Cả triệu người mất việc

Từ cuối năm 2008 kéo dài qua nửa đầu 2009, nhiều ngành xuất khẩu cuả VN bị sụt giảm nghiêm trọng vì các nước nhập khẩu giảm đơn hàng. Công nhân ở các khu chế xuất, khu công nghiệp, các công ty xí nghiệp sản xuất gia công bị sa thải hàng loạt, hoặc giảm giờ làm khiến thu nhập không đủ sống.

Hậu qủa đã được thấy trước, hàng triệu người trước đây từ nông thôn ra thành thị kiếm việc làm, nay chẳng còn chọn lựa nào khác ngoài con đường trở về quê nhà tìm kế sinh nhai.

Làn sóng hồi cư lớn lao đưa tới những ảnh hưởng nghiêm trọng cho nông thôn, như nhận định cuả TS Vũ Trọng Bình, Gíam đốc Trung Tâm Phát Triển Nông thôn  thuộc  Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn:

“Nếu một quá trình hàng triệu người đi ra thành phố làm việc nhưng bây giờ quay trở về nông thôn, thì điều ấy không những tạo ra xáo trộn về kinh tế mà còn về mặt xã hội ở nông thôn. Nếu không có công ăn việc làm tốt cho họ thì còn nhiều vấn đề khác về tệ nạn xã hội, thanh niên mà không có việc làm thì sẽ xảy ra nhiều chuyện khác.”

Dệt may và da giày ngành sử  dụng nhiều lao động di cư, chính là  những ngành bị ảnh hưởng nặng, khủng hoảng đưa tới nhu cầu cải tổ tái cấu trúc.

Ngoài những vấn đề cấp bách để duy trì sản xuất chờ phục hồi, hướng cải tổ lâu dài mang tính đột phá, như mô tả cuả ông Diệp Thành Kiệt, Phó chủ tịch Hiệp Hội Da Giày Việt Nam kiêm Phó chủ tịch Hội dệt may thêu đan thành phố HCM:

“Việt Nam chưa phải là nước công nghiệp hòan tòan nên người lao động trên danh nghĩa mất việc ở thành phố ở nhà máy công nghiệp, cho nên về nông thôn dù không kiếm được công việc bảo đảm thường xuyên nhưng do điều kiện Việt Nam họ vẫn sống được với gia đình, dù cuộc sống thiếu hụt một chút nhưng vẫn có thể trang trải được.

Đây là việc không thể để kéo dài, vì vậy chúng tôi khuyến cáo trong Hiệp Hội và chính bản thân doanh nghiệp tôi, hiện nay chúng tôi có xu hướng chuyển về mở rộng hoặc xây dựng mới một số nhà máy ở vùng nhiều lao động như đồng bằng song Cửu Long cũng như đồng bằng Bắc Bộ.

Trên cơ sở đó thực hiện chính sách, thứ nhất là ly nông không ly hương người ta vẫn có thể ở tại chỗ và làm việc công nghiệp, thứ hai là tận dụng được lực lượng lao động  tại chỗ mà mức thu nhập không cao, như vậy có thể cạnh tranh bằng phí lao động tốt hơn.

Thí dụ ở TPHCM thu nhập của công nhân bình thường hai vợ chồng có một con, nếu mỗi người lãnh lương hai triệu đồng thì rất khó xoay xở ở TPHCM, tuy nhiên với mức lương 1 triệu rưởi ở đồng bằng sông Cửu Long người ta vẫn có thể xoay xở được giống như mức 2 triệu ở TPHCM vì giá sinh họat không đắt đỏ bằng.

Như vậy tôi nghĩ rằng về lâu dài Thành Phố sẽ định vị là trung tâm phát triển thương mại, trung tâm giao dịch, có thể cung cấp một số dịch vụ cho ngành, còn sản xuất thì phải đi ra khỏi các thành phố lớn. Lúc đó mới có thể tạo tính cạnh tranh cho tòan ngành được.”         

Giải pháp nào?

70% dân số Việt Nam sống ở nông thôn nếu chính phủ VN quan tâm đầu tư đúng mức cho khu vực này từ nhiều thập niên qua, thì nông thôn đã mang diện mạo khác.

Đáng lẽ lao động nông thôn dôi dư không phải nhập cư thành thị để tìm việc, nhưng từ hai thập niên qua định hướng về vấn đề này thường chỉ dừng laị ở các nghị quyết không được thực hiện trên thực tế.

TS Vũ Trọng Bình, Giám đốc Trung tâm phát triển nông thôn thuộc  Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn nhận định :

“Chính trong thời kỳ khủng hoảng là phải đưa ra giải pháp tái cơ cấu tái cấu trúc lại từng ngành và chính sách. Đó mới là điều giúp cho sự phục hồi sau nay và đảm bảo cho nền kinh tế, bởi vì không có khủng hoảng thì sẽ không có tái cấu trúc.

Đấy là kinh nghiệm của các nền kinh tế mà Việt Nam không là ngoại lệ, nếu nhìn lại lịch sử Việt Nam thì khủng hoảng 1986 thời kỳ gọi là kinh tế tập thể đen tối nhất, lúc bấy giờ mới có tái cấu trúc và cải cách tốt nhất cho nền kinh tế.

Những thời kỳ về sau, lúc nào kinh tế khó khăn nhất là lúc có tái cấu trúc và đất nứơc phục hồi phát triển sau đấy… về mặt thể chế cũng như chính sách… cho nên bây giờ việc phải nghĩ đến là sau khủng hoảng thì tái cấu trúc của Việt Nam là gì, chứ không chỉ có cứu trợ.”

Tam nông, nông nghiệp nông dân nông thôn từng được đề cao là chính sách ưu việt cuả Việt Nam. Tuy vậy sự phát triển trên nền tảng này chưa thấy thể hiện trên thực tế, nhân khủng hoảng tạo cơ hội cải tổ và tái cấu trúc, các chuyên gia hy vọng sẽ có những đột phá thực sự đối với khu vực nông nghiệp nông thôn.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.