Được mùa Hè-Thu

Kể cả lúa Hè Thu sớm ở một số vùng, vụ Hè Thu nói chung đã được nông dân thu hoạch khoảng 2/3. Nếu tính theo tổng diện tích gieo cấy 1,6 triệu ha  thì cho tới nay, nông dân đồng bằng sông Cửu Long đã gặt xong khoảng hơn 5 triệu tấn lúa, nếu năng suất lúa Hè Thu năm nay  đạt bình quân 5 tấn mỗi ha. Vụ Hè Thu kéo dài tới hết tháng 9, do điều kiện sinh thái ở các  địa phương khác nhau.

Báo Ngừơi Lao Động ngày 30/7 đưa ra con số  cao hơn làm giật mình  nhiều người. Trong bài ‘ Lúa Rớt Giá Vẫn Không Có Ngừơi Mua’ tờ báo tường trình là hiện có khoảng 8 triệu tấn lúa  thu hoạch vụ Hè Thu  không tiêu thụ được, lúa phơi đầy đồng chất đầy bồ,  giá lúa  giảm khoảng 1 ngàn đồng/kg  chỉ còn hơn 4 ngàn/kg cho lúa thường nhưng các doanh nghiệp vẫn không thu mua vì sợ lỗ.

Giá lúa như vừa nói là một điều mà ngừơi nông dân miền Tây không  trù liệu:

“Giá 4.000Đ, 4.500Đ này ngừơi nông dân thiệ, năm nay không có lời. Lúa Hè Thu làm giỏi lắm 1 công được 30 giạ tính  4.500đ/kg thì chỉ được 27 triệu  một công, trong khi chi phí đầu vào 25 triệu rồ thêm, công lao động nữa thì anh đâu có lời”     

Tờ Ngừơi Lao Động bản điện tử ghi nhận giá lúa   mấy ngày qua cho biết  lúa hạt dài  khoảng 4.600 đ/kg, lúa thơm từ 5.300đ tới 5.800đ. Theo dự báo của giới kinh doanh, giá lúa sẽ tiếp tục giảm, vì thương lái nhân cơ hội thị trường trầm lắng để ép giá nông dân.

Tờ báo cho biết lúa vụ ba  ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long cũng đang chuẩn bị xúông giống  nên chỉ hai ba tháng nữa lúa sẽ vàng đồng  và nông dân phải tiếp tục phải trữ lúa một cách bất đắc dĩ.

Trong cuộc phỏng vấn của chúng tôi, TS Lê Văn Bảnh Viện Trưởng Viện Lúa Vùng  Đồng Bằng Sông Cửu Long xác nhận tình trạng bất bình thường ở vựa lúa miền Tây:

“Thực chất có chuyện hiện nay bà con sau khi thu hoạch lúa, lúc đầu vụ Đông Xuân bán rất dễ giá cao. Lúc này đang thu hoạch rộ Hè Thu thì, thứ nhất giá hạ dứơi 5.000đ có nơi  4.000đ  tới 4.500đ. Nhưng bán thì rất khó, ngừơi thu mua ít. Hàng hoá lúa ở đồng bằng sông Cửu Long đang ứ đọng trong nông dân.

Vụ Hè Thu này vật tư chi phí tăng rất cao, sắp tới đây triển khai tiếp vụ Thu Đông nếu bà con không có tiền để sản xuất tiếp thì cũng khó. Thứ hai nữa vì không bán được nên nông dân phải chấp nhận bán giá thấp, gây khó khăn cho đời sống.”        

Vật tư chi phí tăng rất cao, sắp tới đây triển khai tiếp vụ Thu Đông nếu bà con không có tiền để sản xuất tiếp thì cũng khó. Thứ hai nữa vì không bán được nên nông dân phải chấp nhận bán giá thấp, gây khó khăn cho đời sống.

TS Lê Văn Bảnh

Những tình cảnh trớ trêu

Báo Ngừơi Lao Động Online mô tả tình cảnh trớ trêu của nhiều hộ nông dân như trường hợp  ông Nguyễn Vĩnh Thành ở Cần Thơ. Gia đình ông Thành thu hoạch gần 50 tấn lúa nhưng nửa tháng nay không bán được.  Hoặc bà  Bùi Thị Hạnh ở Cái Bè gặt xong 2 ha lúa, song đã  chào mời mãi mà thương lái chẳng chịu đến mua.

Theo tờ báo, không bán được lúa bà Hạnh phải vay nặng lãi  để thanh toán nợ cho các chủ đại lý  phân bón, thúôc trừ sâu. Tình cảnh này là phổ biến đối với các hộ nông dân  ở An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp.  

Theo chỗ chúng tôi tìm hiểu,  VN  ở trong tốp ba nứơc xuất khẩu gạo nhiều nhất, nhưng nông dân đồng bằng sông Cửu Long cuộc sống giật gấu vá vai, nợ ngập đầu để làm mùa:

“Nông dân người nào cũng nợ hết, bằng khoán nhà đều gởi cho ngân hàng, mà bây giờ lãi suất tăng rất cao…”

Có thể xem sự kiện thị trường lúa gạo vùng đồng bằng Cửu Long  đóng băng là sự yếu kém  về điều hành và  tác dụng tiêu cực của biện pháp thắt chặt tiền tệ chống lạm phát.  TS Lê Văn Bảnh, Viện trưởng viện lúa vùng ĐBSCL nhận định với chúng tôi:

“Hiện nay cơ bản nhất là thị trường phải có đầu ra, lúc đầu Nhà nứơc vì an ninh lương thực ngưng xuất khẩu một thời gian, trong lúc giá rất cao thì không bán. Tới giờ này cho xuất khẩu lại thì thị trường thế giới đang chựng lại, giá đang xuống, các doanh nghiệp cũng chựng lại.

