Báo đài tường thuật là ông Obama đến Tokyo hôm Thứ Sáu, thường được xem là "ngày Đen" theo suy nghĩ của người Âu Mỹ.
Chuyến đi của vị lãnh đạo Washington được giới truyền thông quốc tế cho là "cầu may" sẽ ảnh hưởng ra sao đối với Á Châu và ASEAN? Từ Bangkok, Thái Lan, Đỗ Hiếu hỏi chuyện GSTS David Koh, thuộc Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á từ Singapore.
Châu Á đợi gì ở ông Obama
Đỗ Hiếu: Thưa Tiến sĩ David Koh, hôm nay hầu hết báo đài Châu Á, trong đó chắc chắn là có tại Singapore, Việt Nam và Thái Lan, đều đề cập tới chuyến công du của Tổng Thống Hoa Kỳ Barack Obama để tham dự thượng đỉnh APEC va ASEAN, ông có nhận định gì về đề tài thời sự đang gây chú ý đặc biệt tại lục địa này?
Tiến sĩ David Koh : Trong vùng Đông Á thì bây giờ sự mong muốn của tất cả mọi nước trong vùng này là hy vọng nước Mỹ sẽ quan tâm nhiều hơn đến vùng này và hy vọng vùng này sẽ sớm thành lập một vùng hoà bình, vùng hợp tác, và quan trọng hơn là một vùng có thể cân bằng tất cả các lợi ích, những sự quan tâm của tất cả các cường quốc thế giới đến vùng này, trong đó có Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Nga nữa. Cho nên tôi nghĩ chuyến thăm của Tổng Thống Mỹ đến Singapore để dự các hội nghị đỉnh cao của ASEAN với Mỹ thì tôi nghĩ là một việc đánh dấu một kỷ nguyên mới mối quan hệ của Mỹ với Đông Nam Á nói chung.
Đỗ Hiếu: Thưa ông, trên trang nhất nhiều tờ báo bằng tiếng Anh và tiếng Việt có nói rằng "ông Obama cầu may, đi thám hiểm Châu Á" mà lại đến Nhật Bản vào ngày 13, trong một chuyến đi khá khó khăn, có sự rạn nứt thương mại với Bắc Kinh và trong lúc Tokyo đánh giá lại quan hệ đồng minh với Washington, theo ông thì ngày 13, đối với tổng thống Mỹ Obama, có được thuận lợi không?
Tiến sĩ David Koh : Về cái việc này thì thực ra tôi không duy tâm lắm. Tôi nghĩ rằng ngày nào cũng có thể làm việc được và bất kỳ giờ nào cũng tốt miễn là mình có thái độ tích cực và có nhiệt huyết. Cho nên tôi không nghĩ rằng ngày 13 Thứ Sáu thì có quan trọng gì đối với vấn đề này, nhưng mà tôi nghĩ rằng Obama có thể mang đến cho Đông Nam Á một cái thông tin dứt khoát rằng là Mỹ sẽ dành rất nhiều quan tâm cho khu vực này, và Mỹ sẽ tham gia cùng Trung Quốc và Ấn Độ cùng quan tâm đến sự phát triển, sự ổn định và phồn vinh của vùng này, anh ạ.
Hoa kỳ mong gì từ Á Châu
Đỗ Hiếu: Thưa ông, các báo xuất bản bằng Anh ngữ nói, "Obama reaching out to ASEAN", có thể tạm dịch là ông Obama muốn với tới ASEAN, ông đánh giá sao về việc Mỹ muốn xích gần với hiệp hội Đông Nam Á, mà trong số 10 nước thành viên, có Singapore và Việt Nam?
Tiến sĩ David Koh : Vâng. Chúng ta bắt đầu nói từ các việc nhỏ, tôi đánh giá rất cao các ủng hộ, các cổ vũ cái việc là Mỹ bây giờ không coi việc chưa thực hiện được dân chủ ở Myanmar là một cái cản trở để Mỹ đối thoại với các nước ASEAN.
Tôi đánh giá cao cái việc đó và cái việc này cũng đánh dấu một sự phát triển, một sự phát triển mới trong cái lối suy nghĩ của Bộ Ngoại Giao và cả bộ máy đối ngoại của Mỹ, cái cách nhìn của họ đối với vai trò của ASEAN khác với thời kỳ trước, tức là bây giờ Mỹ coi quan hệ với ASEAN nói chung, ASEAN như là một tổ chức, là rất quan trọng, là một thành phần rất là then chốt của chính sách Mỹ dối với khu vực này và chính sách của Mỹ đối với cả Trung Quốc.
