Cải thiện quan hệ

Việt Long: Câu hỏi đầu tiên là thế giới có thể trông chờ gì ở Thượng Đỉnh Nga-Mỹ 2009?

Tổng thống Nga Dmitry Medvedev. AFP photo.

Nguyễn Khanh:

Việt Long: Trở ngại có lớn không?

Ông Obama muốn Nga cam kết cắt giảm võ khí … Tổng Thống Nga Dmitry Medvedev thì muốn Washington cam kết không đặt hệ thống phòng thủ phi đạn ở Ba Lan và Cộng Hòa Czech, …

Nguyễn Khanh

Nguyễn Khanh: Lớn thì có, nhưng chắc không đến mức khiến thượng đỉnh tan vỡ đâu. Lý do để tôi nói điều này vì các cuộc thảo luận cấp thấp đã đem lại một số kết quả cụ thể, chẳng hạn như hai nhà lãnh đạo sẽ ký hiệp ước cho phép Hoa Kỳ sử dụng không phận Nga để chuyên chở võ khí cho chiến trường Afghanistan, mới hôm qua Tổng Thống Nga còn gửi điện văn chúc mừng Lễ Độc Lập mùng 4 tháng Bảy của Mỹ, viết thêm là đã sẵn sàng đón ông Obama. Đó là những dấu hiệu khởi đầu thật tốt để cả hai nhà lãnh đạo dùng làm bàn đạp cho những bước tiến kế tiếp.

Hệ thống phòng thủ phi đạn

Việt Long: Nga từng nói không đồng ý, hay rõ hơn là không chấp nhận hay không để yên cho Hoa Kỳ dựng hệ thống phòng thủ phi đạn ở Đông Âu. Vấn đề này sẽ được giải quyết như thế nào?

Nguyễn Khanh: Giới thạo tin ở Washington nói với tôi là ông Obama sẽ trấn an Nga, trình bày rõ rằng dưới thời chính phủ George W. Bush, hệ thống phòng thủ phi đạn là trọng tâm của Mỹ, bây giờ thì chưa hẳn. Cộng thêm một yếu tố khác là không chỉ Hoa Kỳ mà ngay chính các nước NATO đều gặp khó khăn về ngân sách, khó có tài khoản để thực hiện.

Đầu năm nay, chính các quan chức thân cận của ông Obama tiết lộ là ông đã gửi thư cho Tổng Thống Medvedev, bảo rằng nếu Nga giúp ngăn cản Iran đừng theo đuổi chương trình hạt nhân thì Mỹ sẽ nghĩ đến chuyện không dựng hệ thống này nữa.

Iran và Afghanistan

Việt Long: Quan điểm của Nga như thế nào về chuyện này?

Thủ Tướng Nga Vladimir Putin. AFP photo.

Nguyễn Khanh: Trước hết là chuyện Iran. Theo tôi được nghe nói thì Nga quả có ảnh hưởng với Iran, nhưng không ở mức độ bảo gì Iran nghe nấy. Thứ nhì là lời hứa hẹn của Mỹ là sẽ suy tính lại việc nên hay không dựng hệ thống phòng thủ phi đạn vẫn không được Nga coi là đáp ứng mà họ mong. Điều họ mong là một lời cam kết vững chắc hơn từ Obama, và nếu Tổng Thống Mỹ đồng ý với yêu cầu của họ, lúc đó họ mới gật đầu cắt giảm võ khí. Những chuyện này liên kết với nhau.

Việt Long: Không có điểm tương đồng nào hay sao?

Nguyễn Khanh: Có. Afghanistan chính là điểm mà cả hai bên biết cần có nhau. Washington và Maxcơva cần hợp tác với nhau để chận đứng các đường dây cung cấp ma túy từ Afgfhanistan sang Nga. Đối với Washington, những đường dây này cung cấp tài khoản cho bọn khủng bố Al-queda, tạo khó khăn cho quân đội Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố và ổn định của Afghanistan. Với Maxcơva, các đường dây ma túy này gây băng hoại xã hội Nga, cần phải bài trừ. Hai bên đều biết phải làm việc chặt chẽ với nhau hơn nữa.

Nhân tố Putin

Việt Long: Thượng đỉnh thành công hay không, một phần nhờ quan hệ của hai nhà lãnh đạo. Quan hệ cá nhân giữa ông Obama và ông Medvedev như thế nào?

Khi nói chuyện với nhau về chuyến đi Nga của Tổng Thống Hoa Kỳ, có người buột miệng bảo trước Thượng Đỉnh Obama-Medvedev thì thế nào cũng có thượng đỉnh Putin-Medvedev.

Nguyễn Khanh

Nguyễn Khanh: Tuần rồi ông Obama bảo với hãng thông tấn AP là quan hệ giữa ông với Tổng Thống Medvedev rất tốt, nhưng ông cũng nói với ngụ ý cho biết một mình ông Medvedev thôi chưa đủ, mà còn phải xây dựng quan hệ với Thủ Tướng Vladimir Putin nữa.

Việt Long: Ông Putin được ông Obama đánh giá thế nào?

Nguyễn Khanh: Ông Obama ví von, bảo ông Putin là người một chân muốn tiến về phía trước, một chân vẫn bị thời xa xưa níu kéo lại, ý muốn nói ông Cựu Tổng Thống đang nắm chức Thủ Tướng vẫn chưa thoát hết được những suy nghĩ còn sót lại từ thời chiến tranh lạnh.

Việt Long: Và nhân tố Putin cũng sẽ là trở ngại?

Nguyễn Khanh: Theo tôi không nhiều thì ít. Xin kể cho anh nghe câu chuyện mới xảy ra tối hôm qua trong một cuộc họp mặt ở thủ đô Washington. Khi nói chuyện với nhau về chuyến đi Nga của Tổng Thống Hoa Kỳ, có người buột miệng bảo trước Thượng Đỉnh Obama-Medvedev thì thế nào cũng có thượng đỉnh Putin-Medvedev. Điều đó nói lên vai trò quan trọng của ông Putin trong chính trường Nga hiện nay, và Tổng Thống Medvedev không có toàn quyền quyết định.

Việt Long: Cám ơn anh Nguyễn Khanh.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.