Hiện giờ Giáo sư Xuân đang công tác ở một quốc gia Phi Châu, nên Đài chúng tôi hỏi chuyện hai chuyên gia khác để tìn hiểu về những vấn đề liên quan đến đời sống nhà nông, cùng sự đóng góp của họ trong việc thực hiện chỉ tiêu phấn đấu nâng khối luợng gạo xuất khẩu năm nay lên mức 6 triệu tấn.

Hiệp hội lương thực VN?

Theo giải thích của các chuyên gia nông nghiệp, Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam là một tổ chức xã hội nhưng lại được giao quá nhiều quyền hạn trong việc phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu gạo cho từng tỉnh, từng doanh nghiệp.

Vì không nắm rõ tình hình sản xuất và năng lượng của từng địa phương, cho nên đây là một vấn đề thiếu thực tế nếu không muốn nói là vô lý.

Có địa phương sản lượng thu hoạch lúa không nhiều nhưng lại được giao khối lượng quá lớn, trái lại có nơi sản lượng gieo trồng lớn thì sự phân bổ lại rất hạn chế.

Thêm vào đó, do việc thu mua không đồng đều như vậy cho nên giá bán lúa gạo ở vùng đồng bằng sông Cửu Long (được xem là vựa lúa của cả nước) trồi sụt, tăng giảm bất thường, khiến lợi nhuận của nhà nông không tương xứng với công lao quanh năm đổ xuống ruộng cày.

Mấy chục năm qua đất nước Việt Nam có đi lên nhưng thu nhập của người nông dân không tăng cho dù năng suất lúa gạo có tăng lên. Đây là một dấu hỏi lớn, trong đó có thể câu trả lời nằm ở chính sách mua gạo bán gạo của nhà nước mình.

Cô Đào Thị Phượng

Cô Đào Thị Phượng, chuyên viên lúa gạo luôn gần gủi với nhà nông ở Nam Bộ nói về cảnh nghèo triền miên của những đối tượng này, cho dù đất nước đang vươn lên:

“Mấy chục năm qua đất nước Việt Nam có đi lên nhưng thu nhập của người nông dân không tăng cho dù năng suất lúa gạo có tăng lên. Đây là một dấu hỏi lớn, trong đó có thể câu trả lời nằm ở chính sách mua gạo bán gạo của nhà nước mình.”

Tuy Việt Nam nằm trong danh sách cường quốc xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, với chỉ tiêu cung cấp cho thị trường bên ngoài 6 triệu tấn gạo vào cuối năm nay, tuy nhiên chất lượng gạo chưa đồng nhất, giá cả chưa ổn định, chưa có thương hiệu rõ ràng.

Mặt khác, vì thiếu sự chỉ đạo của các bộ ngành ở trung ương nên nhà nông chưa gặt hái được thành quả tương xứng với công sức khó nhọc của họ.  Cô Phượng có vài nhận xét cùng đề nghị như sau:

“Chúng ta đang sản xuất nhiều thứ không có an toàn, không phải chỉ trong trồng trọt mà trong ngành chăn nuôi thì mình cũng chăn nuôi chưa có được vệ sinh.

Thành ra nông dân nói chung không phải chỉ là nông dân trồng lúa mà có lợi nhuận nhiều hơn là cái họ có bây giờ thì có lẽ là họ nên gia nhập vào các hợp tác xã mới, không phải là hợp tác xã cũ hồi xưa mà mình phải bỏ hết tất cả nông cụ hay phương tiện sản xuất của mình vào trong đó rồi không ai chịu làm hết.

Bây giờ người chủ hợp tác xã phải đi bắt tay với những nhà doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm và ký hợp đồng với họ là sản xuất khối lượng bao nhiêu, chất lượng như thế nào, giao hàng vào thời điểm nào, và sau đó thì về triển khai cho các xã viên trong hợp tác xã của mình để sản xuất đúng với số lượng, chất lượng, yêu cầu và giao hàng đúng thời điểm người ta cần.”

Cần quan tâm đến nông dân

Ngoài ra, với chức năng của một chuyên viên nghiên cứu về lúa gạo, cô Phượng đặt vấn đề là chánh phủ nên chú trọng đến việc cải tiến phương pháp làm ăn của nông gia:

“Sản xuất có ký hợp đồng đàng hoàng tức là mình biết mình trồng cái gì, bán cho ai, bán đi đâu, với giá như thế nào, sau thu hoạch. Phượng thấy là hầu hết nông dân mình sản xuất ra được rất là nhiều nhưng mà ăn ngay lúc đó thì nó tốt nhưng mà mình không để lâu được vì để lâu thì bị hư, bị thúi.

