Tác động của việc bãi bỏ lệnh ngưng xuất khẩu gạo?

Thanh Quang phỏng vấn Tiến sĩ Mai Thành Phụng thuộc Trung Tâm Khuyến Nông Quốc Gia, Bộ phận thường trực phía Nam, và được Ông cho biết.

Tiến sĩ Mai Thành Phụng: Nói chung là Việt Nam vì đã có chỉ tiêu xuất khẩu gạo rồi thành ra bạn hàng truyền thống thì mình vẫn phải bán cho các nước thôi: Philippines, Indonesia. Đó là chuyện diễn ra bình thường. Quan hệ giữa hai nước với quan hệ buôn bán.

Thanh Quang: Bây giờ Philippines trở thành nước bạn hàng mua gạo của Việt Nam nhiều hơn cả Indonesia nữa?

Tiến sĩ Mai Thành Phụng: Nếu mà tính theo số lượng là như vậy đó. Đúng.

Thanh Quang: Việt Nam tiếp tục xuất khẩu gạo trờ lại như vậy ảnh hưởng ra sao đến vấn đề an ninh lương thực ở trong nước, thưa Tiến Sĩ?

Tiến sĩ Mai Thành Phụng: Cái đó thì nhà nước, các chuyên gia với lại Hiệp Hội Lương Thực, với lại các quan chức đã ngồi tính toán số liệu rồi. Nói chung là đủ khả năng để xuất khẩu theo cái chỉ tiêu đã được định, khoảng 3,5 triệu đến 4 triệu tấn.

Thanh Quang: Đối với các công ty xuất khẩu thì lệnh mới này có ràng buộc các công ty đó như thế nào không, thưa Tiến Sĩ?

Tiến sĩ Mai Thành Phụng: Nói chung, cái vấn đề quy định về buôn bán thì nó có cái luật của nó, thứ nhứt là các doanh nghiệp nào được xuất khẩu thì nhà nước đã có cấp phép; điều thứ hai là ổn định cái giá sàn để cho khi giao dịch thì các doanh nghiệp chú ý một chút. Nói chung là buôn bán theo luật quốc tế rồi.

Nhà nông được gì?

Thanh Quang: Theo nhận xét của Tiến Sĩ thì việc Việt Nam bắt đầu cho xuất khẩugạo trở lại như vậy đó có giúp ích gì cho nông dân ở trong nước không, vì thời gian gần đây có nhiều nông dân than phiền là họ bị thiệt thòi vì gia lúa mà họ bán ra bị ảnh hưởng bởi tình trạng ngưng xuất khẩu gạo?

Tiến sĩ Mai Thành Phụng: Thực ra nếu mà đứng về góc độ nông dân người ta thường nhìn về một phía nhưng nhà nước thì nhìn về hai phía. Nếu mà giá gạo tăng trong nước thì tất cả giá khác nó sẽ tăng. Ông nông dân nếu mà tăng cái giá ổng bán được một chút nhưng mà bù lại thì ông mua những cái khác tăng gấp đôi gấp ba thì là có khi ổng thiệt hơn. Tại vì nó kéo theo lạm phát thành ra nhà nước phải tính cái mức mà tăng như thế nào để nông dân có lợi nhất.

Tại vì dân mình ăn gạo, nếu mà lên thì tất cả nền vật chất giá cả nó sẽ tăng, nếu mà lên nhanh quá thì các thứ khác tăng lên nữa, chính ông nông dân lại bị gánh cái phần tăng tăng cao đó.

TS Mai Thành Phụng

Cái đó nhà nước tính ra, còn ông nông dân thì ổng nhìn thấy là cái giá xuất mà nó ở cái mức chưa phải là tuyệt đối cao thì ổng cảm thấy ổng bị thiệt thòi. Tại vì dân mình ăn gạo, nếu mà lên thì tất cả nền vật chất giá cả nó sẽ tăng, nếu mà lên nhanh quá thì các thứ khác tăng lên nữa, chính ông nông dân lại bị gánh cái phần tăng tăng cao đó. Nó lớn hơn cái ổng được lợi. Thành ra cái chuyện giá đó phải có các chuyên gia người ta tính.

Tính như thế nào để có lợi cho nông dân nhưng mà nông dân thì không nắm chỗ này chắc lắm và than phiền tại sao giá xuất khẩu bị kiềm hãm. Nhà nước phải tính như thế nào đấy mà vẫn lên. Giá lúa thì báo với anh đó là sẽ lên khoảng 8 ngàn, tại vì giá xuất lên khoảng 800 đô, 900 đô gì đó. Nông dân vẫn bán được giá lúa 8 ngàn thì một hecta lúc Hè-Thu này, hổm rày thu hoạch năng suất chung quanh 5 tấn, là 40 triệu đồng, mà đầu tư 15 triệu nên nông dân vẫn lời 25 triệu. Cái đó hiện nay là cái giá hợp lý nhứt.

