Nhã Trân phỏng vấn ông Trịnh Anh Tuấn, chuyên gia văn phòng truyền thông UNICEF tại Việt Nam để tìm hiểu về hiện trạng trẻ em ở Việt Nam.
Khảo sát của UNICEF
Nhã Trân: Thưa Ông, nghiên cứu về tình hình trẻ em vùng Châu Á-Thái Bình Dương kỳ này cũng được dựa trên những lãnh vực mà UNICEF đánh giá xưa nay, tức là những lãnh vực căn bản tác động đến an sinh của trẻ em, như dinh dưỡng, y tế, vệ sinh môi trừơng, giáo dục, bình đẳng giới?
Ông Trịnh Anh Tuấn : Vâng. Đây là một cái báo cáo của khu vực về tình hình trẻ em Châu Á-Thái Bình Dương Năm 2008, có nhan đề là "Sự sống còn của trẻ em". Đây là một nội dung rất là rộng, chỉ xin tóm lược như thế này:
Bản báo cáo đánh giá rất nhiều lãnh vực khác nhau về sự sống còn cũng như sức khoẻ của trẻ em và phụ nữ. Một nét nổi bật có thể thấy được tức là có 3 quốc gia là Việt Nam, Indonesia và Philippines được đánh giá là các nước đạt được những tiến bộ ở mức trung bình trong các hoạt động về sự sống còn của trẻ em.
Đặc điểm chung là cả 3 nước này đều có nền kinh tế phát triển không đồng đều và đều bị các nguy cơ như là HIV/AIDS đe doạ, thì đã đạt được những tiến bộ đáng kể về sự sống còn của trẻ em. Nhưng cả 3 nước vừa nói, tức là Indonesia, Philippines và Việt Nam vẫn còn tỷ lệ tử vong trẻ em và bà mẹ khá cao.
Tại Việt Nam, nhiều trẻ em dưới 5 tuổi sống ở nông thôn thường có nguy cơ bị tử vong cao hơn so với trẻ em sống ở thành phố khoảng độ gấp 2 lần.
Ô. Trịnh Anh Tuấn
Nhã Trân: Thưa Ông, trong nhiều năm vừa qua kinh tế khu vực Châu Á-Thái Bình Dương nói chung tăng trưởng rất đáng kể, nhờ vậy mà hàng triệu người dân, tất nhiên trong đó có trẻ em, đã thóat cảnh đói nghèo. Như vậy thì vì sao nhiều trẻ trong vùng vẫn còn chưa được hưởng các chăm sóc cần thiết về y tế, theo như nhận định của UNICEF?
Ông Trịnh Anh Tuấn : Sự phát triển kinh tế ở Châu Á đạt được một mức độ tăng trưởng rất là cao, tuy nhiên, không phải tất cả các thành phần trong xã hội đều được hưởng thành quả của sự phát triển kinh tế đó một cách bình đẳng.
Bản báo cáo có nói rất rõ là một số những quốc gia, ví dụ như Philippines chẳng hạn, hoặc Indonesia và ngay cả Việt Nam, qua các số liệu cũng đã cho thấy sự bất bình đẳng khá là đáng kể trong việc tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ ban đầu.
Những vấn đề cần quan tâm
Nhã Trân: Trong những thiếu sót này thì điều gì đáng được quan tâm nhất, nói riêng về trường hợp Việt Nam, tức là dinh dưỡng, y tế, giáo dục hay là điều gì khác mà trẻ em vẫn chưa được hưởng đầy đủ?
Ông Trịnh Anh Tuấn : Như là UNICEF cũng đã nói trong rất nhiều các cuộc làm việc với các quan chức của chính phủ và các cấp ở trong cái báo cáo nghiên cứu của chúng tôi, một mặt thì UNICEF cũng rất là vui mừng nhận thấy rằng Việt Nam đã đạt được những thành tựu rất đáng khích lệ trong mọi mặt, và nói chung là kể cả việc chăm sóc cho sự sống còn của trẻ em, nhưng tỷ lệ tử vong trẻ em giữa thành thị và nông thôn rất là khác nhau.
Tại Việt Nam, nhiều trẻ em dưới 5 tuổi sống ở nông thôn thường có nguy cơ bị tử vong cao hơn so với trẻ em sống ở thành phố khoảng độ gấp 2 lần.
