Sau nhiều kỳ thảo luận sôi nổi, cùng nhau tìm hiểu về ý nghĩa và sự cần thiết khi nhà nước lấy ý dân, thế hệ công dân trẻ tha thiết bày tỏ nguyện vọng được nhà nứơc lắng nghe và tôn trọng mọi quan điểm cho dù là khác biệt, vì sự phát triển và hội nhập của đất nước trong thời đại toàn cầu hoá.

Với những nguyện vọng như thế, thanh niên có vai trò và trách nhiệm ra sao để tạo nên sự thay đổi như mong muốn? Đó cũng là phần cuối loạt hội luận xiay quanh đề tài này mà Trà Mi xin gửi đến quý vị hôm nay:

Vai trò của giới trẻ

Trà Mi: Trước khi hỏi thăm các bạn về vai trò và trách nhiệm của thanh niên để tạo nên những sự thay đổi như mong muốn mà các bạn đã nêu lên trong những kỳ gặp gỡ trước thì Trà Mi xin mời các bạn trao đổi tiếp về cái ý thảo luận đang dang dở của tuần trước khi nói tới dân chủ pháp trị. Thế  dân chủ pháp trị là gì, và để đạt đựơc dân chủ pháp trị thì phải như thế nào?  Mời các bạn góp ý.

Tuấn : Một nền dân chủ pháp trị thì nó sẽ tạo ra được nhiều cái, trong đó ý kiến của người dân được lắng nghe hơn và…

Trâm : Vâng. Vậy thì anh, có khi nào anh nghĩ là để đạt được dân chủ pháp trị thì phải như thế nào không ạ? Nếu như chỉ có một đảng thì có nghĩa là dân chủ đấy như anh thấy bây giờ đấy, là hình thức thôi. Một ví dụ như vụ hai nhà báo mới đây thôi của Tuổi Trẻ và Thanh Niên, thì..

Làm sao mà có sự kiểm soát quyền lực được khi mà tư pháp của mình không hề độc lập. Mà tư pháp không độc lập thì làm sao họ bảo vệ được quyền của người dân? Làm gì mà họ bảo đảm được nền dân chủ pháp trị được!

Trâm, du học ở Pháp

Tuấn : Vâng. Nếu mà Trâm muốn nói về cái dân chủ pháp trị như thế nào, tôi không nói vấn đề một đảng hay đa đảng ở đây, tại vì vấn đề ở đây

Trâm : Nhưng mà nếu như chỉ một đảng thì không thể nào đảm bảo dân chủ được. Dân chủ có nghĩa là sự cân bằng quyền lực. Chỉ khi nào có sự cân bằng quyền lực và có thể kiểm soát được quyền lực thì lúc đó mới đảm bảo được sự dân chủ. Còn một đảng thì làm sao mà có sự cân bằng quyền lực được ạ?

Làm sao mà có sự kiểm soát quyền lực được khi mà tư pháp của mình không hề độc lập, chức năng của tư pháp của mình không giống như là chức năng bảo vệ quyền lợi của người dân, bảo vệ lợi ích của người dân, nhất là trong mối quan hệ giữa người dân và nhà nước.

Rồi là tư pháp nếu như không độc lập thì làm sao họ bảo vệ được quyền của mình? Làm gì mà họ bảo đảm được nền dân chủ pháp trị được!

Tuấn : Vâng. Bây giờ, xin hỏi Trâm nói hêt chưa? Nếu mà Trâm nói hết thì Tuấn trình bày quan điểm của Tuấn thêm.

Trâm : Vâng.

Tuấn : Thì nó như thế này, Trâm. Có nghĩa là, ở Việt Nam bây giờ thì mình nói về cái gọi là cái nhận thức về dân sự và chính trị của quần chúng người dân bây giờ, nói trên số đông đó, thì họ cũng chưa hiểu thế nào là sự vận hành của một bộ máy chính trị đa đảng.

Nó có những ưu điểm như thế nào? Có thể là Trâm biết, có thể là Tuấn biết, nhưng đại bộ phận quần chúng nhân dân họ chưa biết. (Trâm: Trâm đồng ý.)

Chúng ta hãy đứng trên một góc độ nhìn như thế để chúng ta nhận định. Thành ra mình muốn nói tới cái dân chủ pháp trị có nghĩa là gì? Có nghĩa là trên cái tinh thần thượng tôn pháp luật. Hiện giờ ở Việt Nam có cái như thế này, có nghĩa là anh có đảng viên, anh là đảng viên thì anh sẽ có được một số quyền lợi hơn những người quần chúng, và từ đó quần chúng họ đâm ra bất mãn. Họ nói ông là đảng viên kệ ông, nhưng ông cũng như tui, có nghĩa là ông cũng là công dân như tui, thì cái họ mong muốn là gì?