Thanh Quang: Còn vấn đề lúa của nông dân Việt Nam nghe nói lâu nay bị nhiều tầng lớp trung gian thu mua ém giá khiến người làm ruộng tiếp tục hoàn nghèo, thì như vậy người nông dân trong nước cóa được trợ giúp như thế nào để trành tình trạng trung gian như vậy không, thưa Tiến Sĩ?

Tiến sĩ Mai Thành Phụng: Cái đó là một đề tài khác mà người ta đã nghiên cứu rồi. Các giải pháp thị trường cho vấn đề xuất khẩu gạo thì đã phân tích rất là nhiều điểm, trong đó có cái điểm đó. Nhưng mà hiện nay là để cải tổ cái điểm đó thì còn nhiều bất cập.

Bây giờ là để bảo vệ quyền lợi của nông dân thì phải thông tin giá cả thị trường xuyên suốt đến tận người dân. Người dân người ta biết cỡ giá nào thì bán được, còn cỡ giá nào là bị ép thì người ta không đồng ý bán. Hiện nay là như thế chớ cái hệ thống thu mua của mình hiện nay rất là cơ động và phù hợp với cái ruộng manh mún của nông dân.

Tại vì cái ông thương lái thì ổng mua loại lúa nào ổng cũng chơi, cánh đồng sâu cỡ nào ổng cũng chơi, lúa ướt ổng cũng chơi, thành ra nó phù hợp với nông dân Nam Bộ. Còn bây giờ mình đặt một trạm thu mua giá cao nhưng mà (lúa) lại phải quy chuẩn, thứ hai là phải vận chuyển tới nơi, rồi thủ tục hành chính, ông nông dân Nam Bộ ổng không chịu cái đó, thành ra không phù hợp.

Làm thử rồi, làm thử mấy cái chỗ đó, giá mua cao hơn, sát giá xuất khẩu, nhưng mà rồi nông dân chở lúa tới cũng bị mấy bộ phận kiểm định nó hoành hành, nó đánh trợt giá, v.v… rất là khó khăn, thành ra ông nông dân Nam Bộ ổng không khoái cái đó, thành ra cái cải tiến đó làm ngay không được. Bây giờ chỉ có cái cải tiến là bây giờ quy chuẩn thế nào, loại lúa nào thì nên bán giá bao nhiêu, thì hệ thống thông tin giá cả thị trường của địa phưong phải có nhiệm vụ phổ biến rộng cho người dân. Người dân tiếp cận qua hệ thống đó, tivi với radio với lại thông tin khác, thì là sẽ biết nên bán với giá bao nhiêu.

Thí dụ như hiện nay giá lúa là phải trên 6 ngàn đồng mới bán, còn dưới đừng bán. Thí dụ như thế. Thành ra ông nông dân ổng phải là người biết sản phẩm của ổng hiện nay trên thị trường là giá cỡ bao nhiêu và chắc chắn rằng nếu ông này ông mua thì ông khác sẽ phải mua, thì ổng sẽ bình tĩnh để đàm phán, thì là ổng không thiệt thòi, chớ ông nông dân ổng mù tịt, ông khác vô nói đại giá 5 ngàn, 4 ngàn cũng bán đại thì cái đó lỗi tại ổng rồi, bị hố rồi. Thành ra bây giờ cái việc đầu tiên hiện nay là cải tiến thông tin, đó là một giải pháp lẹ nhứt mà tiền ít nhứt, thứ hai nữa là cải thiện hệ thống thu mua.

Cải thiện hệ thống thu mua tụi tôi thì cũng có đề xuất và hiện nay các doanh nghiệp lớn có trách nhiệm tổ chức những mạng lưới thu mua rộng rãi đến những điểm để cho người dân có thể tiếp cận. Và nếu mà bán cho thương lái không có lợị bằng bán cho hệ thống đó thì người ta sẽ bán cho hệ thống, thì nó sẽ có lý hơn. Hai hệ thống đó đương cạnh tranh và người dân sẽ là người chọn lựa.

Thanh Quang: Xin cảm ơn Tiến sĩ Mai Thành Phụng thuộc Trung Tâm Khuyến Nông Quốc Gia.