Một lần nữa cuộc chiến giữa Do Thái và Palestine lại tái phát. Tin mới nhất cho biết chính phủ Do Thái đã bày tỏ dấu hiệu cho thấy có thể đồng ý với một cuộc ngưng bắn tạm thời, với điều kiện phải được đặt dưới sự giám sát của quốc tế.

Rõ ràng chiến tranh đang xảy ra và mọi người đều lo sợ mức độ sẽ tăng trong những ngày sắp đến. Ngay lúc này thử thách cho cả thế giới là làm sao để cuộc chiến không bùng nổ dữ dội hơn.

Hoà bình Trung Đông và trận chiến đang xảy ra ờ Gaza là đề tài được chúng tôi gửi đến quý thính giả hôm nay. Khách mời là ông Daniel Levy, cựu cố vấn đặc biệt cho 2 Thủ Tướng Ehud Barack và Yitzhak Rabin. Ông cũng là người lãnh đạo đoàn đàm phán Geneve, và đại diện Do Thái trong Uỷ Ban Soạn Thảo Lộ Trình Hoà Bình Do Thái-Palestines.

Cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện ngay sau khi ông Levy vừa từ Washington D.C. về lại Tel Aviv.

Lo ngại cho một trận chiến toàn diện

Ông dự đoán những gì sẽ xảy ra ở Gaza trong các ngày tới? Liệu một trận chiến toàn diện sẽ xảy ra như ông Ehud Barak đã cảnh báo không?

Daniel Levy: rõ ràng chiến tranh đang xảy ra và mọi người đều lo sợ mức độ sẽ tăng trong những ngày sắp đến. Ngay lúc này thử thách cho cả thế giới là làm sao để cuộc chiến không bùng nổ dữ dội hơn.

Theo ông thì phải làm thế nào?

Daniel Levy: tôi thấy có 3 điều phải nói đến. Thứ nhất là Do Thái và lực lượng Hamas sẽ làm gì, liệu Do Thái có đưa quân vào Gaza hay chỉ tiếp tục các vụ đánh bom như đang làm, và phản ứng của Hamas như thế nào.

Cộng đồng thế giới sẽ góp phần như thế nào để cuộc chiến không lan rộng hơn, những quốc gia nào sẽ gửi đặc sứ đến Do Thái và Gaza để kêu gọi hoà bình, ai là người sẽ được gửi đến và bản hiệp ước đình chiến

Thứ nhì là cuộc chiến đang diễn ra sẽ ảnh hưởng thế nào đến vùng Trung Đông, những quốc gia trong khu vực có bị lôi cuốn vào trận chiến này hay không, nếu có thì ở mức độ nào, và chính phủ những nước bạn với Hoa Kỳ trong khu vực sẽ đóng vai trò gì trong cuộc chiến cũng như trong hoà bình.

Điều thứ ba là cộng đồng thế giới sẽ góp phần như thế nào để cuộc chiến không lan rộng hơn, những quốc gia nào sẽ gửi đặc sứ đến Do Thái và Gaza để kêu gọi hoà bình, ai là người sẽ được gửi đến và bản hiệp ước đình chiến, nếu có, sẽ được soạn thảo như thế nào, điều kiện quy định ra sao. Đó là những điều cần phải lưu ý tới.

Ông cũng biết chính phủ Do Thái sẽ không bao giờ nói chuyện trực tiếp với Hamas, trong lúc Hamas chính là lực lượng đang nắm hầu hết quyền hành ở Palestines. Không nói chuyện được với nhau thì làm sao giải quyết vấn đề, làm sao nói chuyện hoà bình?

Daniel Levy: trước hết, tôi chẳng bao giờ dùng chữ “không bao giờ”. Đã từng có lúc mọi người bảo Do Thái sẽ không ngồi nói chuyện với Mặt Trận Giải Phóng Palestines PLO, cũng như cách đây chỉ vào tháng mọi người vẫn nghĩ Hoa Kỳ sẽ chẳng bao giờ nói chuyện với Taliban, Washington chưa làm điều này nhưng ý kiến thì đã được nhiều viên chức cao cấp trong chính quyền nêu lên. Trong chính trị, chuyện gì cũng có thể xảy ra.

Trước hết, Do Thái có nói chuyện với Hamas. Qua trung gian, Do Thái đã từng đàm phán với Hamas, từng ký hiệp ước ngưng bắn 6 tháng với Hamas. Thứ nhì là phải giải quyết cuộc chiến hiện nay, đừng để cho bùng nổ lớn hơn, tức là lại phải đi đến ngưng bắn, và để cho chuyện này thành hình, không nhất thiết Do Thái phải nói chuyện trực tiếp với Hamas, tức là vẫn áp dụng giải pháp thông qua trung gian.

Trung gian cuộc đàm phán cần nhiều nước tham gia

Tức là vẫn qua ngã Ai Cập như chính ông đã trực tiếp can dự trước đây?

Tôi nghĩ một mình Ai Cập chưa đủ. Vai trò trung gian sắp tới phải được mở rộng hơn, phải có cả Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia khác, những nước có thể nói chuyện được với cả Do Thái lẫn Hamas.

Daniel Levy: tôi nghĩ một mình Ai Cập chưa đủ. Vai trò trung gian sắp tới phải được mở rộng hơn, phải có cả Thổ Nhĩ Kỳ và một số quốc gia khác, những nước có thể nói chuyện được với cả Do Thái lẫn Hamas.

Tháng Hai tới đây Do Thái sẽ tổ chức tổng tuyển cử. Cuộc bầu cử ảnh hưởng thế nào đến cuộc chiến? Cuộc chiến ảnh hưởng thế nào đến cuộc bàu cử?

