Để có cái nhìn rõ ràng chừng mực về vấn đề giải tỏa đầu vào của đồng đô la ở Việt Nam cũng như tình hình thực sự trên thị trường mua bán ngoại tệ trong nước hiện nay, Thanh Trúc hỏi chuyện chuyên gia kinh tế tài chánh Bùi Kiến Thành, đang là cố vấn cao cấp các tập đoàn kinh doanh lớn ở Hà Nội:
Nhờ cung nhiều hơn cầu
Thanh Trúc: Thưa ông Bùi Kiến Thành, báo chí trong nước khi nói về vấn đề giải tỏa đầu vào của đồng đô la thì họ đưa ra một tiêu đề tỉ giá của đồng đô la đối với đồng VN là ổn định, mức cung đồng đô la tăng mạnh sẽ xóa tan kỳ vọng phá giá đồng bạc VN của giới đầu cơ, ông nghĩ như thế nào?
Ông Bùi Kiến Thành: Nếu bên cung của đồng đô la tăng lên nhiều mà bên cầu ít thì sẽ ổn định được tỉ giá của đồng đô la đối với đồng VN. Đó là một cách nói nhưng cung là nguồn nào để cung cấp đô la trên thị trường? Sau này thì phần lớn là từ ngân hàng nhà nước bán đô la ra thị trường. Nếu thị trường tăng đô la nhiều thì nhà nước phải bán ra nhiều vậy ngân hàng nhà nước dự trữ ngoại hối đô la là bao nhiêu và liệu có thể tiếp tục cung cấp đủ số lượng đô la để ổn định tỉ giá hay không thì đó là cả một vấn đề. Nếu nhà nước muốn giữ tỉ giá đồng bạc ở mức nào đấy thì tự nhiên phải cung cấp đủ số lượng đô la thị trường cần.
Nếu bên cung của đồng đô la tăng lên nhiều mà bên cầu ít thì sẽ ổn định được tỉ giá của đồng đô la đối với đồng VN.
Ông Bùi Kiến Thành
Thanh Trúc: Đó là nói về phía nhà nước, về phía ngân hàng trung ương từ ngày 24 tháng 3 tức là thời điểm tăng biên độ ngoại tệ gần 5% cho đến nay thì tỉ giá đồng đô la đối với đồng bạc VN vẫn ổn định, vậy thì nhờ đâu, thưa ông?
Ông Bùi Kiến Thành: Nói rằng ổn định thì cũng là một cách nói thôi, chúng ta phải kiểm tra lại ổn định tới mức nào. Trong những tuần vừa qua tỉ giá của đồng bạc VN có chiều hướng mất giá và giá trị đồng đô la tăng lên. Sở dĩ như vậy vì phần cung ít hơn phần cầu và ngân hàng nhà nước giải quyết bằng cách tung đô la ra bán trên thị trường để tăng phần cung thì ổn định lại tạm thời nhưng ổn định tới đâu thì chúng ta cần phải xem.
Thanh Trúc: Thưa ông Bùi Kiến Thành, theo nhận định của ông thì nhà nước có kiểm soát được lượng đô la lưu hành trong thị trường tự do hay không?
Ông Bùi Kiến Thành: Hiện nay không có một cơ quan nào có thể kiểm soát vấn đề mua bán đồng đô la tự do tuy rằng ngân hàng nhà nước có đưa ra nhiều biện pháp. Vấn đề mua bán đô la tự do ở VN đã được chấp nhận thì luật cung cầu quyết định vấn đề tỉ giá trên thị trường tự do chứ không phải quyết định đơn phương của ngân hàng nhà nước và ngân hàng nhà nước chỉ có thể tìm cách can thiệp vào bằng cách cung cấp số lượng đô la thị trường cần, khi đó tỉ giá sẽ ổn định trở lại. Việc ngân hàng nhà nước phải tiếp tục lượng cung tới mức nào thì không ai có thể nói trước được.
Thanh Trúc: Có cách nào đó để giảm bớt tình trạng gọi là giới đầu cơ găm giữ ngoại tệ lại và không tung ra thị trường?
Ông Bùi Kiến Thành: Vấn đề gọi là găm lại đô la không phải là giới đầu cơ. Vấn đề găm là do những người nào tạo ra được nguồn đô la có chịu bán trên thị trường hay không. Ví dụ như các nhà nhập khẩu xuất khẩu hàng hóa thu về đô la, hiện nay không có quy luật nào buộc các nhà xuất khẩu đó phải bán đô la cho ngân hàng trung ương hay ngân hàng thương mại. Các nhà xuất khẩu có lượng đô la cũng sợ bán ra hôm nay với tỉ giá thấp, ngày mai tỉ giá tăng lên, đồng bạc VN mất giá mà họ cần mua lại đô la để nhập khẩu nguyên liệu thì lại bị lỗ nên một số lớn các nhà kinh doanh xuất khẩu VN rất ngại khi phải bán số đô la họ thu vào. Đây không phải là vấn đề đầu cơ, các nhà kinh doanh họ lo ngại về vấn đề ổn định nguồn đô la họ cần dùng để hoạt động kinh doanh mà thôi. Những người đầu cơ là những người tiên đoán đồng đô la lên giá, đồng bạc VN mất giá và họ tìm cách mua đô la với giá rẻ và bán lại với giá cao, đó là việc cung cầu trên thị trường và nhà nước muốn ấn định tỉ giá cho đồng bạc VN thì phải bán ra số lượng đô la cần thiết. Một việc rất khó trong thị trường khi mà vấn đề chuyển đổi ngoại tệ chưa hoàn toàn tự do, ngoài ra còn có thị trường gọi là mua bán chợ đen đồng đô la.
Vấn đề mua bán đô la tự do ở VN đã được chấp nhận thì luật cung cầu quyết định vấn đề tỉ giá trên thị trường tự do chứ không phải quyết định đơn phương của ngân hàng nhà nước …
Ông Bùi Kiến Thành
Thanh Trúc: Trở lại vấn đề từ ngày 24 tháng 3, tức thời điểm tăng biên độ ngoại tệ gần 5% cho đến bây giờ thì tỉ giá đồng đô la so với đồng VN vẫn ổn định. Còn trên thị trường tự do thì giá đô la tăng nhưng không như sự trông đợi của giới đầu cơ. Theo ý của ông thì quyết định tăng biên độ ngoại tệ của ngân hàng nhà nước VN là một quyết định hợp lý ?
Ông Bùi Kiến Thành: Biên độ trước đây là 3%, tức là nhà nước quyết định bán đồng đô la với giá nào đó thì những người mua bán đồng đô la chỉ được bán trong biên độ +3% hoặc -3% . Trong khi tỉ giá của đồng bạc VN có biến đổi bất thường hơn và tăng giảm mạnh hơn thì nhà nước tự thay đổi quyết định và nới biên độ ra là 5%. Như vậy rõ ràng chấp nhận tỉ giá đồng VN có thể lên xuống nhiều hơn biên độ trước mà VN thì chưa có tình trạng đồng bạc VN tăng giá trị lên. Đó là vấn đề chấp nhận thực tế thị trường như vậy chứ không phải là vấn đề đúng sai.
Thanh Trúc: Xin cảm ơn ông Bùi Kiến Thành đã dành thời giờ cho buổi phỏng vấn hôm nay.