Các thách thức của Việt Nam là làm sao thực hiện và phải đạt được ở tất cả mọi vùng lãnh thổ của Việt Nam; hay nói đúng hơn là về mặt quốc gia, toàn quốc, thì các mục tiêu thiên niên kỷ có thể đạt được, nhưng mà nếu như Việt Nam có thể đạt được ở tất cả 64 tỉnh thành, tất cả các xã, các huyện, các thôn làng, thì đó là một điều thách thức.
Nhã Trân: Vâng. Theo nghiên cứu mới nhất của UNICEF, chi phí cho y tế của khu vực Châu Á-Thái Bình Dương cho đến nay vẫn thấp nhất so với mức bình quân của tòan thế giới. Các nước trong vùng chỉ chi chưa đầy 2% ngân sách cho y tế so với cộng đồng thế giới là hơn 5%. Như vậy theo UNICEF, gia tăng ngân sách y tế có thể giúp trẻ được chăm sóc sức khỏe tốt hơn hay không?
Ông Trịnh Anh Tuấn: Tất cả những đầu tư cho y tế cần phải tăng lên. Nhưng mà đối với một đất nước như Việt Nam khi hãy còn trong tình trạng một nước nghèo và rất nhiều những thách thức về kinh tế thì việc tăng ngân sách cho y tế là một điều muốn thực hiện nhưng không phải đơn giản.
Sự phát triển kinh tế mang lại nhiều cái lợi hơn cho những người có thu nhập cao, thì những người thuộc tầng lớp nghèo hoặc những người sống ở vùng khó khăn thì có nguy cơ bị tụt hậu và càng ngày càng bị bỏ xa.
Ô. Trịnh Anh Tuấn
Các nguồn tài trợ cũng như các vốn hỗ trợ phát triển chính thức của cộng đồng quốc tế cũng đang tăng lên rất nhiều, nhưng cũng không thể đáp ứng đủ cái nhu cầu.
Một trong những cái hướng mà cộng đồng quốc tế đang rất quan tâm và khuyến khích, tức là phải huy động được toàn thể xã hội, huy động được các doanh nghiệp, các lực lượng trong xã hội cùng góp cái nguồn lực cũng như là các nguồn chi phí khác: nhân lực, vật lực, tài lực cho ngành y tế để làm sao mà có thể cải thiện được tình trạng chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em và phụ nữ.
Nhã Trân: Thưa Ông, theo nhiều nghiên cứu gần đây thì sự phân hóa giàu nghèo tại Việt Nam thời gian gần đây có xu hướng gia tăng. Theo UNICEF thì chênh lệch quá sâu sắc về thu nhập có tác động gì đến sự sống còn, sự phát triển của trẻ em không ạ?
Ông Trịnh Anh Tuấn : Khi mà xã hội có sự phân hoá và dường như những cái thành tựu cũng như những cái kết quả tích cực của sự phát triển kinh tế mang lại nhiều cái lợi hơn cho tập hợp những người có thu nhập cao trong xã hội thì có nguy cơ là những người thuộc tầng lớp nghèo hoặc những người sống ở vùng khó khăn thì có nguy cơ bị tụt hậu và càng ngày càng bị bỏ xa.
Sự bất bình đẳng đó được thể hiện ở một số mặt. Việt Nam thì rõ ràng đã vượt qua các mục tiêu thiên niên kỷ 4 về giảm tỷ lệ tử vong của trẻ dưới 5 tuổi xuống chỉ còn 17/1000 ca đẻ sống. Nhưng mà sự chênh lệch giữa tỷ lệ tử vong ở trẻ thuộc cái nhóm 20% người giàu nhất và nhóm 20% người nghèo nhất thì đang gia tăng.
Nhã Trân: Thế thì trẻ em những vùng khó khăn, vùng nông thôn, vùng núi hiện đang cần được quan tâm hơn, cần được hưởng chăm sóc nhiều hơn, nhất là về y tế, thưa Ông?
Ông Trịnh Anh Tuấn: Làm sao cải thiện đáng kể sự chăm sóc sức khoẻ cho trẻ em những vùng sâu vùng xa, vùng nông thôn. UNICEF cũng như cộng đồng quốc tế quan tâm và chính phủ Việt Nam cũng nhận thức rõ điều này.
Nói thì đơn giản, làm thì phức tạp, nhưng mà đó chính là cái hướng mà UNICEF ở Việt Nam cũng như cùng với chính phủ Việt Nam đang cố gắng.
Nhã Trân: Vâng. Xin cảm ơn ông Trịnh Anh Tuấn, chuyên gia Phòng Truyền Thông UNICEF Việt Nam, đã dành cho Đài chúng tôi cuộc phỏng vấn hôm nay.