Thỏa hiệp ngưng bắn giữa Israel và Palestine

Sự kiện đầy bất ngờ vừa xảy ra cách đây chỉ 48 giờ đồng hồ đã giúp cho mọi người thêm hy vọng về viễn ảnh hòa bình Trung Ðông. Lực lượng Hamas, một lực lượng dân quân Palestine, vẫn bị Do Thái và Hoa Kỳ đặt ngoài vòng pháp luật, xem đó là một tổ chức hoạt động khủng bố, nhưng cũng chính là một lực lượng đang nắm giữ phần quyết định không nhỏ của nỗ lực xây dựng hòa bình mà Liên Hiệp Quốc, EU, Nga và Hoa Kỳ soạn thảo. Tiến trình này nếu được thực hiện nghiêm chỉnh, sẽ dẫn đến kết quả một quốc gia Palestine thành hình, sống hòa bình bên cạnh Do Thái, khép lại một trang sử hận thù kéo dài đã nhiều thập kỷ qua.

Thỏa hiệp ngưng bắn ở Dải Gaza mà Do Thái và Hamas mới thỏa thuận với nhau là đề tài được Ban Việt Ngữ RFA chọn trong khuôn khổ Tạp chí Câu chuyện Thời sự hàng Tuần kỳ này.

Thỏa hiệp ngưng bắn

Gần một năm sau ngày những toán dân quân Hamas tràn ngập Dải Gaza, cuối cùng, lực lượng dân quân Hồi Giáo bị kết án là quá khích, cực đoan, hoạt động khủng bố này đã cùng Do Thái đạt được thỏa thuận ngưng bắn đầu tiên, chấm dứt những cuộc giao tranh hầu như xảy ra mỗi ngày giữa hai bên.

Vào một ngày có 6 thường dân Palestine thiệt mạng khi quân đội Do Thái mở những cuộc tấn công nhằm tiêu diệt những phần tử quá khích Hamas, các viên chức điều hành lực lượng Hamas tổ chức họp báo loan tin bản hiệp ước ngưng bắn sẽ có hiệu lực kể từ lúc 6 giờ sáng ngày thứ Năm 19-6-2008, giờ địa phương.  Bản hiệp ước có giá trị 6 tháng này quy định tất cả những vụ pháo kích qua biên giới mà Hamas từng thực hiện trước đây sẽ phải đình chỉ, phía Do Thái cũng cam kết ngưng tất cả những vụ oanh kích và hành quân ở khu vực đang có 1 triệu rưỡi người dân Palestine cư trú.

Trong cuộc họp báo, ông Khalil Haya, trưởng đoàn đàm phán Hamas nói rõ bản hiệp ước được xây dựng trong tinh thần tôn trọng, tin tưởng lẫn nhau, và cả hai phía đều đồng ý chấm dứt mọi hoạt động từng làm trước đây. Ðiều này cũng được các viên chức Ai Cập xác nhận, vì Cairo đã đóng vai trung gian trong suốt thời gian cuộc đàm phán bí mật này xảy ra. Thông cáo do văn phòng Ngoại Trưởng Ai Cập phổ biến viết rõ “cả hai bên đều cam kết đình chỉ tất cả những hoạt động gây rối hay các hoạt động quân sự nhắm vào nhau”.

Khả năng hòa bình được thực thi

Chúng tôi chỉ biết trông chờ và hy vọng kể từ ngày mai, những người dân Do Thái đang cư ngụ ở miền Nam của Dải Gaza sẽ không còn là nạn nhân của những vụ pháo kích dã man của quân khủng bố.
    phát ngôn của chính phủ Do Thái

Tuy nhiên, tại Tel Aviv, các viên chức của Do Thái vẫn bày tỏ quan điểm một cách dè dặt hơn, cho rằng vẫn còn quá sớm để có thể thật sự an tâm. Mới hôm qua, ông Mark Regev, người phát ngôn của chính phủ Do Thái cho rằng những gì đã đạt được qua bản hiệp ước ngưng bắn chỉ là bước đầu tiên của một tiến trình thương thuyết đầy khó khăn, và ngay trong lúc này, chỉ có thể hy vọng mọi chuyện sẽ diễn tiến đúng như thỏa thuận mà Hamas đã cam kết thi hành khi đặt bút ký kết.

“Chúng tôi chỉ biết trông chờ và hy vọng kể từ ngày mai, những người dân Do Thái đang cư ngụ ở miền Nam của Dải Gaza sẽ không còn là nạn nhân của những vụ pháo kích dã man của quân khủng bố.”

Và ngay chính bộ trưởng quốc phòng Do Thái là ông Ehud Barak cũng bày tỏ mối quan ngại của mình khi đưa ra phát biểu với ngụ ý rằng một mặt, mong muốn thấy hòa bình và yên ổn, nhưng mặt khác, vẫn còn quá sớm để có thể đoán biết hiệp ước ngưng bắn sẽ được Hamas tôn trọng đến mức độ nào, và kéo dài dược bao lâu. Bằng những lời lẽ mang nặng tính ngoại giao, Bà Ngoại trưởng Tzipi Livni của Do Thái cũng nói rằng đi đến một thỏa thuận ngưng bắn là điều không phải dễ làm, và ngay lúc này Tel Aviv chưa vội vã nghĩ đến chuyện xa hơn.

