Hôm Chủ nhật26 tháng mười 2008 Bộ Tư pháp vừa ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý cho thành phần đối tượng đặc biệt.
Theo đó người nghèo hoặc hộ nghèo cư trú tại những vùng nhiều khó khăn, vùng biên giới sẽ được hưởng miễn phí dịch vụ này nếu có nhu cầu cần được giúp về các vấn đề liên quan pháp lý.
Những người vì thu nhập quá thấp không thể kham nổi chi phí luật sư. Đôi khi khả năng tài chính đã có tuy nhiên tìm được luật sư cũng không phải là dễ dàng vì ở Việt Nam hiện nay số lượng luật sư ở không đủ đáp ứng nhu cầu tố tụng của xã hội<i> </i>
Trợ giúp pháp lý cho người nghèo một việc rất cần thiết
Đây là một trong các mục tiêu của Chương trình Phát triển Kinh tế-Xã hội các xã đặc biệt khó khăn thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi Việt Nam, và cũng nằm trong mục tiêu của Chương trình Quốc gia Giảm nghèo giai đọan 2006-2010.
Để đạt mục tiêu đó nhà nước sẽ cung cấp cho các đối tượng cần trợ giúp nhiều dịch vụ liên quan đến pháp lý như tư vấn pháp luật; hỗ trợ tham gia việc tố tụng; hoà giải; đại diện ngoài tố tụng….
Quả thật chương trình trợ giúp pháp lý cho người nghèo là điều đáng hoan nghênh? Lý do là vì từ lâu, tiếp cận với các dịch vụ trợ giúp pháp lý không phải là điều dễ thực hiện.
Hai nguyên do chủ yếu là vấn đề tài chính và vấn đề tìm được luật sư. Về tài chính, có những người vì thu nhập quá thấp không thể kham nổi chi phí luật sư. Đôi khi khả năng tài chính đã có tuy nhiên tìm được luật sư cũng không phải là dễ dàng vì ở Việt Nam hiện nay số lượng luật sư ở không đủ đáp ứng nhu cầu tố tụng của xã hội, trung bình khỏang 20 ngàn dân mới có 1 luật sư, và chỉ có 20% các vụ án có sự tham gia bào chữa của luật sư.
Dân ở thành phố đã vậy, dân vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, vùng miền núi, đặc biệt là thuộc nhóm đồng bào dân tộc thiểu số, là những thành phần thường từ nghèo cho đến nghèo cùng cực, thường gặp khó khăn gấp nhiều lần.
Trình độ hiểu biết pháp luật còn thấp đối với người dân thường
Chánh văn phòng Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Nam, ông Đinh Văn Thu, mới đây có ý kiến rằng trình độ hiểu biết pháp luật cũng như dân trí tại Việt Nam còn thấp và người dân thường tự mình khiếu kiện, ít khi tham khảo ý kiến hoặc nhờ luật sư trong việc tố tụng.
Vì vậy, có thể nói trên lý thuyết là chủ trương của chính phủ, cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo, là điều đáng mừng cho những người cần sự giúp đỡ đó.
Trình độ hiểu biết pháp luật cũng như dân trí tại Việt Nam còn thấp và người dân thường tự mình khiếu kiện, ít khi tham khảo ý kiến hoặc nhờ luật sư trong việc tố tụng.<br/> Ô. Đinh Văn Thu Chánh văn phòng UBND Quảng Nam<br/>
Báo cáo của Thanh tra Chính phủ, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao và Toà án Nhân dân Tối cao đưa ra mới đây cho hay việc tố cáo, khiếu nại của người dân đến nay vẫn còn gay gắt và phức tạp, đặc biệt là các khiếu tố về vấn đề nhà đất.
Vì vậy, luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP HCM, cho chúng tôi hay ông tán thành chương trình hỗ trợ miễn phí các dịch vụ về pháp lý cho người nghèo:
Theo thông tin của Việt Nam, với mục tiêu giúp 98% người nghèo, 95% người thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí, chính phủ sẽ bảo đảm sự trợ giúp được thực hiện trong thời gian sắp tới, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nghèo, đồng thời giúp họ nâng cao kiến thức về pháp luật cũng như ý thức tôn trọng và chấp hành luật pháp.
Thực hiện được chương trình hỗ trợ này chắc chắn là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên người nghèo sẽ chỉ hoàn toàn được hưởng lợi ích nếu dự án này được thực hiện hữu hiệu. Luật sư Bùi Quang Nghiêm phân tích là cần có một sự cải tổ về qui định liên quan vấn đề trưng thu đất đai:
Theo nhận định mới tháng trước của Tổ chức Tham vấn Rủi ro về Kinh tế và Chính trị PERC, hệ thống tư pháp Việt Nam còn nhiều điểm yếu kém, thiếu những yếu tố cần thiết như tính minh bạch, dân chủ và độc lập đối với hành pháp và lập pháp.
Thực hiện được chương trình hỗ trợ này chắc chắn là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên người nghèo sẽ chỉ hoàn toàn được hưởng lợi ích nếu dự án này được thực hiện hữu hiệu.
Luật sư Bùi Quang Nghiêm
Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách, Trưởng đoàn Giám sát Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ông Phùng Quốc Hiển, hôm 22 tháng tám vừa qua phát biểu tại phiên họp quốc hội rằng khung pháp lý cho việc giải quyết khiếu nại tố cáo của Việt Nam đến nay còn thiếu; luật lệ, thậm chí các nghị định cho đến thông tư hướng dẫn thì không rõ ràng hoặc chồng chéo nhau, gây khó khăn cho việc giải quyết các vấn đề liên quan pháp lý. Chưa kể, các Toà án và Viện Kiểm sát Nhân dân đến nay vẫn chưa thiết lập qui chế phối hợp nhằm giải quyết các khiếu tố.
Mục tiêu giúp người nghèo vượt được các khó khăn liên quan vấn đề pháp lý qua việc cung cấp miễn phí các trợ giúp pháp lý rồi đây có đạt được hay không còn tùy thuộc vào những yếu tố có lẽ không thể gạt bỏ, vừa nêu.