Những buổi phát thanh gần đây đề cập đến việc chính phủ Việt Nam loan báo kế họach tăng 1 tỷ đô la nhằm tăng lực kích cầu kinh tế.Bộ Công Thương mới đây loan báo kế họach triển khai gói kích cầu này, gồm kích cầu đầu tư và kích cầu tiêu dùng.
Nhã Trân phỏng vấn cựu chuyên viên thống kê LHQ Vũ Quang Việt, người lâu nay theo dõi sát tình hình kinh tế Việt Nam, để ghi nhận ý kiến của ông về giá trị, tính khả thi và triển vọng của kế họach đó.
Bây giờ nói kích cầu đầu tư thì tôi thấy là Việt Nam hiện tại đầu tư coi như là một trong hai nước cao số một thế giới, tức là đến 40% GDP, có nghĩa là hễ 100 đồng thì họ đã đầu tư 40 đồng rồi
Ông Vũ Quang Việt
Kích cầu đầu tư và kích cầu tiêu dùng
Nhã Trân : Thưa ông, để tăng lực kích cầu kinh tế, chính phủ Việt Nam dự định áp dụng một số biện pháp nhằm kích cầu đầu tư và kích cầu tiêu dùng. Kích cầu đầu tư được thực hiện qua việc rà soát lại các dự án đầu tư đã trì trệ lâu nay. Xin được hỏi là ông đánh giá thế nào về biện pháp này?
Ông Vũ Quang Việt : Bây giờ nói kích cầu đầu tư thì tôi thấy là Việt Nam hiện tại đầu tư coi như là một trong hai nước cao số một thế giới, tức là đến 40% GDP, có nghĩa là hễ 100 đồng thì họ đã đầu tư 40 đồng rồi, mà cái tốc độ phát triển rất là thấp so với những nước khác và đang gặp vấn đề nữa.
Việt Nam đã có nhiều dự án, như dự án của Nhật họ cho vay vốn với lãi suất rẻ đã tạo ra rất là nhiều vấn đề tham nhũng ở trong đó. Thế bây giờ giải quyết vấn đề kinh tế mà nhằm vào vấn đề kích cầu đầu tư thì tôi phải đặt một dấu hỏi.
Nhã Trân : Như thế nếu để kích cầu đầu tư, Việt Nam có cách nào khác không, thưa ông? Có phải là cấp thêm vốn hoặc là giải ngân mau chóng cho những dự án đã đựơc xem xét kỹ lưỡng?
Ông Vũ Quang Việt : Cái đó thì tôi không nghĩ sẽ giải quyết được vì trước kia đã không làm việc được tốt thì bây giờ có bỏ ra 1 tỷ đôla thì cũng có thể chỉ là phí phạm, không thể nào đẩy mạnh đuợc cái tiến độ được. Thí dụ như là xây đường sá ở TP.HCM hay là cái Đại Lộ Đông-Tây đã bị chậm trễ, tham nhũng, v.v. , trừ trường hợp bây giờ chính phủ Việt Nam nhìn lại toàn bộ vấn đề cho nó có hiệu quả như thế nào đã.
Cho vay để người ta đi mua nhà mua mua cửa thì hiện tại giá nhà cửa ở Việt Nam quá cao so với khả năng tiêu dùng của người dân thì không có lý do gì nhà nước mà lại phải kích cầu cho vay để mà mua
Ông Vũ Quang Việt
Nhã Trân : Thưa ông, nói về kích cầu tiêu dùng, chính phủ Việt Nam dự định đẩy mạnh tái sản xuất và đồng thời tạo đà tiêu thụ hàng hoá qua việc huy động các nhà phân phối và bắt tay với ngân hàng cũng như các cơ sở tín dụng, cho người tiêu dùng vay trả chậm, hoặc là trả góp những món hàng đắt tiền như nhà cửa, xe hơi… Ông nghĩ sao về giải pháp này?
Ông Vũ Quang Việt : Tôi nghĩ người tiêu dùng cá nhân mà phải đi vay ngân hàng để mà tiêu dùng thì nói chung những người này là những người có tiền, họ trả được cái chuyện đó.
Bây giờ nói kích cầu, nói cho vay để người ta đi mua nhà mua mua cửa thì hiện tại giá nhà cửa ở Việt Nam quá cao so với khả năng tiêu dùng của người dân thì không có lý do gì nhà nước mà lại phải kích cầu cho vay để mà mua, mà nếu cho vay như vậy thì cuối cùng nó cũng sẽ giảm xuống thôi và có khi nhà nước cũng mất vốn nữa.
Tức là không thể giải quyết được vấn đề. Một trong những cái mà tôi mới đọc báo ở Việt Nam là họ muốn giảm giá xăng hơn nữa để cho dân chúng tiêu dùng, thì thực ra mà nói, nếu giảm giá xăng như vậy thì họ sẽ dùng xăng nhiều hơn, họ sẽ mua xe nhiều hơn. Như vậy chỉ gây ra vấn đề thêm cho nền kinh tế, tức là phải xây dựng đường sá nhiều hơn để giải quyết vấn đề kẹt xe.