Đó là trước pháp luật mọi người đều bình đẳng. Cái đó là cái mong muốn đầu tiên, suy nghĩ của quần chúng. Thành ra mình nói đến cái nền dân chủ pháp trị chứ không phải là nền dân chủ đảng trị. Cái một đảng hay đa đảng thì nó chỉ là tính tướng đối thôi, có nghĩa là đảng trị hay pháp trị, mà cái mình muốn nói ở đây là gì, trong thời gian vừa qua từ thời còn chiến tranh cho đên thậm chí rơi rớt đến bây giờ thì cái tư tưởng đảng trị vẫn còn vương vấn ở trong đại bộ phận những người dân.

Thì đã đến lúc cái thời điểm này là gì? Là thời điểm pháp trị. Mình chưa nói đến cái hệ thống pháp luật nó hoàn thiện hay chưa hoàn thiện, mà cái vấn đề nền tảng đầu tiên là đảng trị hay pháp trị? Ngay cả người dân bây giờ người ta có những nhu cầu gì, những quyền lợi về dân sự  và chính trị? Người dân người ta còn không biết người ta có những quyền lợi dân sự gì thì làm sao chúng ta nói đến họ có quyền lợi chính trị gì?

Thành ra cái nền tảng đầu tiên, cái mong muốn của bà bán xôi là cái ông đi xe hơi đó ông có giết người thì ông phải chịu tội chớ ông không thể bán chiếc xe hơi đó để lo lót được. Trong khi cái vấn đề ở Việt Nam bây giờ là cái vấn đề đó có thể làm được như vấn đề chạy án này nọ đó. Đó, cái sự mù mờ giữa pháp trị và đảng trị. Thành ra đó là cái mà mình muốn nói với Trâm, có nghĩa là mình nói cái nền dân chủ pháp trị là gì.

Mình cũng không ủng hộ đa đảng, cũng không ủng hộ một đảng, nhưng mà cái mong muốn của đại đa số quần chúng là : bây giờ đã đến lúc dừng cái việc đảng trị lại và đặt cái vấn đề pháp trị lên trước. Cái pháp trị nó tạo ra sự công bằng, sụ công bằng nó đưa đến ổn định về tư tưởng cho quần chúng trong xã hội; thì từ sự ổn định về tư tưởng cho quần chúng trong xã hội đó, những cái sáng kiến, những cái phát minh, cái này cái kia, con người ta không còn bị ấm ức, bị ức chế về cái này cái kia nữa người ta mới thoả mãn, bắt đầu phát triển những cái tinh hoa đó thì nó mới đưa đến sự khoa học kỹ thuật nó phát triển.

Mình muốn nói có nghĩa bây giờ cái nền tảng của chúng ta chưa có thì chúng ta chưa thể nào chúng ta làm được cái việc là chúng ta nói với quần chúng về những cái cao cấp hơn được.

Đã đến lúc tầng lớp thanh niên ở Việt Nam nên nhìn thẳng vào sự thực để nói lên sự thực. Khi chúng ta đã dám nhìn thẳng vào sự thực là chúng ta sẽ nói lên sự thực. Chúng ta coi việc đó là nhiệm vụ của mình.

Tuấn, Sài Gòn

Làm sao để thay đổi?

Trà Mi: Cảm ơn ý kiến của anh Tuấn rất nhiều. Và qua sự phân tích của anh Tuấn đó thì Trà Mi cũng nghĩ ra đó là những chia sẻ cho những người đang nghe chương trình. Nhưng mà trước khi kết thúc chương trình thì Trà Mi muốn được hỏi thăm là với những cái đề xuất, những cái mong mỏi, những cái nguyện vọng mà các bạn chia sẻ vừa rồi thì các bạn nghĩ  rằng  mình là những công dân trẻ, người trẻ có vai trò như thế nào, trách nhiệm  như thế nào, góp phần tạo nên những sự thay đổi như các bạn mong muốn như vậy?

Tuấn : Theo tôi thì đã đến lúc tầng lớp thanh niên ở Việt Nam nói chung, cũng như là bản thân những người thanh niên trí thức nói riêng, nên ý thức lại tinh thần kẻ sĩ của mình, có nghĩa là tự bản thân mỗi người phải luôn luôn rèn luyện lòng dũng cảm và sự trung thực. Sự trung thực để nhìn nhận thẳng vào sự thực và lòng dũng cảm để nói lên sự thực.

Trước tiên, thanh niên Việt Nam mình nên rèn luyện cái đó trước rồi hãy nghĩ đến những cái cao xa hơn. Chúng ta đã dám nhìn thẳng vào sự thực là chúng ta sẽ nói lên sự thực. Chúng ta coi việc đó là nhiệm vụ của mình.

Trâm : Trâm đồng ý với ý kiến của anh Tuấn, và Trâm chỉ thêm một điều đó là, đầu tiên là suy nghĩ dám nói, và điều thứ hai nữa là phải dám làm nữa.

Trà Mi: Dám làm, nhưng mà theo Trâm thì người trẻ có thể làm được những gì?