Daniel Levy: cả hai ảnh hưởng tương tác lẫn nhau cực kỳ ghê gớm và phải nói là yếu tố chính trị nội bộ chiếm phần rất quan trọng, ảnh hưởng tới mọi quyết định về cuộc chiến.

Trước hết là phía Hamas. Hiện họ đang nắm quyền điều khiển Gaza, trong khi chính quyền của người Palestine do ông Chủ Tịch Mahmud Abbas lãnh đạo đang điều khiển khu vực Tây Ngạn. Do đó chúng ta thấy rõ chuyện tranh giành quyền lực đang xảy ra ngay trọng nội bộ của người Palestines. Một yếu tố khác cũng phải nói đến là yếu tố Iran, vai trò cũng như ảnh hưởng của Iran đối với Hamas và với cả chính phủ của ông Abbas.

Về phía Do Thái thì sao? Nếu cuộc chiến tiếp tục diễn ra một cách tốt đẹp , ý tôi muốn nói là lúc nào Do Thái cũng nắm thế thượng phong như bây giờ, đảng đương quyền sẽ thu hút thêm sự ủng hộ của người dân, và đương nhiên đảng Lao Động hiện đang đóng vai đối lập cũng không quên nhắc cho cử tri biết cuộc chiến này là cuộc chiến của toàn dân, phải chia sẻ cho mọi người chứ không dành riêng cho đảng đang nắm quyền.

Xin lỗi ông, nhỡ cuộc chiến đổi chiều, Do Thái không nằm ở kèo trên nữa thì sao?

Daniel Levy: lúc đó phía đối lập đương nhiên hưởng lợi. Nếu số đạn pháo kích bắn từ Gaza sang càng nhiều, số người dân không may thiệt mạng hay bị thương càng cao, thì các chính trị gia cánh hữu -tức là phía bảo thủ- càng được cử tri ủng hộ nhiều hơn.

Tại sao Do Thái lại chọn thời điểm này để mở cuộc chiến? Có phải vì ngay lúc này ở Washington ông George W. Bush sắp sửa rời Nhà Trắng, ông Barack Obama chưa dọn vào hay không?

Daniel Levy: theo tôi hiểu thì có rất nhiều lý do, tôi cũng có thể đảm bảo chuyện chính trị ở Washington không phải và không hề là yếu tố quan trọng nhất.

Lý do đầu tiên là bản hiệp ước ngưng bắn 6 tháng giữa Do Thái và Hams mới kết thúc hôm 19 tháng 12 vừa rồi, và trong suốt thời gian đó các nước trong khu vực cũng như cộng đồng quốc tế dã không nắm bắt lấy cơ hội để xây dựng nền tảng hoà bình cho vững mạnh hơn. Ngay sau khi bản hiệp ước kết thúc, chính phủ và người dân Do Thái chúng tôi phải đứng trước một câu hỏi rất lớn là làm sao đảm bảo được an ninh cho chính mình trong khi thế giới chỉ đứng bên ngoài nhìn vào và không động tĩnh gì cả.

Các lý do khác nữa mà tôi có thể nói ở đây chính là cuộc bàu cử sắp diễn ra tại Do Thái cũng cuộc bàu cử mới kết thúc ở Hoa Kỳ. Nhưng ông cũng đừng quên là cuộc chiến khởi đầu vào đúng những ngày lễ, và thông thường đó là thời điểm lãnh đạo, ngoại trưởng các nước nghỉ ngơi, tạm ngưng làm việc.

Obama vẫn tiếp tục duy trì sự ủng hộ dành cho Do Thái như ông đã từng nói lúc đang vận động tranh cử, nhưng phải khéo léo hơn, đừng để cho thế giới Hồi Giáo nghĩ là ông cũng thiên vị như chính phủ của ông Bush

Sự thiên vì của chính phủ Bush?

Ông có nói chuyện với phía Tổng Thống Đắc Cử Barack Obama chưa? Nếu có thì trong buổi tiếp xúc đó, ông có đưa đề nghị gì cho ông Obama không?

Daniel Levy: đầu tiên tôi xin được nhắc lại lời ông Obama nói là mỗi quốc gia chỉ có một nhà lãnh đạo và lãnh đạo nước Mỹ hiện giờ vẫn là Tổng Thống George W. Bush. Nếu đến ngày 20 tới đây khi ông Obama nhậm chức mà cuộc chiến vẫn tiếp diễn, tôi tin cả thế giới đều mong ông sẽ nhúng tay vào để giải quyết vấn đề, tức giúp cho ngưng bắn thành hình và rất có thể giúp đặt nền tảng cho những cuộc đàm phán rốt ráo hơn sẽ diễn ra trong tương lai.

Tôi có đưa 3 đề nghị cho ông Obama. Đề nghị thứ nhất là đừng vội nghĩ một mình có thể dàn xếp chấm dứt căng thẳng đang xảy ra giữa Do Thái và Palestines, thứ nhì là Hoa Kỳ phải cùng với thế giới, đặc biệt là các nước đồng minh phải bắt tay làm việc chung với nhau ngay, đừng để quá trễ, đừng để cho lan rộng ra rồi sau đó không cứu chữa được. Và thứ ba là ngôn từ mà ông Obama trong cương vị lãnh đạo cần dùng.

Dĩ nhiên, ông Obama vẫn tiếp tục duy trì sự ủng hộ dành cho Do Thái như ông đã từng nói lúc đang vận động tranh cử, nhưng phải khéo léo hơn, đừng để cho thế giới Hồi Giáo nghĩ là ông cũng thiên vị như chính phủ của ông Bush. Ông Obama phải nói những điều để cho vùng Trung Đông hiểu ông tôn trọng danh dự của Palestine chẳng khác gì sự tôn trọng mà ông đang có với Do Thái.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.