Rồi nhà nước phải có cái nghiên cứu và các nhà khoa học, là những người ứng dụng công nghệ sinh học, chế biến thực phẩm, họ phải nghĩ ra sớm cái gì có thể chế biến như rau, trái cây mà nông dân mình sản xuất ra, thành những dạng khác như là kẹo bánh để có thể tồn trữ được thì sản phẩm của nông dân mới được tiêu thụ hết.

Còn bây giờ tới lúc họ thu hoạch rồi, sản phẩm rất là nhiều nhưng mà bán ra rất là rẻ. Cho nên tuy mình nói là trúng mùa nhưng không trúng giá thì cũng như không mà thôi.”

Lên tiếng với báo chí, Giáo sư-Tiến sĩ Võ Tòng Xuân nhấn mạnh, chánh phủ cần nhanh chóng thay đổi quy chế điều hành xuất khẩu gạo.

Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam nên trở lại vai trò của một tổ chức nghề nghiệp lo cung cấp thông tin về thị trường, làm đầu mối tìm kiếm, cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp.

Bộ Công Thương đảm nhận vai trò điều hành và phối hợp với Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn để cùng chỉ đạo các tỉnh trong việc phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu gạo.

Nông dân thu hoạch rồi, sản phẩm rất là nhiều nhưng mà bán ra rất là rẻ. Cho nên tuy mình nói là trúng mùa nhưng không trúng giá thì cũng như không mà thôi.

Cô Đào Thị Phượng

Các tỉnh có thể đề xuất số lượng gạo cung cấp cho nhà nước nhờ nắm chắc sản lượng cụ thể do tỉnh mình thu hoạch.

Nếu thực hiện được kế hoạch này, nhà nông có hy vọng sẽ được huởng 40% tiền lời, sau khi hoàn tất các vụ mùa trong năm.

Tiến sĩ Trần Thanh Bé, Viện Trưởng Viện Nghiên Cứu Phát Triển Đồng Bằng Sông Cửu Long, cũng mong rằng nông dân sẽ có huê lợi cao:

“Để nông dân lời 40% thì nhà nước đã có chủ trương và yêu cầu các đơn vị đi thu mua lúa gạo thì phải mua với cái giá  tuỳ theo từng vụ và theo điều tra của ngành nông nghiệp như là giá thành sản xuất là bao nhiêu, để nông dân lời được 40% thì người ta tính ra số luợng bán ra của thị trường là bao nhiêu, vân vân, liên quan tới vấn đề xuất khẩu 4 triệu, 5 triệu , hay 6 triệu tấn gạo.”

Vẫn theo GS Võ Tòng Xuân, trong việc phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu gạo, chánh phủ cần dựa trên sản lượng, tình hình sản xuất cùng mức đề xuất của từng địa phương.

Như vậy, tỉnh nào có sản lượng lúa cao thì được phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu cao hơn, chứ không thể tập trung cho những doanh nghiệp lớn quyết định về quota, theo quy chế hiện hành, bị cho là có nhiều điều bất cập.

Về chỉ tiêu xuất khẩu gạo trọng năm 2009, TS Trần Thanh Bé cho là mức đó có thể đạt tới được, vì nhà nước lo ưu tiên dự trữ an tòan lương thực, bảo đảm khối lượng xuất khẩu rồi còn lo nghĩa vụ quốc tế :

“Bao nhiêu triệu tấn gạo thì căn cứ vào tổng sản lượng, rồi tính toán để tiêu dùng bao nhiêu, để dự trữ bao nhiêu, vân vân, thì mình sẽ tính ra cái lượng là bao nhiêu để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia trước, rồi có gạo xuất khẩu, khối lượng gạo dư thì để đóng góp cho an ninh lương thực quốc tế.”

Được biết, trong cuộc họp giao ban trực tuyến hôm mồng 4 tháng 6 vừa qua, Phó Thủ Tướng Hoàng Trung Hải đã chỉ đạo sẽ chấm dứt quyết định giao chỉ tiêu xuất khẩu gạo.

Ý kiến này được nhiều phía tán thành từ nhà nông đến thương lái và doanh nghiệp, vì cho rằng làm được như thế nhà nước sẽ bảo đảm được an ninh lương thực, điều hòa được đầu ra, giá cả sớm ổn định, nông dân có lời, doanh nghiệp tích cực mở thêm thị trường.

Đây là phương cách mà Thái Lan áp dụng lâu nay, nhờ công tác dự báo chính xác, chánh phủ công bố rộng rãi lượng gạo xuất khẩu trong năm, rồi thu mua lúa dự trữ sẵn với mức giá bảo đảm cho nhà nông có thu nhập cao.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.