Người nghèo, thành phần không đượng hưởng nhiều lợi lộc từ tăng trưởng kinh tế, nay lại phải gánh nặng các khó khăn của lạm phát, tăng giá. AFP PHOTO.

Thêm vào đó, còn chính sách điều hành tiền tệ của nhà nước cũng như khả năng quản lý của các giới chức thẩm quyền cần phải xét lại. 

Để tìm hiểu đẩy đủ về thực trạng hầu tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề đang tác động mạnh mẽ lên đời sống xã hội, biên tập viên Mặc Lâm của Ban Việt Ngữ đã phỏng vấn một số người dân, chuyên gia, giáo sư trong ngoài nước.

Người nghèo càng khốn khó

Ông Alain Cady, Chủ Tịch Phòng Thương Mại Châu Âu tại Hà Nội vừa cho biết tình hình lạm phát là rất đáng quan ngại và chính quyền cần phải có nhiều biện pháp kiềm hãm hơn nữa trong thời gian tới.

Tôi nhận thấy là trong tình trạng lạm phát hiện nay thì chính phủ cần phải chú tâm đến người lao động tại thành phố cũng như người nông dân nghèo. Hai thành phần này đang gặp khó khăn vì giá cả tiêu dùng vựơt quá mức chịu đựng của họ.

Ông Ayumi Konishi, Giám đốc ADB tại VN

Theo tính toán đơn giản thì trung bình, một công nhân nhà máy thu nhập hơn 860.000đồng/tháng. Với mức lương như thế, họ không thể tồn tại được khi mà giá nhiên liệu và mọi thứ tiêu dùng khác trong đời sống đang tăng lên tới 25%.

Các chuyên gia kinh tế đều lo ngại rằng tiến trình lạm phát liếm dần vào bữa ăn vốn nghèo nàn của công nhân sẽ đưa đến những bất ổn kinh tế và cũng là khởi đầu cho các hình thức bất ổn khác.

Công nhân viên chức và nông dân là giới bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Lạm phát đi thẳng vào từng gia đình, cắt xén chén cơm hàng ngày của họ và đây chính là điểm nóng mà lạm phát trực tiếp gây ra. Ông Ayumi Konishi, Giám Đốc điều hành Ngân Hàng Phát Triển Á Châu tại Việt Nam đã đưa ra những nhận xét:

“Tôi nhận thấy là trong tình trạng lạm phát hiện nay thì chính phủ cần phải chú tâm đến người lao động tại thành phố cũng như người nông dân nghèo. Hai thành phần này đang gặp khó khăn vì giá cả tiêu dùng vựơt quá mức chịu đựng của họ. Không những thế, hai giai cấp này còn bị đe doạ bởi bệnh tật và giáo dục.

Chính phủ cần phải hỗ trợ cho họ thông qua các chương tình y tế cũng như giáo dục, và về lâu về dài thì những sự trợ giúp này là phương pháp tốt nhất xoá dần nạ lạm phát hiện nay”. 

Giáo sư Tiến Sĩ Trần Đình Thiên, Viện Trưởng Viện Kinh Tế Việt Nam cũng có cùng quan điểm: “Đã lạm phát thì chúng ta biết là nó ảnh hưởng mạnh nhất đến nhóm người thu nhập thấp.

Mọi nước đều nhắm vào cái chuyện này và Việt Nam không thể là ngoại lệ được. Nhưng mà tất nhiên ở Việt Nam hiện nay mức thu nhập nó thấp thì lạm phát cao ở Việt Nam là nó ảnh hưởng rất là nghiêm trọng, cho nên buộc cả phía doanh nghiệp lẫn chính phủ phải có những ứng phó thích hợp để khôi phục lại ổn định cái tư tưởng cho công nhân cũng như việc làm của họ.

Tôi cho rằng cả về phía doanh nghiệp cũng phải có những phản ứng thích hợp, phải chịu một thiệt thòi nào đấy để bảo đảm đời sống cho công nhân.

Quanh năm ‘bán mặt cho đất, bán lưng cho trời’, nông dân vẫn là thành phần chịu nhiều thiệt thòi nhất trong xã hội Việt Nam.

Đối với tình hình hiện nay thì giá lương thực đang hơi cao, kèm theo đó thì giá đầu vào cho nông nghiệp, cho sản xuất nông nghiệp cũng tăng cao, về phần của người nông dân hưởng lợi thì cũng không đáng bao nhiêu, đặc biệt đối với tầng lớp nông dân nghèo thì lại cần phải có chính sách cụ thể.”

Các đề nghị kiềm chế lạm phát

Nguyên nhân và hậu quả của lạm phát tuy dễ thấy nhưng biện pháp để đối phó thì không phải lúc nào cũng dễ dàng. Nhiều chuyên gia kinh tế cùng đồng ý ở một điểm: khống chế giá lương thực và xăng dầu là biện pháp tốt nhất để hãm lạm phát.

Đã lạm phát thì nó ảnh hưởng mạnh nhất đến nhóm người thu nhập thấp. Cho nên buộc cả phía doanh nghiệp lẫn chính phủ phải có những ứng phó thích hợp để khôi phục lại ổn định cái tư tưởng cho công nhân cũng như việc làm của họ.

