Mặc Lâm tìm hiểu thêm chi tiết thông qua những đại biểu có mặt trong cuộc hội thảo cũng như các khoa học gia có quan tâm vấn đề này.
Đã từ lâu, Tây nguyên là nơi được đánh giá có mức độ phát triển kinh tế vào hạng thấp so với toàn quốc. Riêng tại tỉnh Đắc Nông, là tỉnh có nguồn lợi thu hoạch từ nông nghiệp rất thấp do đất đai trong tỉnh kém phẩm chất và nằm trong vùng trữ lượng mỏ bô xít rất cao. Nguồn thu nhập chính của cả tỉnh hiện nay chỉ trông cậy vào những nhà máy thủy điện mà các nhà máy này đang bị đánh giá là gây ô nhiễm môi trường và khó phát triển thêm được nữa.
Bô xít là loại khoáng sản làm cây cối khó tăng trưởng và vị trí của nó quá gần mặt đất cũng gây cản trở cho nhiều loại cây công nghiệp như cà phê hay cao su.
Khai thác Bô-Xít: dự án phức tạp và tốn kém
Bô xít là loại khoáng sản làm cây cối khó tăng trưởng và vị trí của nó quá gần mặt đất cũng gây cản trở cho nhiều loại cây công nghiệp như cà phê hay cao su.
Để đối phó với tình hình kinh tế thụt hậu, tỉnh Đắc Nông đã nghiên cứu dự án khai thác mỏ Bô xít và đã được thủ tướng chính phủ phê duyệt. Chương trình này trên tổng thể là khai thác các mỏ bô xít trong tỉnh do tập đoàn Công Nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam đứng ra khai thác.
Dự án này được xem là khổng lồ và đầy tham vọng vì trực tiếp thách thức nhiều mặt từ kinh tế đến môi trường kể cả xã hội cũng như những hậu quả khó lường khác.
Để đánh giá từng mặt của dự án, tỉnh Đắc Nông đã tổ chức một cuộc hội thảo có quy mô lớn nhằm tìm hiểu cặn kẽ các vấn đề có liên quan đến chương trình khai thác mỏ Bô xít mà tỉnh sắp triển khai. Nhận xét của nhiều nhà khoa học đã gây bất ngờ trong cuộc hội thảo.
Người ta không ngờ rằng để khai thác mỏ Bô Xít, tỉnh Đắc Nông phải đối điện với những nguy cơ ô nhiễm nguồn nước do chất bùn đỏ gây ra mà hướng khắc phục sẽ không dễ dàng so với tình hình Việt Nam hiện nay. TS Mai Thanh Truyết, nhà hoạt động môi trường phân tách:
-Muốn khai thác quặng thì sau khi phá đất của vùng có mỏ thì phải sử dụng nguồn nước để tẩy rửa rất nhiều. Mỏ Bô-xít chứa sắt và nhiều chất arsenic rất nguy hiểm cho môi trường. Hiện nay trên thế giới người ta không còn khai thác kiểu này nữa vừa tốn kém vừa ô nhiễm
Muốn khai thác quặng thì sau khi phá đất của vùng có mỏ thì phải sử dụng nguồn nước để tẩy rửa rất nhiều. Mỏ Bô-xít chứa sắt và nhiều chất arsenic rất nguy hiểm cho môi trường. Hiện nay trên thế giới người ta không còn khai thác kiểu này nữa vừa tốn kém vừa ô nhiễm
TS Mai Thanh Truyết
Đòi hỏi nhiều nghiên cứu
Nếu cho rằng khai thác nhôm cao cấp từ quặng Bô xít sẽ thu được hiệu quả kinh tế cao thì theo giáo sư Trần Đình Thiên, viện phó viện Kinh Tế Việt Nam, người tham dự hội nghị cho rằng điều này là không thực tế vì nhôm cao cấp chưa bao giờ là mặt hàng quý hiếm trên thị trường thế giới, nếu không muốn nói là ngược lại.
Do đó nhìn vấn đề dưới khía cạnh kinh tế là khiếm khuyết. Giáo Sư Trần Đình Thiên cùng cho rằng vấn đề ô nhiễm môi trường cũng như những vấn đề xã hội khác cần phải được xem xét lại trước khi thực hiện dự án:
-Quặng Bô-xí tcũng là một lợi thế nhưng khai thác nó phải đặt vấn đề cho đúng. Cái cách và bước đi như thế nào thì phải tính cụ thể hơn
Nhà văn Nguyên Ngọc, đồng thời là một nhà dân tộc học cho rằng Tây Nguyên vẫn còn đó những vấn đề chưa giải quyết rốt ráo, nếu khai thác Bau xit một cách vội vã, thiếu cân nhắc sẽ dẫn đến nhiều vấn đề mà từ trước tới nay vẫn được xem là nhạy cảm đối với đồng bào dân tộc ít người, ông nói:
-Cái mà người ta gọi là kế hoạch hoàn thổ trở lại sau đó trồng rừng lên thì tôi cho là không khả thi. Từ trước đến nay chưa bao giờ ta thành công khi đưa những người sắc tộc ít người vào làm việc ở các nhà máy và khi những kế hoạch đưa ra thì người ta loại hẳn nhóm người này ra khỏi nơi sinh sống của họ.
Từ trước đến nay chưa bao giờ ta thành công khi đưa những người sắc tộc ít người vào làm việc ở các nhà máy và khi những kế hoạch đưa ra thì người ta loại hẳn nhóm người này ra khỏi nơi sinh sống của họ.
Nhà văn Nguyên Ngọc
Giáo sư Trần Đình Thiên cho rằng phải làm rõ các đề nghị của tập đoàn Công Nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam, còn gọi tắt là TKV trước khi có hướng giải quyết đồng bộ.
Ông lo ngại việc đào mỏ đem bán như từ trước đến nay sẽ dẫn đến cạn kiệt tài nguyên quốc gia và đồng thời tạo cơ hội cho những nhóm người khai thác hơn là tạo nguồn lợi trực tiếp đến người dân.
-TKV thì họ có tính toán nhưng cái quan trọng là các sự tính toán đó chuẩn đến mức nào. Hiện nay cần làm rõ chuyện này trước.
Khai thác quặng mỏ là việc làm bình thường của mọi quốc gia nhưng cần phải đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan chức năng. Dư luận vẫn quan ngại những hợp đồng được ký vội vã sẽ dẫn đến những khai thác thiếu hiệu quả và gây thiệt hại tiềm lực quốc gia đó là chưa nòi đến những tác hại nghiệm trọng của môi trường mà người dân trong vùng chính là thành phần bị thiệt hại.