Luật sư Nguyễn Đăng Trừng, Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư Thành Phố Hồ Chí Minh. Photo courtesy of Doithoai

Điều quan trọng là những quyết định của ông Trừng được Đoàn Luật Sư Sài Gòn ủng hộ, trong khi Ban Chỉ Đạo thì nói là Ban Chủ Nhiệm Đoàn Sài Gòn không có quyền ấy. Giới quan sát cho rằng, hành động của Đoàn Luật Sư Sài Gòn mang tính “ly khai.” Thực hư ra sao?

Vẫn còn trở ngại

Tiến trình thành lập Tổ Chức Luật Sư Đoàn Toàn Quốc vẫn tiếp tục gặp trở ngại từ phía Đoàn Luật Sư Thành Phố Hồ Chí Minh. Các trở ngại, xét về mặt văn bản và lý luận, liên quan đến những phản biện của Đoàn Luật Sư Sài Gòn về tư cách luật sư và khả năng hoạt động thực tiễn của người được chỉ định làm chủ tịch Hội Đồng Lâm Thời Luật Sư Toàn Quốc, là ông Lê Thúc Anh.

Một luật sư phân tích khía cạnh kỹ thuật liên quan đến tư cách luật sư của ông Lê Thúc Anh.

“Ông ta [Lê Thúc Anh] từng là cựu phó chánh án toà án nhân dân tối cao và phụ trách toà phúc thẩm toà án nhân dân tối cao phía Nam. Trên nguyên tắc, những người như ông Lê Thúc Anh không cần phải là luật sư tập sự.

Theo các qui định về luật sư, ông phải có chứng chỉ hành nghề. Mặc dầu được một số miễn trừ, ông Anh vẫn chưa là luật sư vì chưa là thành viên của luật sư đoàn nào cả.

Một Luật sư VN

Theo các Pháp Lệnh Luật Sư trước đây và Luật Luật Sư hiện nay, thì luật sư phải được đào tạo nghề nghiệp. Những ai có thâm niên trong cơ quan bảo vệ pháp luật có thể được miễn đào tạo nghề hoặc/và thời gian tập sự.

Với chừng đó năm làm toà án, ông Anh từng là Chánh Án Toà Án Nhân Dân Sài Gòn và phó Chánh Án Toà Án Nhân Dân Tối Cao thì ông ta có thâm niên để được miễn đào tạo nghề và thời gian tập sự. Tuy nhiên, ông Anh bắt buộc phải vào một đoàn luật sư nào đó.

Cũng theo các qui định về luật sư, ông phải có chứng chỉ hành nghề. Mặc dầu được một số miễn trừ, ông Anh vẫn chưa là luật sư vì chưa là thành viên của luật sư đoàn nào cả.”

Vụ ly khai chưa từng có

Diễn tiến sự việc liên quan đến vụ này được giới quan sát cho là “sự ly khai chưa từng có” của phía Sài Gòn. Và hành động ly khai này đang gặp phải những nỗ lực “chống ly khai” từ phía Trung Ương!

Theo bản tin của báo Pháp Luật Thành Phố, thì Bộ Trưởng Bộ Tư Pháp Việt Nam, ông Hà Hùng Cường, đã từng nói rằng dự thảo điều lệ cần qui định rõ mối quan hệ giữa các đoàn luật sư và Tổ Chức Luật Sư Đoàn Toàn Quốc để tránh trường hợp mỗi một đoàn luật sư là một “sứ quân.”

Trước hết, hãy tóm tắt diễn biến vụ việc liên quan đến ông Lê Thục Anh và luật sư Nguyễn Đăng Trừng:

Cách đây 1 tháng, luật sư Nguyễn Đăng Trừng, Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư Sài Gòn gởi văn bản đến ông Bộ Trưởng Bộ Tư Pháp, thông báo về việc ông rút tên khỏi Hội Đồng Lâm Thời Luật Sư Toàn Quốc với sự nhất trí của Ban Chủ Nhiệm và Hội Đồng Khen Thưởng – Kỷ Luật Đoàn Luật Sư Thành Phố.

Trước đó ít hôm, theo một văn bản do chính luật sư Nguyễn Đăng Trừng ký tên với tư cách Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư, thì Đoàn Luật Sư Thành Phố từ chối đơn xin gia nhập của ông Lê Thúc Anh.

