Chính thức thì kể từ tháng 9 tới đây, Sony sẽ không còn sản xuất mặt hàng tivi đèn hình tại nhà máy liên doanh với Công ty Điện tử Tân Bình nữa. Tính từ khi khởi sự họat động từ đầu tháng 11 năm 1994 cho đến lúc đóng cửa thì thời gian gần tròn 14 năm.
Nguyên nhân của việc đóng cửa được chính Sony cho biết là sản phẩm chủ lực mà họ sản suất tại Việt Nam là tivi đèn hình không còn ăn khách nữa và nay phải chuyển hướng nhập khẩu lọai tivi màn hình phẳng mà giới tiêu thụ tại Việt Nam đang sử dụng nhiều.
Lý do đóng cửa?
Tuy nhiên theo ông Trần Quang Hùng, chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam thì đó không phải là lý do chính mà điều cơ bản là trước đây Sony tiến hành liên doanh để tận dụng biểu thuế rẻ, nay thì ưu đãi đó không còn nữa và vì lợi nhuận họ đi đến quyết định đóng cửa nhà máy tại Việt Nam.
Sony vào chỉ xin giấy phép 10 thì lẽ ra họ đóng cửa rồi nhưng nay mới đóng thì muộn; đó là một; thứ hai là trong thời gian qua nhờ ưu đãi về thuế nhập khẩu. Nay Việt Nam gia nhập WTO và AFTA thì họ muốn nhập sản phẩm nguyên chiếc vào bán. Trứơc đây thuế là từ 40- 50%...
Trước đây mỗi khi có dự án liên doanh ra đời thì phía cơ quan chức năng cũng như đơn vị liên doanh Việt Nam đều cho rằng việc làm ăn chung với đối tác nước ngoài đó sẽ giúp tạo ra công ăn việc làm cho nguời lao động, và cao hơn là học hỏi được nhiều điều từ phía đối tác, nhất là được chuyển giao công nghệ. Vậy đối với Sony, những điều mong đợi đó sau khi đối tác nước ngoài rút lui thì phía Việt Nam còn được những gì?
Ông Trần Quang Hùng nhận định: Với các liên doanh lắp ráp thì các doanh nghiệp Việt Nam không học được gì về công nghệ, có chăng chỉ là cách quản lý chất lượng sản phẩm, sắp xếp bố trí dây chuyền sản xuất, marketing, bán hàng. Còn họ chỉ lắp ráp mà thôi.
Chuyện đi ở đối với các nhà sản xuất là chuyện bình thường bởi yếu tố giữ chân họ là lợi nhuận; đến khi công việc làm ăn không còn có lãi thì chuyện chia tay là dĩ nhiên. Điều này có được phía các doanh nghiệp Việt Nam thấy trước hay không?
Đã tiên liệu trước
Ông Trần Quang Hùng, chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam, cho biết: Việc này đã tiên liệu và có khuyến cáo với nhà nước cũng như các doanh nghiệp. Họ vào đầu tư công nghệ không nhiều. Cách đây dăm ba năm có khuyến cáo là nên tiếp thu những kinh nghiệm cách tốt nhất và phát triển sản phẩm riêng thì mới có thể đứng vững được khi họ rút đi.
Về khả năng của nguời Việt Nam trong lĩnh vực chế tạo ra những mặt hàng điện tử tiêu dùng theo ý kiến của ông Trần Quang Hùng thì có nhưng việc phát huy bị hạn chế:
Các kỹ sư Việt Nam rất có khả năng và có một số sản phẩm nhưng để chuyển những thiết kế thành sản phẩm để bán thì phải có cơ chế, mà cơ chế là do chính phủ; ngoài ra thì lây nay chúng ta cũng bỏ qua khâu đào tạo.
Sau sự việc Sony Việt Nam công bố ngưng sản suất tại Việt Nam để chuyển hướng kinh doanh nhập hàng vào bán cho nguời tiêu dùng nội địa , thì nhiều báo trong nước cho đăng một lọat bài với những tựa đề mang tính cảnh báo như liệu điều đó báo trước một làn sóng rút lui của các nhà đầu tư, hay hệ lụy chồng hệ lụy và thị trường điện tử bắt đầu biến đổi.
Tác giả Phương Loan trên TuầnViệtNam.net có bài trong đó có câu 'Việc Sony Việt Nam' đóng cửa sản xuất cần được xem như hồi chuông nhắc nhở soi lại chính mình và nhận diện mình tốt hơn.