Thực tế sẽ diễn ra như thế nào sau khi ông Obama đắc cử và sẽ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20 tháng giêng sắp tới?
Tiếp nối nhưng ôn hòa hơn
Việt Long: Chính sách bang giao quốc tế được Tổng thống Barack Obama áp dụng sau này sẽ có nhiều phần tiếp nối những chính sách của Tổng Thống George W. Bush, với một đường lối thực hiện khác hẳn chính quyền tiền nhiệm.
Đó là nhận định tổng quát của giới quan sát. Theo đó, người ta sẽ thấy nhãn quan chiến lược của Tổng thống Obama khác với quan niệm của Tổng thống Bush, và quan điểm ấy sẽ được tiết lộ dần qua những diễn từ, buổi họp báo, trong thời gian 45 ngày đầu của nhiệm kỳ Tổng Thống Mỹ thứ 44.
Những vấn đề ưu tiên hàng đầu sẽ là tiếp tục bình định Afghanistan nhưng rời khỏi Iraq trong trật tự, vấn đề khủng hoảng tài chính và kinh tế toàn cầu, vấn đề hạt nhân ở Iran, và tất nhiên, vấn đề nhiệt hóa địa cầu.
Thanh Trúc: Nhìn lại thời gian chuyển giao quyền hành giữa Tổng Thống Clinton với Tổng Thống Bush thứ 43, ta có thể thấy nhiều chính sách mở rộng đã được chính quyền tiền nhiệm xếp đặt sẵn và chính quyền đương nhiệm tiếp nối thực hiện. Trong số này có thể kể chiến lược mở rộng khối NATO và can thiệp ở vùng Balkans.
Cho nên người ta sẽ thấy ông Obama tiếp tục nhiều chính sách của ông Bush trong lãnh vực bang giao quốc tế, nhưng đường lối thực hiện mang tính cách ngoại giao, ôn hòa, với phương thức đối thoại mà cộng đồng quốc tế đang trông chờ cùng tiến hành với Hoa Kỳ.
Sắp tới đây, qua những vấn đề nóng hổi như trại giam quân khủng bố Guantanamo, hội nghị về nhiệt hóa địa cầu, sẽ có những dấu hiệu cho thấy chính quyền Obama bắt tay sửa chữa mối hợp tác quốc tế, và sửa sang diện mạo lãnh đạo thế giới của Hoa Kỳ.
Thứ bảy tới đây là ngày khai diễn hội nghị thượng đỉnh G20, gồm các nền kinh tế phát triển và các nền kinh tế đang phát triển nhưng có tầm vóc đáng kể trên thế giới. Ông Obama có vẻ như chưa muốn tham dự hội nghị này tuy Tổng Thống Bush có lời mời, nhưng người ta kỳ vọng đây là dịp vị Tổng Thống đắc cử có những lời tuyên bố chính thức liên quan đến việc cộng tác quốc tế và giải thể trại giam Guantanamo như ông đã hứa hẹn lúc tranh cử.
Vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ
Việt Long: Hội nghị của Liên Hiệp Quốc về nhiệt hóa địa cầu sẽ được tổ chức tại Ba Lan trong thượng tuần tháng sau là cơ hội để ông Obama gửi một thông điệp cho quốc tế về mối quan tâm mới của Hoa Kỳ cùng lúc với một động thái nhằm lấy lại vai trò dẫn đạo của Washington trong vấn đề này.
Vai trò dẫn đạo này có thể bao gồm việc cổ võ một quan niệm mới về vấn nạn nhiệt hóa địa cầu, cùng với cơ hội tái thiết một nền kinh tế thế giới suy yếu bằng những chính sách cải tiến môi trường.
Ý nghĩa của tất cả những sự kiện này là một sự hòa giải và bồi đắp lại mối hợp tác với thế giới trong các vấn đề quốc tế, là lãnh vực mà Hoa Kỳ từng bị chỉ trích, cô lập.
Song song với việc hàn gắn mối hợp tác với các đối tác ở từng lãnh vực, người ta dự kiến ông Obama cũng sẽ đòi hỏi sự đóng góp thêm của các nước đồng minh chiến luợc. Một ví dụ là lời cam kết của NATO tại Afghanistan. Mỹ có thể yêu cầu châu Âu góp thêm quân, sau khi ông Obama trong thời gian tranh cử đã ngỏ ý đưa lực lượng quân sự Mỹ thêm vào xứ này trong lúc rút quân khỏi Iraq qua một tiến trình hợp lý.
Thanh Trúc: Chính phủ Obama sẽ phải đối diện với khoảng cách giữa những chính sách hay đẹp được đưa ra trong thời gian tranh cử, với thực tế của thế giới, là điều mà Tổng Thống Bush đã thuyết trình khi họp riêng với vị Tổng Thống tân cử trong buổi tiếp đón đầu tiên gia đình Obama ở tòa Bạch Ốc hôm thứ hai.
Giới quan sát đều cho rằng sẽ có nhiều sự kế tục hơn là đổi thay về chính sách, nhưng phương thức thực hiện sẽ bao gồm những sự lắng nghe, đối thoại, cùng những biện pháp ngoại giao, nhiều hơn là những hành động đơn phương có tính cách độc hành, bất chấp mọi người, như trong thời gian Tổng thống George W. Bush lãnh đạo Hoa Kỳ.
Chính quyền mới sẽ khởi sự công việc trên quan niệm căn bản rằng thế giới đã đổi thay sâu rộng so với 8 năm trước đây khi Tổng Thống George W. Bush đảm nhận chính quyền, nhưng tình hình hiện nay vẫn đòi hỏi vai trò dẫn đạo của Hoa Kỳ trong mọi lãnh vực của cả thế giới.