Ông Nguyễn Việt Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, đã bị giam giữ hơn một năm nhưng được thả ra vài tháng trước đây với lý do không đủ yếu tố buộc tội. Mặc Lâm phỏng vấn Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ để tìm hiểu thêm những khía cạnh pháp lý trong vụ việc này.

Có tội, Vô tội?

Mặc Lâm : Thưa Luật Sư, tin mới nhất ngày hôm nay cho biết là Ban Bí Thư Trung Ương Đảng đã chính thức quyết định kỷ luật đảng ông Nguyễn Việt Tiến vì ông này đã thiếu tinh thần trách nhiệm và gây hậu quả nghiêm trọng, đồng thời kiến nghị Thủ Tướng cách chức Thứ Trưởng Bộ Giao Thông Vận Tải của ông này. Luật Sư là một người phục vụ trong ngành luật tại Việt Nam, Ông có ý kiến gì về sự việc này?

Luật sư Cù Huy Hà Vũ : Quan điểm của tôi là thế này: Ai có tội thì phải bị trừng trị đúng với tội đó. Quan chức càng cao cấp thì sự trừng trị càng nghiêm khắc để làm gương cho tất cả mọi người.

Tôi cho rằng ông ta lẽ ra phải vào tù bởi vì có những tội như là tội cố ý làm trái, thì tôi cho rằng những tội ấy là tôi có đủ bằng chứng để nói ông Nguyễn Việt Tiến là cố ý làm trái.

LS Cù Huy Hà Vũ

Việc ông Nguyễn Việt Tiến trong thời gian vừa qua bị bắt, bị khởi tố về nhiều tội, nhưng cuối cùng ông ta được thả ra và chỉ bị quy tội chịu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Quan điểm của riêng tôi thì tôi cho rằng ông ta lẽ ra phải vào tù bởi vì có những tội như là tội cố ý làm trái, thì tôi cho rằng những tội ấy là tôi có đủ bằng chứng để nói ông Nguyễn Việt Tiến là cố ý làm trái.

Thế nhưng mà có một sự đấu tranh nào đó ở trong nội bộ đảng, thành ra ông Nguyễn Việt Tiến được ân giảm xuống chỉ còn một cái tội là cái tội chịu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, và kết quả là ông ta được ra khỏi tù.

Mặc Lâm: Vài tháng trước đây dư luận rất ngạc nhiên khi ông ta được tòa án thả ra vì không có đủ yếu tố khép tội. Người ta cũng đồn đoán rằng ông Nguyễn Việt Tiến sẽ được xét trả lại các chức vụ mà trước đây ông có, thế thì phải giải thích thế nào về quyết định của Ban Bí Thư Trung Ương Đảng thưa ông?

Luật sư Cù Huy Hà Vũ: Cái việc ông ta ra khỏi tù đương nhiên không đồng nghĩa với việc ông ta được phục hồi lại hoàn toàn bởi vì cái người được phục hồi lại quyền lợi hoàn toàn là phải được miễn tố hoàn toàn tất cả những tội danh mà ông ta bị khởi tố đấy. Phải được miễn hoàn toàn tức là ông ta hoàn toàn vô tội.

Trong trường hợp này ông ta vẫn được xác định là phạm cái tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, tôi cho đấy đã là một sự ưu ái rất lớn đối với ông Tiến. Lẽ ra ông ta còn bị quy là phạm những tội khác, ví dụ tội cố ý làm trái.

Tôi cũng cho rằng những người có trách nhiệm trong hệ thống tư pháp, cũng như trong hệ thống chính trị nói chung, thấy rằng không thể giảm tội cho ông Tiến hơn được nữa. Bởi vì để cho ông Tiến miễn tội hoàn toàn theo nghĩa đen thì đây là một thách thức pháp luật, thách thức người dân Việt Nam, thách thức đường lối chính trị đổi mới.

Có lẽ là sau khi cũng tính đi tính lại người ta thấy là cũng không thể miễn tội được hết cho ông Tiến, cho nên người ta, có nghĩa là một số người nào đó có thế lực, thấy rằng cho ông Tiến ra khỏi tù là tốt rồi và cũng không thể miễn hoàn toàn được.

