Trong buổi  trả lời chất vấn trước Quốc Hội lần đầu tiên diễn ra hôm cuối Tháng Năm mới đây, Bộ Trưởng Bộ Lao Động - Thưong Binh - Xã Hội Việt Nam là bà Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết bộ luật lao động sửa đổi đã có quy định về đình công bất hợp pháp, theo đó (thì) toà án cấp tỉnh có thẩm quyền ra phán quyết một cuộc đình công là hợp pháp hay bất hợp pháp.

Một khi cuộc đình công bị quy là bất hợp pháp, chủ sử dụng lao động có quyền đòi bồi thường thiệt hại. Mức bồi thường có thể lên đến 3 tháng tiền lương hoặc tiền công của công nhân và tối đa là 30% mức lương ghi trên hợp đồng. Công đoàn cơ sở phải trích từ kinh phí ra bồi thường. Đặt trưòng hợp liên quan đến đại diện tập thể lao động lãnh đạo, số bồi thường sẽ bằng tổng mức bồi thường thiệt hại chia cho tổng số lao động tham gia đình công.

Trước quy định mới của Bộ Lao Động-Thưong Binh- Xã Hội và Bộ Tài Chính, công nhân có ý kiến như thế nào?

Một nữ công nhân ở Biên Hoà than rằng người lao động rồi đây sẽ gặp thêm nhiều khó khăn:

"Tôi thì đi làm. Cái chuyện đó thì phải có khó khăn rồi vì đình công mà quyền lợi nếu không đạt được thì tất nhiên nó phải có ảnh hưởng, phải có cái thiệt thòi trên đời sống hàng ngày của người công nhân rồi."

Ý kiến của công đoàn

Lạm phát, giá cả tăng cao, đồng lương không đủ sống khiến làn sóng đình công của công nhân Việt Nam liên tục lan rộng từ Bắc chí Nam. Photo: AFP

Một viên chức thuộc Liên Đoàn Lao Động TP.HCM bày tỏ:"Cho đến bây giờ mới báo chí đưa tin thôi chứ chúng tôi chưa nhận được văn bản chính thức cho nên chúng tôi cũng chưa có ý kiến về vấn đề này. Nói chung là cái đình công nào của người lao động nó đều có nguyên nhân, tức là nó cũng có những nguyên nhân này, có nguyên nhân khác, có những vấn đề đụng đến cái quyền lợi của người ta thì người ta mới có phản ứng, thế thôi.

Chỉ có cơ quan toà án mới phán quyết việc đình công đó hợp pháp hay không hợp pháp. Nhưng mà từ trước nay chưa toà án nào phán quyết cuộc đình công nào bất hợp pháp hay là hợp pháp, cho nên chúng tôi cũng không thể trả lời cái chuyện này được. Tất nhiên nó chưa đúng với quy trình quy định của pháp luật nhưng mà cũng chưa ai kết luận nó là bất hợp pháp hay không có hợp pháp, bởi vì chưa có ai đưa vấn đề này ra trước toà án để giải quyết cả."

Từ 14 năm nay có gần 2.300 cuộc đình công xảy ra ở nhiều tỉnh thành cả nước, quy tụ tổng cộng hàng chục ngàn công nhân với các nguyên nhân liên quan đến mức lương và chế độ lao động.

Theo Bộ Lao Động-Thương Binh-Xã Hội, đình công còn có một nguyên nhân khác, đó là nhận thức của người lao động về pháp luật chưa đúng. Công nhân chưa thông qua công đoàn để phản ánh nhu cầu, nguyện vọng (mà) thay vào đó là đình công.

Bộ Trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng nguời lao động cần được công đoàn giải thích và phân tích thay vì sử dụng biện pháp đình công làm ảnh hưởng đến cả khu công nghiệp lớn và môi trường đầu tư của Việt Nam.

Nên được xem xét kỹ

Không đồng ý rằng công nhân không được đình công, một giáo sư Viện Đại Học Kinh Tế có ý kiến là luật đình công nên được xem xét kỹ và Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của nước ngoài.

Không đáp ứng được yêu cầu là họ đình công. Và về nguyên tắc thì khi mà vi phạm hợp đồng hay vi phạm những điều khoản mà cam kết với nhau thì về nguyên tắc anh có thể đình công chứ, cũng đâu có chuyện gì đâu. Còn cái quy định luật pháp thế nào thì mình không có nắm.

Một giáo sư Viện Đại Học Kinh Tế

Ông nói : "Không đáp ứng được yêu cầu là họ đình công. Và về nguyên tắc thì khi mà vi phạm hợp đồng hay vi phạm những điều khoản mà cam kết với nhau thì về nguyên tắc anh có thể đình công chứ, cũng đâu có chuyện gì đâu. Còn cái quy định luật pháp thế nào thì mình không có nắm.

Tổ chức đình công không hợp pháp công nhân phải bồi thường hả? Cụ thể là giở cái luật đó ra xem. Nó vi phạm điều luật bao nhiêu, như thế nào và thế nào là không hợp pháp. Cụ thể mức đền bù là như thế nào. Và tham khảo về vấn đề đó của các nước.

Chứ còn bây giờ nói không đúng quy định mới của Bộ thì lại bảo là không đồng hành nên mới bắt, thì tất nhiên không đáp ứng yêu cầu của tôi thì tôi đình công thôi. Còn ý kiến về vấn đề chính trị, vấn đề xã hội thì đó lại là chuyện khác.

Muốn đảm bảo một cái ổn định xã hội, một cái ổn định chính trị thì lại khác. Thì phải giở cái luật đó ra xem cụ thể quy định luật bao nhiêu, điều bao nhiêu, thay đổi chung như thế nào."

Theo lời Bộ Trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân khi trả lời chất vấn của các đại biểu, luật về lao động của Việt Nam đã tương đối đầy đủ, tuy nhiên dình công vẫn xảy ra, nghĩa là chưa có cuộc đình công nào đúng trình tự quy định của các luật, nhưng cũng chưa có cuộc đình công nào bị điều chỉnh bởi pháp luật.

Bà Ngân nói: "Cần phải buộc các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Khi xảy ra tranh chấp giữa công nhân và doanh nghiệp, đình công phải là biện pháp cuối cùng."

Người đứng đầu Bộ Lao Động-Thương Binh-Xã Hội cho hay trong thời gian tới Bộ sẽ tăng cường giáo dục pháp luật cho công nhân và cho người sử dụng lao động. Bộ sẽ nghiên cứu kinh nghiệm các nước trong vấn đề xử lý đình công để đưa vào luật pháp Việt Nam.