Báo chí cách mạng
Cổng thông tin của Chính phủ VN trích dẫn lời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng "Thông tin trên báo chí ph ải xu ất phát t ừ cái tâm trong sáng c ủa nhà báo vì l ợi ích c ủa qu ốc gia dân t ộc, vì quy ền l ợi chính đáng c ủa nhân dân...".
Nguồn tin này cũng trích dẫn lời ông Tô Huy Rứa, Uỷ viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương khẳng định rằng "báo chí cách m ạng... ti ếp t ục tham gia tích c ực vào công cu ộc đ ổi m ới đ ất n ước, ph ấn đ ấu cho m ục tiêu dân giàu, n ước m ạnh, xã h ội công b ằng, dân ch ủ, văn minh...".
Theo ông Trương Tấn Sang, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng, thì trong nhiều năm qua, nhiều cơ quan báo chí trong nước đã "...ph ản ánh tâm t ư, nguy ện v ọng chính đáng c ủa các t ầng l ớp nhân dân..."
Qua báo Tuổi Trẻ online, Chủ tịch nước, ông Nguyễn Minh Triết, "đánh giá cao vai trò c ủa báo chí trong vi ệc ph ản ánh nh ững v ấn đ ề nóng h ổi c ủa đ ất n ước, t ừ đó đ ề xu ất chính sách, góp ph ần gi ải quy ết nh ững v ấn đ ề b ức xúc c ủa cu ộc s ống".
Nhưng trên thực tế, báo chí trong nước có thực sự hay được phép nêu lên "những vấn đề nóng hổi của đất nước", những vấn đề gọi là "bức xúc của cuộc sống", "vì quyền lợi chính đáng của nhân dân", "vì "lợi ích của quốc gia dân tộc", những vấn đề "xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"... như giới lãnh đạo Việt Nam vừa ngợi ca hay không lại là chuyện khác.
Công cụ của đảng
Theo nhận xét của nhà báo kỳ cựu lão thành, từng là Phó Tổng Biên Tập báo Nhân Dân của VN, là nhà báo Bùi Tín, thì "ai cũng biết dưới chế độ của Hà Nội, tự do báo chí có thể gọi là con số O". Nhà báo Bùi Tín giải thích:
"Trong t ất c ả các m ặt l ạc h ậu c ủa Vi ệt Nam thì t ự do báo chí là cái l ạc h ậu rõ nh ất và nó sinh ra t ất c ả các m ặt l ạc h ậu khác. Có th ể nói r ằng trong th ế gi ới văn minh hi ện nay ở đâu ng ười ta cũng có báo chí t ự do, báo chí t ư nhân, nh ưng riêng ở Vi ệt Nam và m ột vài n ước khác d ưới ch ế đ ộ đ ộc đ ảng cai tr ị có tính ch ất toàn tr ị thì ng ười vi ết báo không có t ự do.
Cho nên ai cũng bi ết r ằng ở Vi ệt Nam tuy có h ơn 700 t ờ báo hàng ngày, báo hàng tu ần, báo hàng tháng và t ạp chí, nh ưng mà có th ể hình dung là ch ỉ có m ột t ổng biên t ập mà thôi; t ổng biên t ập đó là đ ảng c ộng s ản."
Nhà báo Bùi Tín, định cư tại Paris, Pháp Quốc, lưu ý thêm rằng: " Ở Vi ệt Nam có t ất c ả 16.000 nhà báo, nhà báo vi ết, nhà báo nói, nhà báo ch ụp ảnh, vân vân, th ế nh ưng t ất c ả 16.000 ng ười đó là không có ai có t ự do cá nhân c ả."
Đèn xanh, đèn đỏ
Về vấn đề báo chí ở Việt Nam, nhà báo tự do Văn Lang từ Sài Gòn nhận xét:
"Tôi th ấy v ấn đ ề này cũng gi ống nh ư tình tr ạng giao thông ởViệt Nam, b ị k ẹt xe liên t ục. Th ứ hai n ữa là v ấn đ ề ph ụ thu ộc ở đèn xanh, đèn đ ỏ thôi.