Để cho ông Tiến miễn tội hoàn toàn theo nghĩa đen thì đây là một thách thức pháp luật, thách thức người dân Việt Nam, thách thức đường lối chính trị đổi mới.

LS Cù Huy Hà Vũ

Cái việc ông Tiến vẫn còn bị quy vào tội chịu trách nhiệm thì đương nhiên ông ta không thể là cái người công dân bình thường như mọi ngưòi khác, tức là ông ta vẫn có tội. Mà đã là cái người có tội thì luật pháp cấm người đó không được đảm nhiệm các chức vụ, đặc biệt là những chức vụ cao cấp.

Việc Trung Ương Đảng quyết định kỷ luật ông Tiến khỏi chức vụ thứ trưởng, mà trước đây ông ta đã nắm, thì tôi thấy cũng không có gì là ngạc nhiên cả (mà) lẽ ra còn phải hơn thế nữa, nhưng trong tình thế hiện nay, ở xã hội Việt Nam hiện nay, dù sao đối với dư luận người ta cũng cảm thấy là ông Tiến cũng bị trừng trị, có nghĩa là pháp luật ở Việt Nam mặc dù chưa được thực thi một cách đầy đủ nhưng cũng được thực thi một phần nào đó.

Chứ còn ông Tiến mà được vô tội hoàn toàn rồi được phục chức thì tôi nghĩ rằng đấy là một cuộc đảo chính đối với lương tâm của người dân nói chung. Và chuyện đấy thì hậu quả tôi cho rằng nó sẽ vô cùng lớn.

Đảng và Pháp luật

Mặc Lâm: Thưa Luật Sư, ông Nguyễn Việt Tiến thoát khỏi hệ thống luật pháp Việt Nam nhưng không thoát khỏi kỷ luật bởi hệ thống Đảng Cộng Sản, phải chăng điều này đã nói lên được phần nào quyền lực quá lớn của Đảng, thưa Luật sư?

Luật sư Cù Huy Hà Vũ : Trong tình hình Việt Nam hiện nay Đảng Cộng Sản Việt Nam vẫn giữ vai trò lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối cho nên về nguyên tắc là một khi mà Ban Bí Thư Trung Ương Đảng thay mặt Đảng mà đã quyết định ông Tiến chỉ bị xử lý như thế thôi thì tôi cho rằng trong thực tế không có một cơ quan tư pháp nào có thể đưa ông Tiến ra xét xử cả.

Cái việc xử lý ông Tiến tôi cho rằng nó vẫn mang màu sắc là xử lý nội bộ dù là ông ta bị cách chức. Nó mang hoàn toàn màu sắc là xử lý nội bộ hơn là xử lý trên phương diện về luật pháp.

Mặc Lâm: Như vậy thì không còn cách nào để luật pháp thực hiện được quyền hiến định của mình hay sao, thưa Ông?

Luật sư Cù Huy Hà Vũ : Đặt vấn đề đưa ông Tiến ra xét xử lại, tôi cho rằng quan điểm đấy có vẻ là hơi ảo tưởng. Theo tôi là ảo tưởng. Không, không có chuyện đó đâu.

Tuy nhiên, nói như vậy không có nghĩa là việc xử lý ông Tiến là chấm dứt, là kết thúc, trừ phi là cho phép người dân được phát biểu một cách công khai về các biện pháp xử lý đối với ông Tiến ở trên báo chí và tạo ra một cuộc tranh luận là biện pháp như thế đã đủ chưa, đủ tự răn đe chưa, đủ để răn đe những kẻ tham nhũng chưa, đủ sức răn đe những kẻ sẽ và sắp tham nhũng chưa, thì tôi nghĩ lúc ấy mới có thể đưa ra xét xử lại được.

Việt Nam có quyết tâm đấu tranh chống tham nhũng hay không, thì nếu tình thế mà đặt ra là phải xét xử lại thì ông Tiến vẫn có thể phải bị đưa ra toà để xét xử lại.

Mặc Lâm: Xin cám ơn luật sư Cù Huy Hà Vũ đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.