Tôi nghĩ vấn đề chính bây giờ là rất nhiều người nghèo bị khó khăn, như vậy nếu gọi kich cầu thì phải cho chính những người nghèo, những người làm ăn buôn bán nhỏ mà người ta gặp khó khăn, cho người ta mượn tiền nong để làm ăn, như là có thể cho nông dân vay vốn để người ta tiếp tục sản xuất. Tôi nghĩ đó là vấn đề phải giải quyết chứ không phải cho vay mua nhà, mua xe hoặc là mua tivi hay cái này cái kia.
Thứ nhất là kích cầu đầu tư thì không nên, và không thể làm được. Vấn đề là kích cầu cho những người sản xuất nhỏ và nông dân để họ tiếp tục sản xuất được; còn nếu không thì cả nền kinh tế sẽ gặp khó khăn.
Ông Vũ Quang Việt
Nhã Trân : Cho rằng biện pháp giảm giá thành phẩm sẽ giúp nâng cao sức mua và đẩy mạnh tiêu thụ, chính phủ Việt Nam đang khuyến khích giới sản xuất cũng như giới bán lẻ giữ giá hàng hạ thấp, hoặc giảm giá hàng. Hiện nay những nhà sản xuất có nhiều nhà đang gặp khó khăn vì giá nguyên liệu tăng cao bởi vậy nếu mà kêu gọi các doanh nghiệp giảm giá hàng thì điều này ông nghĩ là có khả thi hay không ?
Ông Vũ Quang Việt : Tôi nghĩ là họ phải giảm thôi vì họ phải thấy trước cái tình hình trong năm sắp tới là sẽ không xuất khẩu được nữa, có nghĩa là hàng sản xuất ra như năm vừa rồi, nếu mà họ tiếp tục như năm vừa rồi hay phải tăng lên thì cũng không xuất khẩu được.
Tập trung vào sản xuất nhỏ và nông dân
Nhã Trân : Thưa ông vừa rồi là nhận định và đánh giá của ông về các biện pháp kích cầu đầu tư và kích cầu tiêu dùng ở Việt Nam, xin ông cho biết theo ông thì biện pháp kích cầu kinh tế nào có thể áp dụng cho trường hợp Việt Nam hiện nay?
Ông Vũ Quang Việt : Như tôi đã nói, thứ nhất là kích cầu đầu tư thì không nên, và không thể làm được. Vấn đề là kích cầu cho những người sản xuất nhỏ và nông dân để họ tiếp tục sản xuất được; còn nếu không thì cả nền kinh tế sẽ gặp khó khăn.
Nhã Trân : Còn về kích cầu tiêu dùng thì theo ông nói tóm lại là Việt Nam cần áp dụng những biện pháp nào?
Khỏi gặp khó khăn thì bản thân Việt Nam phải tích luỹ nhiều hơn hiện tại, tại vì Việt Nam sắp tới sẽ thiếu vốn, các nước không có khả năng cho Việt Nam vay vốn, và như vậy thì phải giảm đầu tư
Ông Vũ Quang Việt
Ông Vũ Quang Việt : Cái này thì nếu mà muốn kích cầu từ ngân sách của chính phủ thì chính phủ có thể tăng lương, thí dụ như là năm vừa rồi lạm phát 20%, như vậy là sức mua của người ta giảm 20%.
Những người làm cho nhà nước như nhân viên nhà nước giáo chức, bác sĩ, y tá, v.v. thì nếu muốn kích cầu tiêu thụ thì tôi nghĩ là nên tăng lương cho họ. Và những người nông dân, những người sản xuất khi người ta gặp vấn đề khó khăn trong sản xuất thì nhà nước cho họ vay.
Nhã Trân : Câu cuối xin được hỏi ông là Việt Nam lúc này liệu có cần phải để ý đến điều gì chăng nếu mà muốn tránh được phần nào tác động của cuộc khủng hoảng toàn cầu thời gian này?
Ông Vũ Quang Việt : Khỏi gặp khó khăn thì bản thân Việt Nam phải tích luỹ nhiều hơn hiện tại, tại vì Việt Nam sắp tới sẽ thiếu vốn, các nước không có khả năng cho Việt Nam vay vốn, và như vậy thì phải giảm đầu tư, vì nếu không giảm đầu tư thì đang làm nửa chừng hay làm một phần thì cuối cùng cũng vứt đó vì không thực hiện được.
Trong thời gian sắp tới theo như cái nhìn của tôi và những số liệu mà tôi có được thì có thể là năm 2009 là năm đầu tiên xuất khẩu của Việt Nam giảm, rất nhiều mặt hàng xuất khẩu sắp tới sẽ không xuất khẩu được nữa.