Đến ngày 16 tháng Bảy, báo Pháp Luật Thành Phố đăng một bản tin ngắn, với nội dung là “Ban Chỉ Đạo Đại Hội Đại Biểu Luật Sư Toàn Quốc không chấp nhận cho luật sư Trừng rút khỏi hội đồng,” và “Ban Chủ Nhiệm, Hội Đồng Khen Thưởng – Kỷ Luật Đoàn Luật Sư Thành Phố không có quyền đồng ý cho luật sư Trừng” quyết định như vậy.

Cùng thời gian này, Đoàn Luật Sư Sài Gòn cho phổ biến bản tin, khẳng định việc họ từ chối ông Lê Thúc Anh gia nhập đoàn Luật Sư là đúng pháp luật.

Tôi không biết là Bộ Tư Pháp ra các quyết định như thế dựa trên cơ sở nào. Nhưng theo tôi biết thì quyết định này chưa phù hợp qui định liên quan đến việc chuẩn bị thành lập Liên Đoàn Luật Sư Toàn Quốc.

LS Bùi Quang Nghiêm

Trong bản tin này, Bản Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư Sài Gòn viết rằng “Đoàn Luật Sư Thành Phố không có quyền xem xét quyết định việc ông Lê Thúc Anh gia nhập Đoàn Luật Sư Thành Phố vì như thế là vi phạm pháp luật,” đồng thời, nếu ông Lê Thúc Anh đã được Ban Chỉ Đạo Đại Hội Đại Biểu Luật Sư Toàn Quốc chỉ định làm Chủ Tịch Hội Đồng Lâm Thời, tức là cấp trên của Đoàn Luật Sư Sài Gòn, thì việc xem xét cho ông Anh gia nhập đoàn Sài Gòn là một quyết định “con sinh ra cha.”

Ông Lê Thúc Anh được bổ nhiệm làm chủ tịch Hội Đồng Lâm Thời Luật Sư Toàn Quốc thông qua quyết định của Thứ Trưởng Bộ Tư Pháp, Hoàng Thế Liên. Và chỉ đến sau khi được bổ nhiệm vào vị trí ấy, thì ông Lê Thúc Anh mới nộp đơn xin gia nhập Đoàn Luật Sư Sài Gòn.

“Con không thể sinh ra Cha!”

Về quyết định của Bộ Tư Pháp, luật sư Bùi Quang Nghiêm, phó Chủ Nhiệm Đoàn Luật Sư Sài Gòn, nhận định: “Tôi không biết là Bộ Tư Pháp ra các quyết định như thế dựa trên cơ sở nào. Nhưng theo tôi biết thì quyết định này chưa phù hợp qui định liên quan đến việc chuẩn bị thành lập Liên Đoàn Luật Sư Toàn Quốc.”

Một luật sư khác nhận định rằng, việc Ban Chỉ Đạo Đại Hội Đại Biểu Luật Sư Toàn Quốc không chấp nhận cho luật sư Nguyễn Đăng Trừng rút tên khỏi hội đồng “là một quyết định khôi hài” vì “Đoàn Luật Sư Toàn Quốc là một tổ chức nghề nghiệp tự nguyện, do đó không có quyền pháp lý bắt buộc một ai đó tham gia hay không được tham gia.”

Luật sư Bùi Quang Nghiêm thì nhận định là, nghề luật sư có từ năm 1989 với các đoàn luật sư tỉnh, thành trực thuộc trung ương mà không hề có tổ chức luật sư toàn quốc. Nay nếu thiết lập một tổ chức toàn quốc thì “có thể tốt hơn,” nhưng “nếu không có thì cũng không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của các luật sư.”

Một luật sư nhận xét là phía Ban Chỉ Đạo Đại Hội Đại Biểu Luật Sư Toàn Quốc khó lòng phản biện được các quyết định của phía Sài Gòn vì “các quyết định ấy đều dựa trên cơ sở của luật hiện hành.”

Luật sư này nói thêm, đáng lẽ ra, các sự cố đều có thể tránh được nếu Bộ Tư Pháp hành xử cẩn thận hơn, đặc biệt là đối với thời điểm chỉ định vị trí Chủ Tịch của ông Lê Thúc Anh so với thời điểm ông này nộp đơn xin gia nhập Đoàn Luật Sư Sài Gòn. Từ đó, có thể thấy Bộ Tư Pháp “vội vã nên thiếu khôn ngoan khi ra một quyết định mà Đoàn Luật Sư Sài Gòn gọi là chẳng khác nào ‘con sinh ra cha!’”