TSTrần Đình Thiên

“Nhất thời thì cũng có thể giữ giá hay là trợ giá cho gạo chẳng hạn, nhưng mà cái điều đó như ta đã thấy rằng cũng có phản ánh ngược lại. Như ở Việt Nam chẳng hạn, bây giờ nhà nước đang kiềm giá gạo thì nông dân họ lại than bởi vì làm như vậy sẽ khuyến khích người ta không trồng lúa nữa, vì trồng lúa như vậy là lỗ. Thì đó là một điều mà cần phải chú ý thế nào mà làm sao để làm tăng ảnh hưởng lên thì tự nhiên lúc đó giá gạo sẽ kiềm chế lại.”

Tiến sĩ Lê Mạnh Hùng cũng đưa ra những nhận xét về khả năng chính phủ có thể tăng giá xăng dầu khi giới hạn bao cấp trong nhiều năm qua đã hết sức chịu đựng:

“Vấn đề nhà nước bỏ trợ giá cho xăng dầu thì chắc chắn nó sẽ làm cho chỉ số lạm phát tăng thêm bởi vì giá xăng dầu là một thành phần rất là quan trọng trong giá thành của hầu như tất cả mọi sản phẩm, thế nhưng điều đó là một điều không thể nào tránh được. Bây giờ làm như vậy thì có thể tăng lạm phát trong nhất thời nhưng mà về lâu về dài nó có tác dụng là làm cho lạm phát bớt đi.”

Gánh nặng quốc doanh

Xăng dầu, lương thực làm tăng lạm phát là tình hình chung của tất cả các nước không riêng gì Việt Nam, tuy nhiên chế độ kinh tế còn nặng tính chỉ huy trong nước khi chính phủ vẫn còn ưu ái các doanh nghiệp nhà nước, phân bổ những trọng trách kinh tế cốt yếu và chiến luợc cho các tổng công ty và tập đoàn kinh tế nhà nước như điện lực, xăng dầu, vật liệu xây dựng, viễn thông, hàng không... và những tập đoàn kinh tế này vung tay tha hồ lũng đoạn giá cả.  

Giá thành sản xuất của các tập đoàn này là một bí mật lớn không ai có thể kiểm soát, đã góp phần đẩy mạnh lạm phát hiện nay.

Thủ Tướng chính phủ trong phiên chất vấn của Quốc Hội tuần rồi cũng xác nhận điều này, cho biết đang tìm biện pháp chống lại. Bà Phạm Chi Lan nguyên cố vấn Văn Phòng Thủ Tướng cũng đồng tình với sự thật này:

“Việc Thủ Tướng quyết định chấn chỉnh lại hoạt động của các công ty và các tập đoàn lớn là một việc hết sức là đúng đắn và cần thiết, đặc biệt là vào lúc này.

Thực ra thì từ trước đây một thời gian chúng tôi cũng đã lên tiếng bày tỏ lo ngại là các tổng công ty và nhất là các tập đoàn lớn khi hình thành lên là mở rộng đầu tư sang quá nhiều các lãnh vực khác, như là bất động sản, chứng khoán, và như vậy là làm tràn sang rất nhiều lãnh vực không thuộc ngành chính của họ, thì như vậy nó có thể gây ra nguy cơ không tốt, một là lãnh vực chính yếu của họ và cũng là ngành then chốt của nền kinh tế sẽ bị buông lỏng, và như vậy không được đầu tư đúng mức thì nó có thể không tạo được sự phát triển cần thiết.

Ví dụ như điện chẳng hạn, thì trong khi điện còn rất thiếu và rất cần phát triển mà ngành điện lại mang vốn đi đầu tư vào bất động sản hoặc là làm các ngành kinh doanh khác thì điều đó là hoàn toàn không đúng. Và như vậy thì tất cả cái gánh nặng thiếu điện nó sẽ đè lên nền kinh tế, nó sẽ cản trở sự phát triển của tất cả các ngành cũng như ảnh hưởng đến cuộc sống của từng người dân nếu như ngành điện cứ đòi tăng giá tiếp.

Một mặt khắc, các tổng công ty, các tập đoàn lớn cũng lại muốn thành lập các ngân hàng, công ty tài chính, hoặc là họ thắt chặt quan hệ với các ngân hàng để rồi các ngânh hàng tài trọ cho họ, thì trên cơ sở dó là có thể làm cho đồng vốn huy động được trong xã hội hoặc là của các ngân hàng quốc doanh sẽ bị đưa vào những dự án mà không thẩm định được tính hiệu quả của nó.”

Nếu quyết định của thủ tướng chính phủ cho rà soát lại toàn bộ những hoạt động của tập đoàn và doanh nghiệp nhà nước có hiệu quả thì thành quả việc kiềm giữ lạm phát sẽ tăng thêm rất nhiều. Hơn nữa, các tổ chức cấp viện cho Việt Nam đang chờ đợi điều này như một tín hiệu cho thấy mức quyết tâm của chính phủ trước bài toán đầy thử thách của lạm phát hiện nay.

Quý vị vừa nghe bài thứ nhất qua đề tài "Các đề nghị kiềm hãm lạm phát" trong loạt bài 5 kỳ của biên tập viên Mặc Lâm. Kỳ tới sẽ chú trọng vào đề tài nhập siêu, một trong những yếu tố đáng lo ngại làm tăng lạm phát và ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của nước nhà, mời quý vị đón theo dõi.