Ngày báo chí cách mạng

Ngày 21 tháng Sáu hàng năm được Chính Phủ chọn làm ngày “Báo Chí Cách Mạng Việt Nam.”

Mỗi một dịp kỷ niệm ngày Báo Chí, cơ quan hữu trách của chính phủ đều nhắc, rằng “tình hình thế giới và trong nước còn nhiều phức tạp.”

Trong tinh thần “phức tạp” ấy, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có bài viết biểu dương báo chí đã tích cực “…phản bác những luận điệu xuyên tạc, sai trái của các thế lực thù địch, góp phần tích cực vào việc giữ vững ổn định chính trị xã hội…”

Ông Thủ Tướng cũng khẳng định đội ngũ làm báo ngày càng lớn mạnh về “bản lĩnh chính trị.”

Trong dịp này, người đứng đầu ban Tuyên Giáo Trung Ương, Ủy Viên Bộ Chính Trị Đảng Cộng Sản Việt Nam, là ông Tô Huy Rứa khẳng định 84 năm qua đã chứng minh “đặc điểm mang tính bản chất” của báo chí Việt Nam là “báo chí Cách Mạng ra đời từ Cách Mạng” do Đảng Cộng Sản Việt Nam lãnh đạo.

Ông Tô Huy Rứa phát biểu, rằng đặc điểm cơ bản đó đã “trở thành truyền thống.”

Báo chí của nhà nước là công cụ thông tin của Đảng. Những điều Đảng cho nói thì chắc chắn họ phải nói. Điều gì không cho phép thì họ không được nói. Cho nên đối với trong nước, tự do thông tin là điều không thể bàn được.

Nhà thơ Nguyễn Tấn Cứ, Sài Gòn

Vai trò của báo chí?

Tuy nhiên đối với nhiều người, tính truyền thống mà Nhà Nước áp đặt cho truyền thông được thể hiện rõ nét qua vai trò “công cụ tuyên truyền” của lãnh vực này.

Nhà thơ Nguyễn Tấn Cứ, từ Sài Gòn đã từng nhận định với chúng tôi rằng “tự do thông tin tại Việt Nam là điều không thể bàn được.”

“Báo chí của nhà nước là công cụ thông tin của Đảng. Những điều Đảng cho nói thì chắc chắn họ phải nói. Điều gì không cho phép thì họ không được nói. Cho nên đối với trong nước, tự do thông tin là điều không thể bàn được. Luật Báo chí giống như luật đi đường, anh đi trật thì họ phạt.”

Thực tế của khoảng 1 năm trở lại đây, những hình thức kỷ luật áp dụng lên một số tờ báo và nhà báo cho thấy “đặc điểm mang tính bản chất” không nhất thiết trở thành “truyền thống.”

Năm ngoái, 2 phó tổng biên tập của tờ Tuổi Trẻ, là Huỳnh Sơn Phước và Trương Quang Vĩnh không được “tái bổ nhiệm.”

Đến tháng Năm, 2 phóng viên Nguyễn Văn Hải và Nguyễn Việt Chiến của báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên bị kết án “lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân.”

Ba tháng sau đó, một loạt nhân vật cao cấp của các báo Tuổi Trẻ, Thanh Niên bị thu hồi thẻ hành nghề, bị cách chức vì liên đới trách nhiệm với sai phạm của hai phóng viên đã kể.

Đến cuối năm, thì đến lượt 2 vị trí cao nhất của 2 tờ báo lớn nhất nước là Tuổi Trẻ và Thanh Niên bị buộc rời khỏi chức vụ lãnh đạo.

Lề trái, Lề phải

Trong một bài viết đăng trên Tạp Chí Cộng Sản ngày 18 tháng Sáu, ông Đỗ Quý Doãn, Thứ Trưởng Bộ Thông Tin – Truyền Thông đã có một tổng kết về con số sai phạm trong năm vừa qua.

Cụ thể, Bộ này đã “xử lý cảnh cáo 6 cơ quan báo chí; nhắc nhở, phê bình 252 trường hợp; thu hồi thẻ nhà báo của 15 phóng viên, trong đó có 6 người là lãnh đạo cơ quan báo chí; xử lý vi phạm hành chính 65 trường hợp của 41 cơ quan báo chí, 4 tổ chức và 1 cá nhân với tổng mức xử phạt là 561 triệu đồng.”