Trâm : Người trẻ có thể chia sẻ những suy nghĩ với những người bạn trẻ của mình để những người mà mình cảm giác là họ đang thờ ơ, chung quanh vẫn còn thờ ơ, thì việc đấy mình có thể nói được để cho nững người bạn đấy cũng có những cái suy nghĩ như mình để họ cởi mở hơn. Đấy là những cái ít ỏi nhất mà mình có thể làm được.

Trà Mi: Vâng. Thế còn ý kiến của anh Thắng thì sao ạ?

Thắng : Mình nghĩ rằng là mình cũng chỉ quan tâm nhiều vấn đề như làm kinh tế, chứ làm chính trị thì hầu như là mình không quan tâm nhiêù lắm đâu. Thực sự mình không quan tâm nhiều đến chính trị đâu. Vấn đề chính trị là vấn đề rất là gai góc mà đôi khi mình không để ý nhiều lắm.

Cốt làm sao mình học hỏi, hay là như anh Tuấn vừa nói, thực sự khả năng của mình về lý luận và nhận thức thì cái đấy có thể làm cho mình phân biệt được đúng sai thì mình hoàn toàn đồng ý với quan điểm anh Tuấn vừa nói. Anh Tuấn nói hộ cho mình rồi.

Trà Mi: Nhưng mà anh có nghĩ rằng riêng bản thân anh, anh có thể làm gì, nên làm gì để phát huy cái vai trò trách nhiệm của mình để có thể đóng góp nhiều hơn, lên tiếng nhiều hơn cho việc phát triển chung của xã hội, cho đất nước?

Thắng : Mình thì mình cho rằng cái việc đóng góp đấy, đóng góp cho xã hội thì có thể là rất nhiều mặt, chẳng hạn như bây giờ mình đang cố gắng làm việc, mình không nghĩ rằng mình sẽ làm với người nào đấy để đưa ra cái chính sách của mình đối với lại xã hội nào cả, mà bây giờ mình tạm thời trau dồi kiến thức của mình, mình giúp đỡ những người trong phạm vi công việc làm của mình, đấy là một hình thức đóng góp của mình rồi. Trong hiện tại thì hầu như khả năng giúp đỡ của mình đối với lại vấn đề chính trị thì hầu như là rất ít.

Trà Mi: Vâng. Anh Thắng có nói rằng chỉ có thể trau dồi kiến thức của mình là cách mà anh nghĩ rằng là tốt nhứt để đóng góp vào cho sự phát triển chung của xã hội. Hồi nãy Trâm có nói là Trâm có thể làm một cách cụ thể hơn, tức là chia sẻ thông tin, thì những người như anh Thắng không thể có được những việc làm cụ thể như vậy thì cũng có thể tự trau dồi kiến thức của mình bằng cách tiếp  nhận những nguồn thông tin khác nhau, thì cũng hy vọng rằng các bạn trẻ có sự phân tích, nhận định, đón nhận một cách cởi mở hơn, so sánh để mà cân nhắc đâu là đúng đâu là sai, thì đó cũng là một cách mà mình tự rèn luyện bản thân của mình và mình đóng góp cho xã hội gián tiếp.

Trâm : Dạ vâng ạ. Đối với Trâm, Trâm nghĩ là tư tưởng này hay tư tưởng kia, mình nói dân chủ thì còn bàn đi bàn lại rất nhiều lần, nhưng chính những cái mà, tức là thái độ của người dân, của tuổi trẻ mình, trước tiên là của tuổi trẻ mình, đối với dân chủ phải dùng bằng một thái độ cởi mở, rồi bằng những kiến thức mà mình nắm được thì mới cho phép mình kiến thiết lại đất nước.

Trà Mi: Vâng. Cảm ơn ý kiến của Trâm. Và một lần nữa cảm ơn tất cả các bạn ở đây: anh Quang, anh Tuấn, anh Thắng và Trâm đã dành thời gian cho cuộc trao đổi này. Hy vọng rằng trong một chủ đề tới, một ngày rất gần sẽ được tái ngộ cũng các bạn trên Diền Đàn để tiếp tục ghi nhận những đóng góp, những ý kiến của các bạn trong nhiều lãnh vực khác nữa.

Quý thính giả muốn góp tiếng với "Diễn Đàn Bạn Trẻ", xin thư về địa chỉ email vietweb@rfa.org, hoặc để lại lời nhắn qua hộp thư thoại 001 - 202 - 530 - 7775, kèm theo số phone để chúng tôi tiện liên lạc mời quý trực tiếp tham gia. Quý thính giả ở Mỹ thì chỉ cần gọi số (202) 530-7775.

Diễn Đàn Bạn Trẻ hẹn tái ngộ cùng quý vị và các bạn trong một đề tài mới trên làn sóng này, tối Thứ Hai tuần sau. Trà Mi thân ái kính chào.