Giao dịch bằng đôla

Giữa lúc cơn bão kinh tế chưa lắng, Việt Nam được cảnh báo là mức độ "đô la hóa" không chính thức ngày càng dâng cao.  Nhiều nhà kinh tế cho hay hiện tượng đồng đô la Mỹ được lưu hành nhiều hơn tiền đồng Việt Nam mỗi lúc trở nên phổ biến hơn trong nước.  Doanh nghiệp sử dụng đô la nhiều hơn so với thời gian trước đây. 

Thậm chí, giao dịch bán lẻ cũng có xu hướng này.  Dân chúng nhiều ngừơi tích trữ, gửi đô la tại ngân hàng thay vì tiền đồng.  Số liệu của Ngân Hàng Nhà Nước qua thống kê cho thấy dư lượng ngọai tệ mà các tập đòan kinh tế ký gửi đã tăng liên tiếp trong 4 tháng đầu năm nay, và số ngọai tệ ký gửi của cả nước thì tăng khỏang 3, 35%.

Thực tế tình trạng đô la hóa ở Việt Nam hiện ra sao?  Qua một số trao đổi, chúng tôi được biết nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu có tăng dần việc sử dụng tiền đô la.  Một viên chức của Công Ty Sản Xuất & Xuất Nhập Khẩu Bình Dương, không muốn tiết lộ danh tánh, giải thích:

"Trong mấy năm vừa rồi tình hình tài chính của cả nước nó ảnh hưởng thì cơ quan nào nó cũng ảnh hưởng, đâm ra cũng phải dùng đến ngoại tệ thôi. Nếu không có ngoại tệ thì làm sao mình tính cái tiền Việt Nam của mình? Mình ôm hàng đống tiền Việt Nam như thế nộp vào ngân hàng làm sao được. Mà mỗi lần lĩnh ra lĩnh vào có phải chuyện đơn giản đâu.

Nếu không có ngoại tệ thì làm sao mình tính cái tiền Việt Nam của mình? Mình ôm hàng đống tiền Việt Nam như thế nộp vào ngân hàng làm sao được. Mà mỗi lần lĩnh ra lĩnh vào có phải chuyện đơn giản đâu.

Viên chức Công ty Sản xuất & Xuất nhập khẩu Bình Dương

Sử dụng đô la nhiều đấy chị ạ. Xuất hàng sang bên các nước thì các nước trả bằng đô la. Xuất các thứ hàng sang bên các nước thì có khi nó trao đổi lấy hàng về, hoặc nó lấy tiền. Bây giờ mua nguyên vật liệu có khi lại phải bằng đô la nó mới bán cho mình. Mình không thể dùng tiền Việt Nam trả cho nó được.  Đâm ra bên này cũng phải dùng vốn dự trữ ở trong nước để trả cho công nhân.

Căn bản bây giờ là phải giải quyết tiền lương cho công nhân là chính , còn hàng xuất nhập sang bên nước ngoài thì là ký hợp đồng với nhau.

Có nhiều thứ lắm chị ạ. Thí dụ như là nhận quần áo các loại của các nước Thuỵ Sĩ, Nam Hàn, Úc, nói chung là liên hệ dược nước nào thì ký hợp đồng với nước đó, thì phải nhập bằng đô la là chính, rồi mình lấy vải  vóc về, hoặc nó yêu cầu mình bán được ngần nào thu tiền về thì mình cũng phải thu bằng đô la. Rồi mình lại mua vải của nó mình lại phải trẻ cho nó bằng đô la. Chứ không thì bây giờ hàng mấy nghìn công nhân may mặc cho Nam Hàn mà không có đô la thì mình giải quyết làm sao được, thì đời nào nó nhập vải cho mình được."

Cảnh báo

Hiện tượng đô la ngày càng được chuộng hơn so với tiền đồng có thể nói là bởi tâm lý của người dân, lo ngại trước tình trạng lạm phát trong nước và giá trị bất ổn của đồng tiền Việt Nam.   

Từ nhiều năm nay Việt Nam có kiếm cách giảm thiểu tình trạng đô la hóa, tuy nhiên những biện pháp đề ra chưa đạt kết quả.  Bất kể các chỉ đạo, chỉ thị của chính phủ, hiện tượng đô la hóa mỗi lúc thêm phổ biến, trong khi đồng bạc Việt Nam thì tiếp tục bấp bênh.

