Diện tích trồng lúa giảm dần  

Số liệu thống kê xác lập năm 2006  cho thấy tổng diện tích đất trồng lúa của VN  là 4 triệu 130 ngàn ha, như vậy đã giảm bớt  gần 370 ngàn ha so với năm 2000.  Nếu tính chung về đất nông nghiệp đủ loại thì đã có lúc VN đạt 10 triệu ha  đất, tuy nhiên  14 triệu hộ nông dân đã chia cắt đất đai thành hơn 70 triệu thửa. Hạn điền hay mức ruộng đất giới hạn mà nông dân được cấp quyền sử dụng là một trong những vấn đề nan giải của VN. Đại đa số nông dân canh tác trên một diện tích đất nhỏ bé, nên thu nhập của họ không  bảo đảm cuộc sống.

Số liệu thống kê xác lập năm 2006  cho thấy tổng diện tích đất trồng lúa của VN  là 4 triệu 130 ngàn ha, như vậy đã giảm bớt  gần 370 ngàn ha so với năm 2000

TS Lê Văn Bảnh Viện trưởng Viện Lúa vùng đồng bằng song Cửu Long  nhận định về mức lợi nhuận của người nông dân làm lúa và  diện tích ruộng đất của họ:
 “ Thực chất nếu người nông dân lãi dưới 40%, 50%thì đời sống họ khó khăn. Bởi vì nông hộ của họ nhỏ, nếu mức lãi của họ ít nhưng diện tích 5, 10 ha thì chỉ cần lãi 15%, 20% là họ đã thấy tốt rồi. Thực tế ở đây các nông hộ chỉ khoảng 1 ha, vì thế có lãi cao nhưng sản lượng ít nên đời sống vẫn khó khăn. Tỷ lệ lãi của nông dân VN là cao nhưng số lượng anh bán ít, 1 ha mà nuôi cả gia đình nên đời sống gặp khó khăn. Nếu chỉ lãi 20% thôi nhưng bán 3 tới 5 ha thì đời sống anh sẽ khá. Làm được 5, 7 ha anh sẽ giàu.”      
Người nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long dù sao cũng còn may mắn hơn người làm ruộng ở miền trung và miền bắc, nơi đất hạn hẹp khiến đa số các nông hộ chỉ thủ đắc vài công ruộng mà thôi. Người nông dân không có những phân tích khoa học, nhưng sự tính toán của họ  mô tả  chân thực cuộc sống và lợi tức nông hộ. Một nông dân vùng đồng bằng sông Cửu Long cho chúng tôi biết:
 “ Số nhiều làm 1 ha trở lại,  số làm hơn 3 ha là ít,cũng có người có 10 ha nhưng là hiếm. Những hộ làm dưới một ha thì con cái họ phải đi làm thuê làm muớn cho những người nhiều đất, số khác phải đi xứ khác. Nhưng nói chung vẫn phải bám lấy đất mà sống, bỏ ruộng đâu biết làm gì.”

Diện tích canh tác của nông dân quá nhỏ bé, thì dù họ làm lúa, trồng cà phê,  trồng hoa màu, cây ăn trái hay đào ao nuôi  tôm cá, cũng khó mang lại lợi  nhuận đủ sống cho cả gia đình.

Diện tích canh tác của nông dân quá nhỏ bé, thì dù họ làm lúa, trồng cà phê,  trồng hoa màu, cây ăn trái hay đào ao nuôi  tôm cá, cũng khó mang lại lợi  nhuận đủ sống cho cả gia đình. Phần lớn các hộ nông dân đều có những thành viên  phải ly hương lên thành thị kiếm sống, nếu tiết kiệm được thì cũng gởi về giúp gia đình.

Việt Nam sẽ trở thành một quốc gia công nghiệp

Nhà nước VN chủ trương đến năm 2020 sẽ trở thành một quốc gia công nghiệp.  Các nhà khoa học VN, trong số có giáo sư Nguyễn Lân Dũng phó chủ tịch thường trực Hội các ngành sinh học VN, kiêm chủ nhiệm chương trình tự nguyện đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào hộ nông dân, cho rằng muốn đạt tới mục đích vừa nói, phải chuyển  một nửa lao động nông nghiệp hiện nay sang các ngành kinh tế khác. Riêng về sản xuất nông nghiệp  cần phải  tích tụ ruộng  đất lại để có điều kiện thực hiện cơ giới hoá  cả trong canh tác lẫn  trong và sau thu hoạch.  Những ý kiến tương tự như vừa nói gần đây xuất hiện nhiều trên báo chí. 

Phải  tích tụ ruộng đất lại để thực hiện cơ giới hoá 

Theo thông tin ghi nhận từ các địa phương, khuynh hướng làm nông nghiệp qui mô, đã hình thành ở nhiều  nơi, tuy rằng các đại điền chủ thời kinh tế thị trường,  mới chỉ là những nhóm nhỏ trong gần 20 triệu nông dân trên toàn quốc. Những nông dân tiên phong đã  vượt qua vấn đề hạn điền, tích tụ ruộng đất bằng cách thuê đất để canh tác đã mang lại nhiều hiệu quả. Đã có những đại gia làm nông  thuê hang trăm hectares đất để trồng đậu nành, trồng mía,trồng bắp. Điểm đáng ghi nhận là rất nhiều nông dân đã đi làm thuê trên chính thửa ruộng của mình, vì như vậy còn có chút thu nhập chắc chắn hơn là tự canh tác trên diện tích quá nhỏ.Anh ba nông dân vùng sông nước Cửu Long xác nhận sự kiện này:

Có những người làm 50,60 ha, những người ruộng nhiều thì gốc họ không phải là nông dân. Người ta có nguồn thu nhập từ đâu thì mình không rõ nhưng người ta tích tụ ruộng đất, họ mua của những người nghèo

“ Có những người làm 50,60 ha, những người ruộng nhiều thì gốc họ không phải là nông dân. Người ta có nguồn thu nhập từ đâu thì mình không rõ nhưng người ta tích tụ ruộng đất, họ mua của những người nghèo vì làm lỗ lã phải bán . Những người gốc không phải nông dân lại có đất nhiều, những người là nông dân hồi nào giờ thì ít đất lắm chỉ 1 ha thôi. Qui định mỗi hộ 3 ha thôi, nhưng họ có thể cho con cái,nhờ người khác đứng tên.Nhà nước chỉ miễn thuế cho 3ha thôi, phần vượt hạn điền phải đóng thuế .  
 Luật đất đai năm 2003 của VN qui định hạn mức giao đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thuỷ sản cho mỗi hộ gia đình, cá nhân không quá 3 ha mỗi loại đất và thời gian giao đất là 20 năm.Nhiều chuyên gia cho rằng hạn điền như vậy là không còn phù hợp trong thời kỳ hội nhập hiện nay.