Thủ tướng chính phủ Việt Nam đồng ý trên nguyên tắc việc mời chuyên gia kinh tế quốc tế vào Việt Nam để tư vấn chính sách cho chính phủ và cả doanh nghiệp.

Đâu là điều cần và đủ nhằm mang lại thành công cho chính sách này? Và liệu, chính những trí thức, chuyên gia Việt Nam ở hải ngoại có thể làm được gì, trong những môi trường và hoàn cảnh ra sao?

Kêu gọi trợ giúp từ bên ngoài

Thủ Tướng Chính Phủ Việt Nam vừa cho công bố sự đồng ý trên nguyên tắc việc mời các chuyên gia kinh tế quốc tế có uy tín về Việt Nam trao đổi, tư vấn chính sách cho các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp của Việt Nam.

Đây có lẽ là lần thứ nhì trong một thời gian ngắn, chính phủ có những chính sách kêu gọi sự giúp đỡ từ bên ngoài. Cách đây không lâu, Việt Nam cho công bố chính sách lên đến nhiều triệu Mỹ kim để thu hút khoảng 300 ngàn trí thức gốc Việt từ các quốc gia Anh, Úc, Pháp, Hoa Kỳ, về Việt Nam.

Tuy nhiên, những nguyên tắc vừa được công bố hồi trung tuần tháng này lại đặt trọng tâm vào lãnh vực kinh tế. Trong nguyên tắc này, những chuyên gia kinh tế quốc tế có uy tín được mời vào tư vấn chính sách cho Chính Phủ.

Cuộc đổi mới tại Việt Nam bắt đầu từ lãnh vực kinh tế. Đi cùng với kinh tế, dần dần cơ chế về chính trị cũng thay đổi cho thích hợp. Vì thế tôi cho là ưu tiên kinh tế là hợp lý.

Đại biểu Quốc hội Dương Trung Quốc

Từ Hà Nội, Sử Gia, Đại Biểu Quốc Hội Việt Nam, là ông Dương Trung Quốc nhận định rằng, sự tập trung trước hết vào kinh tế là điều cần thiết. Ông nói, đi theo kinh tế, cơ chế chính trị cũng sẽ thay đổi:

“Cuộc đổi mới tại Việt Nam bắt đầu từ lãnh vực kinh tế. Đi cùng với kinh tế, dần dần cơ chế về chính trị cũng thay đổi cho thích hợp. Vì thế tôi cho là ưu tiên kinh tế là hợp lý.

Bên cạnh đường lối tự chủ, Việt Nam cũng thường tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, kể cả ngày xưa trong khối Xã Hội Chủ Nghĩa. Ngày nay, trong công cuộc hội nhập, mời các chuyên gia hàng đầu của các tổ chức quốc tế là việc làm hết sức cần thiết.”

Công khai quốc tế

Thông tin từ Trang Tin Điện Tử của chính phủ cho biết, Bộ Ngoại Giao Việt Nam sẽ là đầu mối, phối hợp các cơ quan có trách nhiệm đảm nhận công việc lựa chọn, mời các chuyên gia kinh tế về Việt Nam để tổ chức, trao đổi và tư vấn giúp đỡ Việt Nam.

Liên quan đến chất lượng công việc cố vấn, điều mà các chuyên viên yêu cầu đầu tiên là sự đầy đủ và trung thực của thông tin. Theo nhận định của ông Dương Trung Quốc, thì chính phủ Việt Nam cần phải đáp ứng các yêu cầu cần thiết từ phía những nhà cố vấn, vì chính lợi ích của người Việt Nam:

“Vì chính lợi ích của người Việt Nam, chính phủ phải đáp ứng các yêu cầu cần thiết. Gần đây, chính phủ công bố rộng rãi dự trữ ngoại tệ.

Trước kia, có thể nói theo thông lệ, chính phủ chỉ cung cấp cho các tổ chức tài chính quốc tế có liên quan. Bây giờ, tình hình mới đòi hỏi phải công bố rộng rãi. Do đó tôi cảm thấy là nhiều khi chính phủ công khai với quốc tế nhiều hơn với công chúng.”

Vai trò của Việt kiều?

