Liệu kế hoạch này có vực dậy thị trường lúa hè thu đang ế ẩm ở vùng đồng bằng sông Cửu Long?

Đến hẹn lại… ế

Một ngày sau khi Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam VFA họp báo ở TP.HCM công bố việc mua thêm 500 ngàn tấn gạo ngay trong tháng 9, nâng tổng lượng gạo tạm trữ cả hai đợt lên 900 ngàn tấn gạo, thị trường lúa hè thu ở đồng bằng sông Cửu Long chưa có dấu hiệu chuyển động. Một nông dân ở địa phương nói với chúng tôi:

“Trước đây nói mua 400 ngàn tấn gạo tôi thấy cũng chẳng chuyển động gì lắm giờ mua thêm 500 ngàn tấn nữa… Tụi tôi nông dân thường bàn với nhau, chính phủ đưa ra giá đó để các kho gạo phải mua với giá có lợi cho nông dân. Nhưng thực chất ông thương lái đi mua thôi, khi thấy lúa nhiều ông thương lái hạ giá.

Tôi còn nhớ coi báo thấy nói khôi hài ‘Đến hẹn lại ế’. Hiện nay tình hình giá còn thấp lắm, chưa tới mức chính phủ đưa ra giá sàn 3.800đ/kg, ở đây có người bán được 3.700đ-3.750đ, nhưng đa số không chịu bán.

Còn lúa của tôi làm lúa chất lượng cao thương lái nó không mua, nếu có ghe nào mua thì trả giá bằng giá lúa thường hoặc là thấp hơn, thành thử không bán được, phần tôi khoảng 50 tấn đấy, sấy hết rồi đang vô bao trữ lại chờ. Hồi sáng nghe đài thông tin nói chờ giá gạo nhích lên, đành chờ xem sao.”    

Trong cuộc gặp gỡ báo chí ở TPHCM hôm 9/9, Phó chủ tịch Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam Nguyễn Thọ Trí nói rằng, VFA chủ động mua gạo tạm trữ với giá bảo đảm, để giảm áp lực hạ giá lúa do giá gạo thế giới sụt giảm.

Ngoài ra việc mua tạm trữ cũng nhằm chống lại việc khách hàng nước ngoài ép giá gạo xuất khẩu.

Cũng như đợt 1 đã mua 400 ngàn tấn gạo, 500 ngàn tấn gạo của đợt 2 này cũng được mua với giá bảo đảm tương đương giá lúa tối thiểu 3.800đ/kg. Giá này qui định cho lúa khô có ẩm độ không quá 17%.

Vẫn theo lời đại diện Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam được báo SGTT điện tử  trích thuật, lượng gạo tồn kho của các doanh nghiệp khá lớn khoảng 1,6 triệu tấn gạo, nếu mua thêm 500 ngàn tấn  sẽ lên tới 2,1 triệu tấn, trong đó chỉ có 940.000 tấn đang chờ giao cho khách hàng, ngoài ra phải kể tới hơn 1 triệu tấn lúa từ Cămpuchia vào.

Theo sự hiểu biết của chúng tôi, khả năng kho chứa an toàn ở đồng bằng sông Cửu Long chưa tới 1 triệu tấn, nghĩa là phải luân chuyển mua vào bán ra thì mới đáp ứng.

Giải pháp cho nông dân?

Trong cuộc nói chuyện với chúng tôi sang ngày 10/9, TS lê Văn Bảnh Viện trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long cho biết là qua khảo sát thực tế, lúa trong dân còn khá lớn, vụ hè thu đã thu họach gần xong sản lượng tồng cộng khoảng 7 triệu 500 ngàn tấn lúa. TS Bảnh tiếp lời:

“Bên lương thực nói mua 400 ngàn tấn gạo rồi, đợt này mua thêm 500 ngàn tấn nữa. 400 ngàn tấn gạo tương đương 800 ngàn tấn lúa, 500 ngàn tấn gạo tương đương 1 triệu tấn lúa. Nếu mua được như thế thì khoảng 2 triệu tấn, trong khi lúa trong dân đang còn.

Làm được như thế giúp giải quyết được lúa hè thu đang dư. Nhưng thực chất là người dân đang băn khoăn, giá sàn của thủ tướng chính phủ ấn định 3.800đ/kg để cho người dân có lãi.

Nó đang lấn cấn ở chỗ, giá 3.800đ là do doanh nghiệp lương thực mua, nhưng thực tế hiện nay Hiệp Hội không mua trực tiếp mà qua hệ thống thương lái. Khi mấy ông thương lái mua về bán cho ông lương thực chừng đó giá đó thì giá mua đến dân sẽ phải thấp hơn.

Hiện nay thời vụ lúa hè thu mùa mưa, lũ lụt sắp tới mà nông dân không có kho tàng không có bồ chứa thành ra người ta muốn bán cho nhanh, nếu để lại sẽ ẩm mốc. Nếu giải quyết số lượng 2 triệu tấn thì cũng có khả năng giảm nhẹ gánh nặng cho người dân.”

Khi loan báo quyết định mua gạo tạm trữ đợt 2,  đại diện Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam đã thừa nhận thực tế, doanh nghiệp không thể tổ chức mua lúa trực tiếp cho nông dân, vì thế việc kiểm sóat giá lúa giữa nông dân và thương lái nằm ngoài khả năng của doanh nghiệp.

Hiệp Hội cho rằng các thành viên của mình chỉ cố gắng mua gạo giá cao để từ đó giá lúa được nâng lên.

Nếu nông dân đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục làm ăn riêng lẻ,  sản xuất không tập trung, thì hệ thống thương lái là hết sức cần thiết. Bởi vì không có những hàng sáo này thì ai sẽ đưa ghe đến tận ruộng tận nhà nông dân để mua lúa, qua những kênh rạch chằng chịt ở miền tây.