Tại Đại Hội, chính phủ Việt Nam cho biết lâu nay cương vị của trạng sư trong nứơc được đề cao và họat động của họ được tôn trọng.  

Nhã Trân có thêm chi tiết và trình bày ý kiến của vài luật sư trong nước về tính độc lập của hệ thống tư pháp, và mức độ dân chủ của họat động tư pháp ở Việt Nam.  

Đại Hội của Hội Luật Gia Dân Chủ Quốc Tế diễn ra tại Trung Tâm Hội Nghị Quốc Gia Mỹ Đình (Hà Nội) vào sáng ngày 6 tháng Sáu.  Đây là lần đầu tiên hội nghị của cơ chế này đựơc tổ chức đại hội ở Châu Á, và Việt Nam là nứơc đăng cai. 

Với chủ đề "Pháp luật và luật gia trong bối cảnh tòan cầu hóa:  Vì hòa bình, phát triển và tính độc lập của hệ thống tư pháp", Đại Hội được long trọng khai mạc với sự tham dự của Chủ Tịch Nước Việt Nam, Phó Thủ Tướng, Bộ Trưởng Tư Pháp, và Viện Trưởng Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao. 

Lên tiếng trước cử tọa đông đảo luật gia đến từ các nước, ông Nguyễn Minh Triết nói ngành tư pháp của Việt Nam được cải cách gần 5 năm nay và đã đạt được những kết quả tích cực, cương vị của luật sư biện hộ được đề cao và vai trò họat động của họ được tôn trọng. 

Được hỏi cảm nghĩ về Đại Hội của Hội Luật Gia Dân Chủ Quốc Tế lần này tổ chức ở Việt Nam, và suy nghĩ về tác động của Đại Hội này đối với những vấn đề liên quan tới ngành tư pháp Việt Nam, Luật sư Nguyễn Văn Hậu thuộc Đòan Luật Sư TP HCM nói với chúng tôi:

“Tôi thấy rằng đây là một tiến bộ. Việt Nam đang tiến hành cải cách tư pháp cho nó phù hợp với các thông lệ quốc tế. Tiến trình cải cách tư pháp Việt nam có một quá trình rất là lâu dài. Tôi thấy rằng vai trò của người tham gia tố tụng được đề cao hơn, nó dân chủ hơn. Trong tiến trình cải cách tư pháp từ nay đến năm 2010 thì Việt Nam đã cải cách trong các cơ quan tiến hành thủ tục, đặc biệt là trong vai trò của luật sư. Luật sư được tham gia ngay từ đầu trong những vụ án hình sự, đặc biệt là trong dân sự.”

Thông điệp của chính phủ Việt Nam có nói lên thực trạng ở Việt Nam lâu nay, và giới luật sư trong nước có suy nghĩ gì về tính độc lập của hệ thống tư pháp Việt Nam, cũng như mức độ dân chủ của các họat động tư pháp, hay nói cụ thể là họat động nghề nghiệp của luật sư ? 

Đã nhiều năm nay dư luận trong giới luật gia cho rằng hệ thống tư pháp Việt Nam thiếu tính độc lập, các họat động tư pháp không được tôn trọng đúng mức và các hoạt động của luật sư như nghiên cứu hồ sơ, cung cấp tài liệu và chứng cớ, tiếp xúc với bị can bị cáo… đều bị hạn chế.  Trong nhiều phiên xử, luật sư không được lên tiếng biện hộ, hoặc có biện hộ thì bị nhắc nhở, giới hạn hay không đựơc trình bày tất cả những điều quan trọng.  

Luật sư Nguyễn Bĩnh Châu, Đòan Luật Sư TP HCM, hồi Tháng Năm vừa qua cho công chúng hay rằng ông và các đồng nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình tham gia tố tụng , và vô cùng vất vả, lạc lõng, cô đơn trong quá trình khiếu nại những bản án oan sai.