Trong khi kinh tế là lãnh vực, mà theo lời sử gia Dương Trung Quốc, là phù hợp với công cuộc đổi mới của Việt Nam, thì có những ý kiến khác cho rằng những vần đề cấp bách gần đây trong lãnh vực kinh tế, nhất là tình trạng lạm phát lên quá cao, đã khiến Việt Nam đặt nặng nhu cầu tham khảo ý kiến quốc tế.

Trong một cuộc trả lời trên đài Á Châu Tự Do cách đây ít lâu, giáo sự Phạm Phụ, người đã nhiều lần lên tiếng kêu gọi cải tổ hệ thống giáo dục và sách giáo khoa, từng phát biểu là chính những người Việt Nam đang sống tại nước ngoài có thể là một lực lượng đóng góp rất quan trọng nếu những điều kiện mang tính nguyên tắc được bảo đảm:

Các anh chị Việt kiều về nước có thể những đãi ngộ vật chất không phải điều chính yếu. Nhưng vấn đề là biết tôn trọng các giá trị xã hội của họ. Đó là điều quan trọng nhất. Phải làm thế nào tạo được môi trường làm việc hữu hiệu minh bạch.

Giáo sư Phạm Phụ

“Các anh chị Việt kiều về nước có thể những đãi ngộ vật chất không phải điều chính yếu. Đương nhiên là có mức tối thiểu đảm bảo cuộc sống. Nhưng vấn đề là biết tôn trọng các giá trị xã hội của họ. Đó là điều quan trọng nhất. Phải làm thế nào tạo được môi trường làm việc hữu hiệu minh bạch.”

Liên quan đến những trí thức Việt Nam ở hải ngoại, sử gia Dương Trung Quốc cũng có nhận định tương đồng:

“Tôi cho rằng chính trị không phải là rào cản lớn, mà là điều kiện làm việc thuận lợi mới quan trọng. Tôi cho rằng những ai đã vượt qua được mặc cảm chính trị thì mới về nước cộng tác. Cái khó hiện nay là những điều kiện hạ tầng, kể cả điều kiện về dân sinh.

Gần đây, Quốc Hội đã cố gắng thúc đẩy thủ tục giải quyết vấn đề nhà ở chẳng hạn. Tôi cho đây là việc hết sức quan trọng. Tuy nhiên, tôi hiểu rằng Việt kiều về nước không chỉ vì mục đích kinh tế, mà quan trọng là những thông thoáng trong chính sách cũng như sự hợp tác chân thực của phía trong nước sẽ là yếu tố quan trọng để khai thác năng lực này.”

Sử gia Dương Trung Quốc nhận định thêm, rằng việc tranh thủ chất xám người Việt Nam sống ở nước ngoài đã có từ lâu, trong đó có cả những cựu nhân viên cao cấp của chính quyền miền Nam Việt Nam trước 1975. Tuy nhiên, chính sách này không thành công mấy vì “năng lực thu hút từ phía chính quyền còn hạn chế.”

Trên thực tế, đã có nhiều chuyên gia, chuyên viên, trí thức đẳng cấp quốc tế trở về Việt Nam hoạt động trong lãnh vực chuyên môn của mình. Nhiều người trong số họ không đặt nặng vấn đề quyền lợi.

Một số trí thức, sau một thời gian hoạt động, đã rời Việt Nam ra đi. Nhiều người trong số họ cho rằng môi trường làm việc, từ hạ tầng cơ sở cho đến chính trị, đều không phù hợp để họ có thể đóng góp.

Có lẽ, chính những giá trị xã hội, môi trường làm việc minh bạch, cùng sự hợp tác chân thực từ phía Việt Nam mới là điều kiện đầy đủ để giới trí thức có thể trụ lại lâu, làm việc lâu dài và đóng góp hữu hiệu.

Theo dòng thời sự

Việt Nam làm thế nào để thu hút nhân tài Việt hải ngoại

Ý kiến của Việt kiều khắp nơi về chuyến đi Hoa Kỳ của TT Nguyễn Tấn Dũng
Nhận định của giới chuyên gia về chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng VN?
Những thành phần người nước ngoài nào sẽ được mua nhà ở VN?
Đại diện Việt kiều kêu gọi Hà Nội cần cởi mở hơn
Những đóng góp của người Việt hải ngoại cho VN trong năm 2007