Cho nên, theo tôi, tôi nghĩ rằng chuyến thăm này đánh dấu một lối suy nghĩ mới của Bộ Ngoại Giao Mỹ, của những người làm chính sách đối ngoại của Mỹ đối với khu vực này. Tất nhiên là sự tiến triển này nó không phải một ngày một đêm mà có thể hoàn toàn phát triển thành một cái hình thức mới hay một chính sách mới, nó cần sự trao đổi thường xuyên, sự thăm hỏi nhau thường xuyên giữa các quan chức của ASEAN với các quan chức của Mỹ trong rất nhiều việc khác nhau, trong đó có việc xây dựng Cộng Đồng Đông Á nữa. Cho nên tôi nghĩ rằng đây là bước đầu đi rất là lớn và rất là mới mẻ cho nên còn rất nhiều việc phải làm, anh ạ.
Đỗ Hiếu: Thưa Tiến Sĩ David Koh, ông vừa mới nhắc tới Miến Điện cũng như nhắc tới lãnh tụ dân chủ là bà Aung San Suu Kyi, hiện vẫn đang bị quản chế tại gia suốt mười mấy năm rồi, ông có hy vọng là các tù nhân chính trị, trong đó có bà Suu Kyi, sẽ sớm được tự do và người dân Myanmar hay Burma được hưởng dân chủ - nhân quyền nhanh hơn, sau khi lãnh đạo Rangoon tham dự APEC và ASEAN Summit với Hoa Kỳ, không?
Tiến sĩ David Koh : Tôi rất mừng sau khi Mỹ đã tuyên bố thẳng thắn với mọi người rằng Mỹ từ nay trở về sau sẽ trực tiếp đối thoại với chính quyền Myanmar mà không phải thông qua các nước khác, không phải thông qua các ống kính của các nhà phân tích khác.
Tôi nghĩ rằng có thể thả bà Aung San Suu Kyi hay không thì trong thời gian đầu tôi không nghĩ rằng là sẽ có hy vọng gì lớn cả bởi vì mọi việc vẫn phải phụ thuộc vào các sự tuyên bố, các phát ngôn của Mỹ sau này, bởi vì tôi nghĩ rằng giữa Myanmar với nuớc Mỹ dù có những dấu hiệu mới là hai nước đã cải thiện quan hệ với nhau nhưng cái quan hệ mới này vẫn đang còn trong thời gian thử thách và nhạy cảm, cho nên nhiều việc khác còn phải tuyên bố, còn phải dựa vào các sự tuyên bố của hai bên và thiện chí của hai bên. Và tôi nghĩ rằng tốt nhất hai bên nên đưa cái ngoại giao giữa hai bên, trong đó có nội dung về việc thả Aung San Suu Kyi và diễn tiến bầu cử ở Myanmar đưa ra khỏi sự chú ý của cộng đồng quốc tế, và hai nước nên bàn bạc các vấn đề quan hệ có nhượng bộ lẫn nhau thì tốt hơn cho cả nước Mỹ và nước Myanmar, anh ạ.
Đỗ Hiếu: Thưa ông, giới truyền thông quốc tế thường nói là Tổng Thống Barack Obama có tài hùng biện và đạt thành công vẻ vang trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng, nhờ uy tín cá nhân, tuy nhiên, dư luận cũng cho rằng chuyến thăm Châu Á lần này của ông sẽ mang lại cho Tổng Thống Mỹ "ít hoa hồng mà nhiều chông gai", ông nghĩ sao về chuyến Đông Du " ra mắt người dân Châu Á" kéo dài 9 ngày của ông Obama?
Tiến sĩ David Koh : Singapore và Mỹ, và một số nước khác ở Đông Nam Á, đều có cái điểm chung là họ nhận ra rằng đất nước, khu vực muốn phồn vinh thì cần phải sử dụng đến nhân tài, cho nên nhân tài đấy bầt kể nguồn gốc ở chỗ nào, nước nào, dân tộc nào, bằng cách nào, nhà nước nào cũng đều nên xây dựng cơ chế sử dụng nhân tài đó, cho nên tôi nghĩ rằng cái màu sắc, màu da ông Obama đấy chỉ là việc tình cờ thôi vì cho dù ông ấy màu da trắng đi chăng nữa thì tôi nghĩ rằng khu vực vẫn có thể chấp nhận ông, hoan nghênh ông đến thăm khu vực, và hoan nghênh ông tham gia vào, đóng góp vào sự phát triển của khu vực này. Cho nên tôi không lấy làm quan trọng vấn đề màu da đâu, anh ạ.
Đỗ Hiếu: Đài Á Châu Tự Do chúng tôi xin cám ơn Tiến Sĩ David Koh, thuộc Viện Nghiên Cứu Đông Nam Á tại Singapore, đã dành cho chúng tôi cuộc mạn đàm ngày hôm nay.
Tiến sĩ David Koh : Vâng. Không có chi ạ. Kính chào anh. Chúc anh một ngày vui vẻ.