Vì chuy ện báo chí Việt Nam ph ụ thu ộc vào c ơ ch ế quá nhi ều, nên không có đ ộc l ập. Khi nào h ọ b ật đèn xanh thì m ọi ng ười tho ải mái; đèn vàng thì ng ập ng ừng, còn đèn đ ỏ thì ph ải ng ừng l ại. Đ ơn gi ản ch ỉ v ậy thôi.
Ch ẳng h ạn, n ếu tôi là m ột T ổng biên t ập, và rán làm vi ệc, nh ưng h ọ có th ể cho tôi nghĩ vi ệc lúc nào cũng đ ược. Nghĩa là quy ền đi ều khi ển đèn xanh, đèn đ ỏ n ằm trong tay c ủa ng ười ta r ồi.
N ếu ai mu ốn gì cũng không th ể làm gì h ơn đ ược. H ọ có th ể ách t ờ báo l ại, không cho phát hành s ố nào cũng đ ược. Nên m ọi ng ười đ ều hi ểu r ằng mình ph ải tuân th ủ lu ật ch ơi đó".
Theo nhà báo Bùi Tín, thì ở Việt Nam, chỉ khi nào đảng cho phép vụ nào đó thì nhà báo mới được nói đến, điều mà nhà báo Văn Lang vừa lưu ý rằng "phải tuân thủ luật chơi" của nhà nước, phải ngừng lại ở "đèn đỏ" báo chí. Vì nếu không, nhà báo sẽ gặp rắc rối lớn, dù đó là "Tổng biên tập".
Nhà báo Bùi Tín nêu lên dẫn chứng: "Th ậm chí có nh ững v ụ tham nhũng mà ng ười ta không đ ược nói đ ến, nh ững v ụ tham nhũng, ăn h ối l ộ c ủa phía Nh ật B ản đó, là ng ười ta c ấm không đ ược nói. N ếu mà ai nói đ ến thì coi nh ư b ị th ổi còi, b ị ph ạt r ất n ặng. Cái đó là cái gì? Là ngăn c ản ch ống tham nhũng ".
Nhiều tương phản
Nhận xét vừa rồi của nhà báo lão thành Bùi Tín tương phản với những lời tuyên bố hồ hởi phấn khởi của giới lãnh đạo Việt Nam, khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, nhân Ngày báo chí cách mạng VN, hô hào rằng đặc biệt, báo chí Việt Nam"...còn tích c ực tham gia đ ấu tranh ch ống tham nhũng, lãng phí, tiêu c ực...", trong khi Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, qua báo Tuổi Trẻ online, "yêu c ầu báo chí th ời gian t ới ti ếp t ục đ ấu tranh không khoan nh ượng v ới nh ững tiêu c ực đ ể k ịp th ời đ ưa nh ững hành vi đó ra ánh sáng".
Câu hỏi được nêu lên là nếu "kịp thời đưa những hành vi đó ra ánh sáng", thí dụ như 2 nhà báo Nguyễn Việt Chiến và Nguyễn Văn Hải đã "kịp thời" đưa vụ tham nhũng nghiêm trọng PMU18 ra ánh sáng thì hậu quả ra sao? Nhà báo Bùi Tín cảnh báo:
"V ụ tham nhũng vào lo ại l ớn nh ất trong 3 năm nay là v ụ PMU-18, trong đó liên quan đ ến Bùi Ti ến Dũng, Nguy ễn Vi ệt Ti ến, thì chính nh ững nhà báo tham gia phanh phui nh ững t ội tham nhũng đó thì l ại b ị đu ổi kh ỏi nhà báo, và th ậm chí b ị vào tù.
Cái đó là cái trò gì? Đ ấy là hoàn toàn không đ ược ch ống tham nhũng. Các nhà báo ở Vi ệt Nam ch ỉ đ ược ch ống tham nhũng khi nào đ ảng cho phép."