Bài viết của Thứ Trưởng Đỗ Quý Doãn trên Tạp Chí Cộng Sản nói thẳng đến sự “chỉ đạo” đối với báo chí Việt Nam. Thông tin trên bài viết cho thấy, chỉ đạo báo chí đến từ sự chỉ đạo của Ban Bí Thư liên quan đến việc “tổ chức giao ban báo chí hằng tuần.”

Và, trong năm qua, “Bộ Thông tin - Truyền thông đã phối hợp chặt chẽ với Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức đều đặn các buổi giao ban báo chí, kịp thời định hướng, chỉ đạo thông tin…”

Thế rồi, mọi sự chỉ đạo trên các phương tiện thông tin truyền thống bắt đầu trở nên lạc hậu khi hình thức thông tin trên Internet phát triển mạnh tại Việt Nam.

Ông Thứ Trưởng Bộ Thông Tin – Truyền Thông thừa nhận, “sự phát triển và hội tụ về công nghệ giữa viễn thông, truyền thông và Internet diễn ra mạnh mẽ, nhiều quy định của Luật Báo chí hiện hành đã không còn phù hợp.”

Hình thức blog phát triển mạnh mẽ, rồi trở thành phong trào từ cuối năm 2007 với nội dung đẩy mạnh tinh thần chống Trung Quốc cũng như khẳng định chủ quyền 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

Với hệ thống Internet toàn cầu như hiện nay, chính quyền không thể tuyên truyền theo cách như ngày xưa, “một mình, một chợ” được nữa.

Nhà văn Nguyễn Viện

Trong phong trào này, blogger Điếu Cày bị bắt và trở thành một trong những biểu tượng của giới blogger Việt Nam.

Một nhà văn hiện đang sống trong nước, ông Nguyễn Viện, nhận diện được chức năng phản biện của thông tin mạng đối với thông tin truyền thống do Nhà Nước quản lý. Ông từng ví von rằng, Internet khiến Chính Quyền không còn “một mình, một chợ” trong lãnh vực tuyên truyền.

“Với hệ thống Internet toàn cầu như hiện nay, chính quyền không thể tuyên truyền theo cách như ngày xưa, “một mình, một chợ” được nữa. Khi người ta có những thông tin khác để đối chiếu thì những lập luận, những thông tin của chính quyền theo kiểu như vậy chỉ tạo cho người ta sự thất vọng, hết sức thất vọng, bởi vì không sức mạnh nào bằng sức mạnh của sự thật.”

Siết internet

Kể từ khi thông tin mạng phát triển mạnh tại Việt Nam, nhu cầu kiểm soát báo chí trở nên phức tạp hơn, và đòi hỏi tính công nghệ cao hơn.

Việt Nam đã liên tục ban hành các quy chế, chỉ thị để kiểm soát nội dung trên Internet.

“Cục Quản Lý Phát Thanh, Truyền Hình và Thông Tin Điện Tử” ra đời hồi năm ngoái, xây dựng qui định quản lý thông tin trên Internet, trong đó có “quy định về quản lý blog cá nhân.”

Công tác quản lý báo chí không chỉ quản lý những tờ báo, xuất bản phẩm trong xã hội thực mà còn phải xác định rõ trách nhiệm quản lý đối với những tờ báo, xuất bản phẩm trên mạng.

Ô. Đỗ Quý Doãn

Đến cuối năm, “Thông Tư 07” ra đời, chính thức qui định rõ ràng những điều lệ nhằm kiểm soát hoạt động và nội dung của các blog.

Các hình thức kiểm soát vừa đề cập không ngăn chặn được sự lan truyền của thông tin trên thế giới ảo.

Kỷ niệm lần thứ 84 “Báo Chí Cách Mạng” năm nay, giới quan sát cho rằng truyền thông Việt Nam sẽ còn được xiết chặt hơn nữa trong thời gian tới, đặc biệt đối với thông tin trên mạng.

Ông Đỗ Quý Doãn đã nói rõ như vậy trong bài viết trên Tạp Chí Cộng Sản: “Công tác quản lý báo chí không chỉ quản lý những tờ báo, xuất bản phẩm trong xã hội thực mà còn phải xác định rõ trách nhiệm quản lý đối với những tờ báo, xuất bản phẩm trên mạng (xã hội ảo).

Đây là vấn đề vô cùng khó khăn, phức tạp, bởi ngày càng xuất hiện nhiều báo chí, trang tin, chương trình phát thanh, truyền hình, sách ở trên mạng. Loại hình này được đánh giá, xác định thế nào và quản lý ra sao là một trong những vấn đề lớn cần quan tâm nghiên cứu để tìm ra các giải pháp hữu hiệu nhất, thực tiễn nhất.”

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.