Tại sao như vậy? trong lúc sản lượng lúa do nông dân Việt Nam làm ra hàng năm hiện được duy trì ở mức khá bền vững. Trả lời phỏng vấn của Thanh Quang, Tiến sĩ Lê Văn Bảnh, Viện Trưởng Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long, giải thích:

Tiến sĩ  Lê Văn Bảnh: Cái đó cũng là cái ưu tư của chúng tôi. Tóm lại là gì? Là hiện nay ở Việt Nam sản xuất theo kiểu nông hộ nhỏ, và chính nông hộ nhỏ đó thì người ta không có cái, chẳng hạn như anh có cái trang trại lớn thì anh làm ra cái sản phẩm và khi có sản phẩm ra thì mình mới đưa vô tồn trữ - bảo quản - chờ giá này kia nọ phù hợp thì mình bán, thì lúc đó mình mới chào hàng hoặc là đấu giá mà được cái giá tốt, còn hiện nay nông dân mình là nông dân sản xuất nhỏ, đại đa số trên 70% là dưới một hecta.

Nếu mình làm một hecta là một vụ có 5-7 tấn thôi; 5-7 tấn như vậy thì cái áp lực là làm xong rồi nông dân phải vay tiền ngân hàng, rồi làm, làm xong rồi phải chuyển kế tiếp cái vụ kế tiếp nữa thì phải bán lúa để lấy vốn làm vụ sau.

Cái áp lực là làm xong rồi nông dân phải vay tiền ngân hàng, rồi làm, làm xong rồi phải chuyển kế tiếp cái vụ kế tiếp nữa thì phải bán lúa để lấy vốn làm vụ sau. Thành ra cái giá trị thực sự của hạt lúa do mình làm ra thì nông dân không định đoạt đựơc.

TS Lê Văn Bảnh

Như vậy thương lái họ nắm được tình hình là anh phải bán vì không bán thì anh làm sao làm được. Người nông dân có số lượng lúa lại ít thì người ta cũng không quan tâm nên nếu thấy bên đây bán 5 nghìn, trung bình bên đây ai cũng lấy 5 nghìn đồng hay 5 nghìn mốt năm nghìn hai, thì mừng lắm và bán à. Thành ra cái giá trị thực sự của hạt lúa do mình làm ra thì nông dân không định đoạt đựơc.

Cái khó của vấn đề nằm ở chỗ đó. Chính vì vậy thành ra khi mình xuất khẩu ra lúc đầu, ví dụ như năm trước mình xuất khẩu ra là 300 đô-la một tấn thì ông nông dân bán chừng đó, bây giờ bán khoảng tám chín trăm dô-la hoặc trên một ngàn đô-la thì ông doanh nghiệp lấy, còn ông nông dân cũng theo cách doanh nghiệp định giá, bản thân nông dân không định giá được, thành ra cái giá lúa bấp bênh là ở chỗ đó.

Nông dân bị chèn ép

Thanh Quang: Tiến Sĩ vừa nhắc tới doanh nghiệp thì nhân đây xin Tiến Sĩ cho biết rõ hơn một chút là tình trạng các doanh nghiệp tiếp tục chèn ép nông dân, chèn ép là chèn ép như thế nào, thưa Tiến Sĩ?

Tiến sĩ Lê Văn Bảnh:  Nếu nói doanh nghiệp chèn ép nông dân thì cũng chưa hẳn là đúng lắm. Thì cũng có, nhưng mà như vậy nè. Tại vì hiện nay cái khâu phân phối ở Việt Nam là có vấn đề, nghĩa là các tổng công ty rồi các doanh nghiệp lớn sau khi ký hợp đồng với nước ngoài thì về đây họ không có kho tàng như ở Thái Lan, nghĩa là họ dự trữ lúa gạo ở trong dân, thành ra do đó khi họ làm như vậy thì họ mới phát tín hiệu là mấy thương lái rồi các doanh nghiệp đi xuồng nhỏ với ghe đi vô trong nông thôn mua, rồi xay chà ra, đó rồi các doanh nghiệp cuối cùng đánh bóng (hạt gạo) rồi trộn với bao nhiêu phần trăm tấm theo đơn đặt hàng rồi xuất khẩu.

Như vậy cái ông doanh nghiệp, mà doanh nghiệp lớn đó, thì họ nằm ở khúc sau, còn rất nhiều công đoạn nằm ở khúc giữa.

Chính những công đoạn nằm ở khúc giữa đó thì bây giờ nếu trên công ty lương thực mua giá gạo chừng này thì họ biết chừng đó rồi họ mới ra giá cho các ông xay xát ở các chành lúa, rồi tới ông đi mua lúa gạo được một mớ, cho tới khi tới nông dân thì là đã trải qua quá nhiều khúc.

