã hội và cả một số các nhà khoa học, nhà quản lý trên cả nước quan tâm đến việc triển khai các dự án bauxite tại Tây Nguyên, trong đó có Lâm Đồng. Nhân phát biểu này, cho phép tôi báo cáo tóm tắt một số điểm chính về khai thác bauxite Tân Rai, Lâm Đồng để Quốc hội và nhân dân cả nước có thông tin và thông cảm…”

Do quá hăng hái trong công việc “bào chữa” cho Đảng và chính phủ , nên ông Phong đã phát biểu quá thời gian qui định, khiến chủ tọa phải bấm chuông nhắc nhở nhưng ông không chịu ngừng:

“Do tầng phủ mỏng, bên dưới là bauxite (chuông nhắc nhở reo)… Tôi xin phát biểu thêm một phút…”

Tình trạng này phổ biến tới mức, khi phát biểu khai mạc buổi thảo luận tại kỳ họp này vào hôm 26 tháng 5, ông Nguyễn Đức Kiên, Phó chủ tịch Quốc hội Việt Nam phải tuyên bố rằng chỉ “cho phép mỗi đại biểu phát biểu không quá 7 phút”, ông khuyến khích “ngắn hơn thì càng tốt”, đề nghị “đi thẳng vào vấn đề và bớt thưa gửi” mà theo ông là “những thủ tục không cần thiết”.

Tuy nhiên theo nhận định của báo giới Việt Nam, câu được nhiều đại biểu Quốc hội lặp đi, lặp lại vẫn là: “Tôi nhất trí về căn bản với Báo cáo bổ sung của Chính phủ về tình hình thực hiện kế hoạch kinh tế xã hội năm 2008 và triển khai nhiệm vụ những tháng đầu năm 2009”.

Do đó, sau khi 13 đại biểu đầu tiên phát biểu, báo giới Việt Nam tường thuật, ông Nguyễn Đức Kiên phải tiếp tục nhắc rằng, tốt hơn, các đại biểu nên tập trung vào những biện pháp hay, hiến kế với Đảng và Nhà nước.

Sau khi tham dự kỳ họp Quốc hội lần này, báo điện tử VietNamNet than là dường như đại biểu vẫn chưa hoàn toàn ý thức được vai trò “cơ quan quyền lực cao nhất”, đại diện cho quyền lợi và ý nguyện người dân.

Dân chúng cần đại biểu nói việc họ “không nhất trí” với chính sách, chứ không phải để bày tỏ sự “nhất trí”. Báo điện tử này đề nghị, chuyện biểu dương, khen ngợi và tỏ nỗ lực chấp hành, ủng hộ Chính phủ, có lẽ nên để vào dịp khác…

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.