Nhà nước chỉ đạo các doanh nghiệp phải mua dự trữ, nhưng làm việc này cũng khó. Thứ nhất là tiền vốn, có thể nhà nứơc sẽ hỗ trợ lãi suất. Nhưng  mua về mà không bán ra được, trong khi tình hình kho dự trữ ở đồng bằng sông Cửu Long là rất khó.

Nếu mua lúa về không có kho dự trữ lại chịu lãi suất ngân hàng nữa thì các doanh nghiệp gặp khó. Do đó cơ bản cái đầu ra phải tốt thì mới đảm bảo được.”       

Nhiều bế tắc

Ngày 30/7/2008 Tuổi Trẻ Online đưa lên mạng bài phỏng vấn ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch Hiệp Hội Lương Thực VN, trong đó  giải thích tình trạng bế tắc hiện nay khiến nhiều triệu tấn gạo của dân chưa thể tiêu thụ. Ông Phong xác nhận  nông dân đang gặp khó khăn rất lớn do giá thành sản xuất  lúa đã lên tới 3.500đ/kg  mà giá bán chỉ  tử 4.200 tới 4.300đ/kg. Lúc vụ Đông Xuân nông dân chi phí 2.500 đ nhưng  lúc đó lúa bán được tới 5.500đ  tới 6.000đ/kg. 

Nhà nước chỉ đạo các doanh nghiệp phải mua dự trữ, nhưng làm việc này cũng khó. Thứ nhất là tiền vốn, có thể nhà nứơc sẽ hỗ trợ lãi suất. Nhưng  mua về mà không bán ra được, trong khi tình hình kho dự trữ ở đồng bằng sông Cửu Long là rất khó.

TS Lê Văn Bảnh

Thật là một thực tế éo le trong khi vật giá đồng loạt gia tăng còn giá lúa lại theo chiều giảm, thậm chí không tiêu thụ được.

Ông chủ tịch Hiệp Hội Lúa Gạo giải thích rằng chỉ tiêu xuất khẩu đến tháng 9/2008 đã gần đủ, các doanh nghiệp đã ký hợp đồng xuất 3 triệu 400 ngàn tấn, chỉ còn thiếu 100 ngàn tấn nữa.

Trong khi đó lãi suất ngân hàng  hiện nay quá cao, chỉ riêng khoản lãi này cũng mất 15 USD/tấn  nếu dự trữ gạo trong vòng 1 tháng, chưa kể thuế xuất khẩu gạo  thu  500 ngàn đồng mỗi tấn gạo, nếu hợp đồng bán với giá từ 600 USD/tấn  và luỹ tiến theo mức giá. 

Mỗi tấn gạo xuất khẩu phải cộng thêm khoảng 45 đô la cho phần thuế và lãi suất ngân hàng. Do vậy  nhiều doanh nghiệp đã chọn phương án chờ tàu vào rồi mới tổ chức mua gạo để tránh bớt thời gian chịu lãi ngân hàng.

Vẫn theo báo Tuổi Trẻ, ông Trương Thanh Phong nhấn mạnh rằng, những điều vừa nói  không phải là yếu tố chính khiến lúa rớt giá, mà do giá gạo trên thị trường  thế giới đã giảm mạnh.  Nếu có lúc gạo 25% tấm tức loại thường của VN bán được 1.200 đô la/ tấn thì nay chỉ bán được khoảng 620 tới 630 USD/tấn.

Có nhiều nguyên nhân để lý giải tình trạng này,  các nứơc nhập khẩu gạo  VN như Indonesia hay Malaysia đang bứơc vào vụ thu hoạch, trong khi châu Phi  vẫn có nhu cầu  rất lớn  lại không mua do giá cả và cứơc vận tải khá cao.

Ộng Chủ tịch hiệp hội lương thực VN  nhìn nhận thực tế rằng  các doanh nghiệp không mặn mà  đối với việc thu mua lúa gạo hiện nay vì ba lý do:  đó là lãi suất ngân hàng, đầu ra xuất khẩu và thuế tuyệt đối đánh trên gạo xuất khẩu. 

Mặt khác ông Trương Thanh Phong nhìn nhận rằng,  giá lúa phải  5.500đ tới 6.000đ/kg thì mới đảm bảo cuộc sống cho ngừơi nông dân, ít nhất giá lúa cũng phải 5.000 đ/kg. Ông  Phong  hứa hạn rằng Hiệp Hội Lương Thực VN sẽ họp với các thành viên để tìm biện pháp giải quyết, theo đó kêu gọi các doanh nghiệp cố gắng  tiêu thụ nhanh  lúa cho nông dân  với mức  giá tạm  chấp nhận được là 5.000đ/kg.

Ông Phong nói rằng, các doanh nghiệp từng đạt mức lãi cao vào đầu năm nên chia sẻ khó khăn với nông dân. Ngoài ra Hiệp Hội Lương Thực kiến nghị chính phủ nâng khởi điểm  chịu thuế xuất khẩu gạo lên mức 800 USD/tấn  hoặc tốt nhất bỏ luôn.

Theo lời ông Trương Thanh Phong  cái gì thấy sai  chưa hợp tình hợp lý  thì cần phải bỏ chứ thuế xuất khẩu  gạo thực ra đánh trực tiếp vào nông dân.

Thưa quí thính giả, câu chuyện lúa đầy bồ đầy sân rớt giá và bán không có ngừơi mua là thêm một thí dụ điển hình về sự khiếm khuyết trong chính sách điều hành lúa gạo. Tiếng kêu cứu  từ đồng ruộng ‘xin đừng cấy lúa trên lưng nông dân’  vẫn còn khẩn thiết hơn bao giờ hết.