Chính cái đó cũng có sự thuận lợi tại vì nông dân là các nông hộ nhỏ thành ra mấy ông thương lái phải dùng ghe xuồng nhỏ tới các hộ nông dân để mua lúa thì nó được thuận lợi, nhưng mà chính những cái đó là quá nhiều khâu trung gian, do đó mà sự chênh lệch giữa cái mà ông doanh nghiệp muốn mua cho cao cho nông dân cũng không chủ động được nữa.

Thanh Quang: Thế thì nông dân không có những tổ chức thí dụ như hiệp hội nông dân hay là hiệp hội lương thực v.v. để bảo vệ quyền lợi cho họ hay sao, thưa Tiến Sĩ?

Tiến sĩ Lê Văn Bảnh: Ở Việt Nam có nhưng mà nó có hai dạng, hai cái bảo vệ cho hai ông, nghĩa là ông nông dân có cái Hội Nông Dân, Liên Minh Hợp Tác Xã, thì những ông này chỉ hỗ trợ về vấn đề kỹ thuật, về vấn đề tổ chức sản xuất, nhưng mà cái khâu đầu ra thì ổng không lo nổi, không lo được.

Sắp tới trung ương sẽ họp và đưa ra nghị quyết chuyên đề về nông nghiệp - nông dân - nông thôn. Ông nông dân ở Việt nam rất hiền lành, làm cái gì chớ chính trị thì ổng không quan tâm tới. Nếu mà lúa gạo bị ói là có vấn đề.

TS Lê Văn Bảnh

Còn các hiệp hội lương thực lúa gạo thì cái hội này lại thuộc về các doanh nghiệp cho nên nông dân không có dính ta vô.

Hai ông này khác nhau, ông kia là phục vụ về kỹ thuật, sản xuất thế nào cho năng suất cao, phối hơpự với các nhà khoa học làm sao cho nó tốt; còn ông Hiệp Hội Lúa Gạo bên này thì ổng lo buôn bán này kia nọ là ổng lo cái quyền lợi của doanh nghiệp.

Chính sách nông nghiệp, nông thôn?

Thanh Quang:  Được biết là Nhà nước Việt Nam cũng có đề ra nhiều chính sách về nông dân, nông thôn, nông nghiệp, v.v...  Thưa Tiến Sĩ, những chính sách như vậy có giúp ích gì cho nông dân không ? 

Tiến sĩ Lê Văn Bảnh:  Trước nay cũng đưa ra, nhưng đợt này thì qua cái chuyện người nông dân đã thấy là người ta đã làm rộ lên cái việc nông dân - nông thôn, thành ra nhà nước dự kiến sắp tới trên trung ương sẽ có nghị quyết chuyên về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Bởi vì trước nay giới nông dân khoảng 70 tới 80%, nhưng mà chẳng hạn GDP cung cấp cho nông nghiệp phải ít nhứt là 20% nhưng mà đầu tư thực sự chỉ khoảng 4%.

Cái thứ hai nữa là các tỉnh, thành phố, tỉnh nào cũng công nghiệp hoá - hiện đại hoá cũng đều muốn tỉnh mình phát triển công nghiệp - dịch vụ đưa lên, thành ra các chỉ tiêu hội nghị lần nào đưa ra cũng ém ông nông dân nên đầu tư rất ít, và tới nay thì người ta mới thấy rõ vấn đề từ sau cơn sốt gạo là vấn đề an ninh lương thực, phi nông thì bất an, thành ra do đó nhà nước quay trở lại phải làm sao cho người nông dân ổn định và phát triển, đặc biệt là lúa gạo phải đảm bảo.

Chính vì vậy cho nên hiện nay anh thấy báo chí Việt Nam rần rần rộ lên chuẩn bị sắp tới trung ương sẽ họp và đưa ra nghị quyết chuyên đề về nông nghiệp - nông dân - nông thôn.

Trước nay thì cũng có nhưng mà ở cái dạng phong trào thôi, chưa có cụ thể. Giờ rõ rồi. Ông nông dân ở Việt nam rất hiền lành, làm cái gì chớ chính trị thì ổng không quan tâm tới. Nếu mà lúa gạo bị ói là có vấn đề.

Thanh Quang:  Xin cảm ơn Tiến sĩ Lê Văn Bảnh rất nhiều.

Tiến sĩ Lê Van Bảnh: Rất cảm ơn.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.

Họ và tên (tuỳ chọn)

Nơi ở (tuỳ chọn)

Ý kiến