“Tình hình Trung Ðông bao giờ cũng rất phức tạp, và khi thương thuyết với Palestine, chúng tôi phải đặt trên bàn hội nghị nhiều vấn đề khác nữa, trong đó, những gì đang xảy ra ở Dải Gaza chỉ là một trong nhiều vấn đề cần phải giải quyết nghiêm chỉnh.”

Hòa bình ngắn hạn?

Và ông Bộ Trưởng Nội Vụ Meir Sheetrit của Do Thái cũng đã đưa ra tuyên bố mang tính cảnh báo, nói rõ rằng nếu Hamas vi phạm bất kỳ điều khoản nào trong bản hiệp ước, chính phủ nước ông đương nhiên được quyền hủy bỏ mọi cam kết, và quân đội sẽ hoạt động trở lại ở Dải Gaza với mức độ “mạnh chưa từng thấy”.”

Tin ngưng bắn ở Gaza được loan báo chỉ một tuần lễ sau khi Hội Ðồng An Ninh Quốc Gia Do Thái nhóm phiên họp đặc biệt để bàn thảo về ý kiến cần phải tăng mức độ hoạt động quân sự để tiêu diệt các đám quân Hamas đang hiện diện ở Gaza. Báo chí Do Thái đưa tin cho hay phiên họp quan trọng này kết thúc với quyết định tiếp tục cuộc đàm phán để đi đến ngưng bắn, nhưng đồng thời cũng soạn sẵn một số kế hoạch quân sự và đem ra áp dụng khi cần thiết.

Ðối với Hamas, bản hiệp ước ngưng bắn dù chỉ có hiệu lực trong vòng 6 tháng là cơ hội để giúp cải thiện đời sống cư dân Gaza, vì theo tinh thần của hiệp ước, Do Thái sẽ mở cửa biên giới nối liền giữa khu vực đang có người Do Thái định cư và khu vực của người Palestine. Hơn một năm qua, tính từ ngày Hamas làm chủ phần đất Gaza đến giờ, tất cả mọi nguồn cung cấp nhu yếu phẩm đều bị Do Thái ngăn chận, và 1 triệu rưỡi người Palestine bị kẹt giữa hai lằn đạn phải sống cuộc sống rất khổ cực.

Nhưng cũng có những người Do Thái cho rằng bước tiến mới đạt không chấm dứt được cuộc chiến, không đem lại được hòa bình, không giúp xây dựng ổn định cho Trung Ðông. Bà Carolina Glick từng nắm chức phụ tá đặc biệt cho Cựu Thủ Tướng Do Thái Benjamin Netanyahu cho rằng ngưng bắn là một cơ hội để lực lượng Hamas tìm thêm vũ khí, huấn luyện thêm khủng bố, đánh bóng tên tuổi, tạo thêm uy tín với người dân Palestine.

( Hoa Kỳ) ủng hộ những cuộc đàm phán giữa Do Thái và Palestine, cũng như ngợi khen các cố gắng của chính phủ Ai Cập. Nhưng đem khẩu súng nạp đầy đạn dí vào đầu người khác rồi bảo là sẽ không bắn đâu, khác hẳn với buông súng xuống, tháo đạn ra và không bao giờ cầm khẩu súng đó nữa.
    Tom Casey, Bộ Ngoại Giao Mỹ

“Không! Hòa bình không thể nào đến được. Cuộc chiến giữa Do Thái và Palestine vẫn tiếp diễn. Người Palestine sẽ tiếp tục dùng phương thức khủng bố để tấn công, đe dọa người Do Thái chúng tôi. Ðã nhiều lần chính lãnh đạo Palestine nói rằng họ không bao giờ chấp nhận sự hiện diện của quốc gia Do Thái, bảo rõ quyết tâm của họ là phải tiêu diệt Do Thái.”

Thế giới tiếp tục băn khoăn về hòa bình ở Trung Đông

Và chính phản ứng của chính phủ Hoa Kỳ cũng dè dặt không kém. Người phát ngôn Tom Casey của Bộ Ngoại Giao Mỹ phát biểu.

“Chúng tôi luôn luôn ủng hộ tất cả mọi nỗ lực đem đến hòa bình cho Trung Ðông, ủng hộ những cuộc đàm phán giữa Do Thái và Palestine, cũng như ngợi khen các cố gắng của chính phủ Ai Cập. Nhưng đem khẩu súng nạp đầy đạn dí vào đầu người khác rồi bảo là sẽ không bắn đâu, khác hẳn với buông súng xuống, tháo đạn ra và không bao giờ cầm khẩu súng đó nữa.”

Các viên chức của Nhà Trắng cũng cho biết dù hiệp ước ngưng bắn thành hình, nhưng Washington không vội vã tin điều đó có nghĩa là Hamas đang xa dần chủ trương và hoạt động khủng bố.

Dù lạc quan hay không lạc quan, bản hiệp ước đã bắt đầu được thi hành. Sau bao nhiêu năm chiến tranh, có lẽ người dân Do Thái và người dân Palestine mong muốn thấy hòa bình, mong được sống yên ổn. Liệu ước mơ này có cơ may thành hình hay không? Có lẽ vẫn còn quá sớm để có được câu trả lời, dù ai cũng thấy điều kiện cần phải có là cả Do Thái lẫn lực lượng Hamas phải thực hiện đúng những gì đã hứa.