Sai lầm khi quên thị trường nội địa
Trong cơ cấu gạo xuất khẩu của VN từ nhiều năm qua, lượng gạo phẩm cấp trung bình và thấp chiếm tỷ trọng từ 70% tới 80%. Chính vì vậy đại đa số nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long ưa chuộng các giống lúa ngắn ngày và năng suất cao.
Những năm trước cho đến quí 1 năm nay, gạo phẩm cấp thấp loại 25% tấm vẫn được doanh nghiệp xuất bán ra nước ngoài một cách trôi chảy. Vì thế nông dân 13 tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long vẫn mặn mà với giống lúa ngắn ngày 50404 và trước vụ hè thu vừa qua, không có thông tin nào đến với người dân là lúa 50404 sẽ không bán được. Họ vẫn suy nghĩ như trước đây lấy năng suất bù lại giá.
Gạo
Cămpuchia, Thái Lan
thơm ngon giá rẻ mà lại chắc ăn, còn nàng hương Chợ Đào của VN thì chỗ thế này thế khác, thường là mình không mua được đúng nàng hương Chợ Đào đó thì lại không ngon.
Người tiêu thụ
Người dân đồng bằng sông Cửu Long cũng có trồng lúa thơm, nhưng diện tích còn hạn chế vì canh tác khó hơn, vụ mùa kéo dài hơn và năng suất cũng không cao. Chính vì thế gạo Cămpuchia, gạo Thái Lan có thị phần khá lớn ở các thành thị đặc biệt là Saigon.
Trong nhiều trường hợp gạo Cămpuchia đã được nguỵ danh là gạo Thái Lan khi bày bán ở các cửa hàng cũng như siêu thị.
Một người dân TP.HCM nói về nhu cầu tiêu thụ gạo ngon:
“ Tên gọi thì thơm Thái, thơm Đài Loan nói chung là những loại gạo ngoại nhưng đã được nhập khẩu và vô bao bì của một công ty VN. Ngay cả những sạp gạo ngoài chợ không hề đóng bao bì cũng có loại gạo này.
Gạo này thơm ngon giá rẻ mà lại chắc ăn, còn nàng hương Chợ Đào của VN thì chỗ thế này thế khác, thường là mình không mua được đúng nàng hương Chợ Đào đó thì lại không ngon.
Theo tôi nghĩ nhu cầu tăng lên vào dịp cuối năm, năm nay Tết đến sớm 25 tháng Giêng Dương Lịch đã là mùng một Tết, mà Tết thì người giàu người trung lưu hay người nghèo họ cũng đều mua gạo thơm.”
Nhà nước “phải nhìn xa trông rộng”
Nói như ông Nguyễn Trí Ngọc Cục Trưởng Cục Trồng Trọt rằng đồng bằng sông Cửu Long nhập khẩu gạo là lẽ thường, quả là đúng thực tế. Từ mấy năm qua, chính phủ đã có quyết định cho nhập khẩu nông sản miễn thuế từ nước bạn Cămpuchia, trong đó có mặt hàng gạo.
Theo ghi nhận thì khi vào vụ thu hoạch, mỗi ngày có khoảng 1.000 tấn gạo được nhập khẩu vào VN theo đường sông và đường bộ. Điểm đáng chú ý là gạo thơm Cămpuchia giá rẻ hơn gạo thơm VN từ 1.000 đ tới 2.000đ/kg tuỳ thời điểm.
Ô.Nguyễn Trí Ngọc C.T. Cục Trồng Trọt
Đối với giới thương lái, doanh nghiệp, buôn một mặt hàng có lời và hợp pháp thì tại sao lại không làm. Hàng năm gạo thơm Cămpuchia xay ra từ giống lúa mùa Khaodakmali và lúa lài xâm nhập các tỉnh biên giới Tây Nam có thể lên tới số lượng trăm ngàn tấn.
Theo ghi nhận thì khi vào vụ thu hoạch, mỗi ngày có khoảng 1.000 tấn gạo được nhập khẩu vào VN theo đường sông và đường bộ. Điểm đáng chú ý là gạo thơm Cămpuchia giá rẻ hơn gạo thơm VN từ 1.000 đ tới 2.000đ/kg tuỳ thời điểm.
Nông dân Cămpuchia làm lúa mùa, một vụ một năm và không sử dụng phân bón hoá học nên tuy năng suất thấp nhưng ngược lại hạt gạo thơm ngon. Nếu như nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng sản xuất nhiều gạo thơm như hương lài jasmine, nàng thơm Chợ Đào và gía cả cạnh tranh, thì làm sao gạo Cămpuchia có thể vào VN được. Xin nhắc rằng 30% dân số VN sống ở các thành thị, thu nhập khá hơn khiến người dân ăn ít gạo hơn nhưng lại có nhu cầu ăn gạo ngon.
Vị đắng của lúa hè thu, thu đông với hàng triệu tấn lúa hạt tròn 50404 bị ứ đọng, đã khiến người trồng lúa chuyển hướng trồng lúa thơm trong vụ đông xuân sắp tới. Với lúa thơm, nếu thị trường xuất khẩu không thông thì cũng dễ dàng tiêu thụ ở các thành phố lớn. Anh hai nông dân vùng đồng bằng Sông Cửu Long nói với chúng tôi:
Nếu như nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng sản xuất nhiều gạo thơm như hương lài jasmine, nàng thơm Chợ Đào và gía cả cạnh tranh, thì làm sao gạo Cămpuchia có thể vào VN được.
“ 50404 giờ không ai mua nữa, nó mua giá quá rẻ 2.500đ-2.800đ/kg làm sao mà làm nổi. Bây giờ em làm giống 4900 đang được xuất khẩu , giống này làm gạo ngon tương đương như gạo Thái thơm jasmine đó. Dạng lúa thơm này thì năm nay vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng đang phát triển mạnh, một kí lô gạo 4900 gấp đôi lúa thường bán ra 6.800đ-7.000đ một kí lô.”
Bằng vào những sự kiện đang diễn ra ở đồng bằng sông Cửu Long, nhiều người cho rằng VN cần một nhà điều hành nhìn xa trông rộng. Không chỉ có lúa gạo, mà cà phê hay hàng may mặc cũng vậy, một thị trường nội địa đông dân là một nguồn tiêu thụ ổn định, giúp điều hoà sản xuất đồng thời tạo thế đứng không bị lệ thuộc thái quá vào thị trường xuất khẩu.