Hôm Thứ Sáu, ngày 15-5-09, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh lên tiếng là Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam đang ở trong tình thế khó khăn, và nếu tình trạng đô la hóa trở nên trầm trọng hơn thì các công cụ được sử dụng lâu nay trong chính sách quản lý tiền tệ sẽ trở nên vô hiệu.

 Vài ngày trước, chuyên gia kinh tế cao cấp của Chương Trình Phát Triển LHQ tại Hà Nội, ông Alex Warren-Rodriguez nói rằng sự kiện đô la hóa không chính thức sẽ khiến cho tỉ giá hối đóai bấp bênh hơn. Đó là vì khi ngọai tệ có thể được đổi một cách dễ dàng, các thay đổi về lãi suất ở Việt Nam hay ở Mỹ có thể tạo áp lực một cách mau chóng đối với tỉ gía hối đóai.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A của Viện Nghiên Cứu Phát Triển (IDS), cơ chế chuyên nghiên cứu về các vấn đề kinh tế, thì nhận định:

Lẽ ra trong một nước có chủ quyền thì dùng đồng nội tệ bất kể giáo dịch nào, nhưng ở Việt Nam thì vẫn có hiện tượng như vậy, và nó sẽ gây khó khăn cho Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam cũng như chính phủ Việt Nam.

TS Nguyễn Quang A

"Người ta dùng nhiều tiền đô la, cái hiện tượng này từ lâu rồi. Có một số giao dịch người ta tính bằng đô la thì đấy cũng là hiện tượng không hay ho gì. Còn việc dùng đô la để thanh toán trong giao dịch ở trong nước là không có nhiều, nhưng mà nó bị khó ở chỗ là các doanh nghiệp xuất khẩu lấy được đô la về, họ nghĩ rằng ít thời gian nữa thì đồng đô la có thể lên giá, hay nói cách khác là đồng đô la mất giá, thì họ cứ giữ đấy, không bán đồng đô la ra  cho ngân hàng, họ giữ tài khoản, cho nên ngân hàng cũng khó dùng cái khoản tiền đấy để cho người có nhu cầu nhập khẩu hàng hoá vay. Nó tạo ra một sự căng thẳng thực sự không đáng có.

Chính phủ Việt Nam đã có những quy định rất là lâu rồi để tránh tình trạng đô la hoá , nghĩa là đồng đô la được dùng giao dịch ở Việt Nam giữa các doanh nghiệp và thậm chí mua bán với nhau người ta tính bằng đô la, nhưng mà biện pháp vẫn chưa có hiệu quả.

Lẽ ra trong một nước có chủ quyền thì dùng đồng nội tệ bất kể giáo dịch nào, nhưng ở Việt Nam thì vẫn có hiện tượng như vậy, và nó sẽ gây khó khăn cho Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam cũng như chính phủ Việt Nam. Và đấy là vấn đề nan giải. Việt Nam phải tìm cách gì đấy để ở Việt Nam tất cả mọi giao dịch chỉ đựoc dùng bằng đồng Việt Nam."

Tình trạng đô la hóa khiến lượng đô la được lưu hành không chính thức ở Việt Nam ngày càng tăng thế nhưng dường như vẫn chưa cung ứng đủ cho mức cầu.  Báo chí cho hay có những người phải chờ một tuần hay lâu hơn mới có thể mua được số ngọai tệ cần thiết. 

Doanh giới trong nước hiện đang than là khó mua ngọai tệ, và muốn mua thì phải có kế họach từ trước, hay phải mua đồng Euro rồi chuyển sang đồng đô la. 

Theo dự báo của giới đầu cơ, nguồn cung đô la sẽ giảm mạnh trong những ngày tới.  Ngân Hàng Trung Ương vừa loan báo sẽ bán ngọai tệ nhằm ổn định thị trường.  Phó Thống Đốc Nguyễn Văn Bình, qua trang Web của ngân hàng, nói rằng nguổn cung ngọai tệ của Việt Nam bị tác động bởi xuất khẩu và đầu tư giảm sút do doanh nghiệp ghìm giữ ngọai tệ. 

Trở lại với hiện tượng đô la được công chúng trọng dụng hơn so với tiền đồng, tình trạng đô la hóa ở Việt Nam khiến các giao dịch về kinh tế ngày càng sử dụng ngọai tệ thay vì nội tệ.

Trong cùng một phát biểu, ông Nguyễn Văn Bình tuyên bố không có lý do để dự đóan về sự mất giá của tiền đồng Việt Nam.  Thế nhưng các nhà đầu cơ đang dự báo rằng tiền đồng sẽ thêm suy yếu trong những ngày trước mắt.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.