Một trong các trừơng hợp điển hình khác có thể kể vụ xét xử hai luật sư bất đồng chính kiến là Nguyễn Văn Đài và Lê Thị Công Nhân, mà luật sư Đặng Dũng, thuộc nhóm các luật sư tham gia biện hộ trong phiên phúc thẩm, tường thuật :

“Trong phiên toà phúc thẩm này quyền bào chữa của luật sư chúng tôi gần như bị nhắc nhở. Ngoài chuyện nhức nhở họ còn ngăn chận chúng tôi nói. Nhắc nhở là quyền của người chủ toạ và các thẩm phán thì điều đó cũng được, thế nhưng cái điều họ ngăn chận chúng tôi, không cho chúng tôi nói những phần quan trọng nhất, rõ ràng là không cho luật sư được quyền biện hộ một cách trọn vẹn, và đã ngăn chận chúng tôi, không cho chúng tôi tình bày những vấn đề rất là tập trung, rất là quan trọng, rất là cần thiết để hội đông xét xử xem xét bản án. Hội đồng xét xử đã quá vội vàng ngưng việc tranh luận của chúng tôi và ngăn chận việc bào chữa của chúng tôi trước phiên toà.”

Lý do hệ thống tư pháp Việt Nam còn thiếu tính độc lập được nhận định là bởi sự phân quyền chưa rõ rệt giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp.  Ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp thay vì đựơc phân định thì tập trung trong tay đảng cầm quyền. 

Luật sư Lê Trần Luật thuộc Văn Phòng Luật Sư Pháp Quyền, cách đây không lâu xác định điều này:

“Hệ thống pháp luật Việt Nam khá lộn xộn. Vấn đề nó nằm trong tư duy của nhà cầm quyền, đó là một tư tưởng tham quyền, và bên ngoài cần phải có một hệ thống pháp luật dân chủ. Giữa sự tham quyền lực này với pháp luật dân chủ là hai cái đã mâu thuẫn với nhau. Một căn nguyên nữa là lâu nay nhà nứơc Việt Nam không có tôn trọng những quy luật khách quan khi làm luật. Một khi họ còn nghĩ rằng pháp luật là ý chí của nhà cầm quyền, khi mà pháp luật dựa trên ý chí của nhà cầm quyền thì nó sẽ cung đột với nhu cầu khách quan và sẽ không bao giờ được áp dụng một cách trôi chảy trong thực tế.

Ở Việt Nam nói có phân quyền nhưng ba quyền này (lập pháp, hành pháp, tư pháp) vẫn nằm trong một thế lực lãnh đạo. Nhà nước bảo có hành pháp, có lập pháp, có tư pháp, nhưng cả 3 quyền này nằm trong tay đảng cộng sản. Như thế thì không có sự phân quyền.”

Yếu kém của ngành tư pháp Việt Nam không chỉ được nhận ra bởi giới luật sư mà còn bởi cả phía chính quyền.  Hồi cuối tháng 12 năm ngóai tại hội nghị của ngành tư pháp về triển khai công tác tư pháp năm 2009, Thủ Tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng lên tiếng rằng luật pháp Việt Nam còn nhiều vướng mắc. 

Đại Hội lần thứ 17 Hội Luật Gia Dân Chủ Quốc Tế sẽ kết thúc vào Thứ Tư ngày 10 tháng Sáu, sau khi thảo luận các tiêu đề khác về tư pháp.

Ông Nguyễn Minh Triết - Chủ tịch nước Việt Nam, khẳng định trước giới luật gia quốc tế rằng Việt Nam quyết tâm xây dựng và hòan thiện nhà nứơc pháp quyền.  Ông nói rõ, quyết tâm này là một xu thế tất yếu khách quan và đã được đưa lên thành quy tắc hiến định, tòa án và họat động xét xử là trung tâm của hệ thống tư pháp Việt Nam, và nhà nứơc chủ trương triệt để thực hiện các nguyên tắc tố tụng.    

Dư luận giới luật sư trong nứơc cho rằng tính độc lập của hệ thống tư pháp Việt Nam cũng như mức độ dân chủ của họat động tư pháp đến nay còn yếu, và các họat động của luật sư vì vậy còn gặp nhiều thử thách, khó khăn.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.