Trường Văn có buổi nói chuyện với Thạc sĩ Hồ Long Phi, Phó Ban Điều Phối Chống Ngập Lụt Tp.HCM.
Địa hình TP.HCM có nhiều lợi thế hơn
ThS Hồ Long Phi : Địa hình TP.HCM có cái khác với TP. Hà Nội là cái vùng đã phát triển rồi thì đa số là vùng cao, trong khi Hà Nội nằm ở vùng thấp và có đê bao, thành ra Hà Nội chỉ có cách bơm ra thôi mà bơm không đủ thì nó sẽ ngập rất nặng, còn TP.HCM nó khác ở chỗ địa hình nó cao, khu vực nội thành TP.HCM cao đến 10 mét trên mực nước biển.
Nhưng mà cái thời gian ngập chắc chắn sẽ nhanh hơn rất là nhiều vì nó không bị đọng lại và nó tự động rút theo mặt đường, nó sẽ tràn về các kênh rạch mà kênh rạch TP.HCM thì chung quanh cái cự ly mà xa nhứt thì cũng nằm cỡ chừng 5-6 cây số là có kênh rạch hết rồi thành ra đó là một cái thuận lợi.
ThS Hồ Long Phi
Còn những vùng thấp ven sông thì nó thấp, thành ra nếu như đặt trường hợp mực nước triều giống như hiện nay và mưa đột biến tăng có thể lên ba bốn trăm milimét thì nó sẽ xuất hiện tình trạng ngập bởi vì tình trạng cống thoát nước hiện nay đa số chỉ có khả năng chịu đựng cơn mưa dưới 40 milimét thôi, tức chỉ 10% so với cơn mưa tại Hà Nội thôi, thành ra tình trạng ngập là dứt khoát thôi.
Nhưng mà cái thời gian ngập chắc chắn sẽ nhanh hơn rất là nhiều vì nó không bị đọng lại và nó tự động rút theo mặt đường, nó sẽ tràn về các kênh rạch mà kênh rạch TP.HCM thì chung quanh cái cự ly mà xa nhứt thì cũng nằm cỡ chừng 5-6 cây số là có kênh rạch hết rồi thành ra đó là một cái thuận lợi.
Nhưng mà cái vấn đề nằm ở đây là địa hình tuy rằng nó dốc về phía kênh rạch theo bốn phía nhưng không có phải là dốc đều mà nó lại có những cái trũng cục bộ, thành thừ những vùng trũng cục bộ đó sẽ có những nơi ngập sâu, ngập có thể tới cả mét và kéo dài lâu hơn, như vậy dứt khoát phải có những giải pháp bơm cơ động để hỗ trợ những vùng trũng cục bộ đó dù rằng có độ dốc rất cao nhưng mà không có hệ thống thoát.
Trường Văn : Thưa Thạc Sĩ, hiện bây giờ thì TP.HCM chưa có trạm bơm nào hết, phải không Thạc Sĩ?
ThS Hồ Long Phi : Cũng có. Những trạm bơm cơ động thì cũng có khá nhiều để trang bị cho những vùng đang bị ngập cục bộ đó. Thì cái giải pháp hiện nay là người ta bao những khu đó lại; bình thường không có mưa và không có triều thì người ta mở cống cho chảy ra, mà nếu có mưa và có triều luôn thì người ta sẽ đóng cống lại và người ta bơm ra.
Những trạm bơm đó cũng có khá nhiều, nhưng mà để ứng phó với những trận mưa kiểu 400 ly thì chắc chắn là không đủ rồi. Hiện tại những cái đó là những trạm bơm cơ động, có thể di chuyển được, công suất nhỏ thôi, không lớn lắm, thành ra đó là một cái đáng ngại đó.
Những trạm bơm đó cũng có khá nhiều, nhưng mà để ứng phó với những trận mưa kiểu 400 ly thì chắc chắn là không đủ rồi. Hiện tại những cái đó là những trạm bơm cơ động, có thể di chuyển được, công suất nhỏ thôi, không lớn lắm, thành ra đó là một cái đáng ngại đó.
ThS Hồ Long Phi
Tức là nếu tình hình xảy ra là phải có giải pháp ứng phó, chớ còn nếu mà để như hiện nay mà xảy ra thì chắc chắn sẽ có những khu vực ngập hàng mấy ngày. Cái đó hoàn toàn có thể xảy ra vì có nhiều vũng trũng cục bộ lắm. Ngay cả những nơi có địa hình cao 8-9 mét nhưng mà nó có những vùng trũng cục bộ thì nước vẫn nằm ở chỗ đó, cống thoát đi thì rất chậm.
Trường Văn : Thưa Thạc Sĩ, vừa rồi trong dự án chống ngập lụt TP.HCM của Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn có kế hoạch làm những đê bao đó thì Thạc Sĩ thấy rằng những đê bao này sẽ làm TP.HCM nó giống như đê bao ở Hà Nội và tình trạng úng lụt có thể xảy ra và nước khó rút ra ngoài phải không, thưa Thạc Sĩ?
Hệ thống đê và tăng cường thêm trạm bơm
ThS Hồ Long Phi : Nó giống nhưng mà nó không giống. Hình dạng thì nó giống, nghĩa là nó cũng là một cái vùng trũng nhưng mà thay vì chọn giải pháp san nền thì cái phương án đó người ta chọn giải pháp là người ta bao đê.
Bao đê như vậy có một cái vấn đề xuất hiện như thế này, là khác với Hà Nội, Hà Nội là mực nước ngoài sông cao hơn rất nhiều trong khi ở TP.HCM thì ngay cả vùng trũng đó thì trong một ngày vẫn có hai thời kỳ triều nó rút, thành ra cái ngập úng nếu có thì nó cũng sẽ nhẹ hơn Hà Nội.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ thế này, cái dự án đó được thiết kế nhằm mục đích coi như giải quyết ngập một cách triệt để cho hệ thống thoát nước bên trên, tức là phối hợp với hệ thống cống bên trên, nếu như mà hệ thống cống bên trên không có dự trù đến tình trạng mưa lớn như vậy đó.
Mà thực tế tôi biết thì dự án đó chưa tính tới cái mưa cỡ như vậy. Người ta không nghĩ tới cái mưa cỡ như vậy là vì sao? Dự báo thuỷ triều là +70 cm so với hiện nay, mưa thì chưa. Mưa vẫn giữ giống như hiện nay. Thì cái đó cần phải bổ sung. Nếu không thì hệ thống đó nó phát huy được có phân nửa tác dụng mà thôi chứ không có thể nào mà chống ngập hoàn toàn được.
Thì so với số tiền bỏ ra thì như vậy cũng hơi phí, có thể là phải bổ sung thêm những nghiên cứu về mưa gia tăng và có thể cần thiết phải đầu tư thêm những trạm bơm ứng cứu để bổ sung thêm thì tôi nghĩ rằng sẽ hoàn thiện hơn.
ThS Hồ Long Phi
Thì so với số tiền bỏ ra thì như vậy cũng hơi phí, có thể là phải bổ sung thêm những nghiên cứu về mưa gia tăng và có thể cần thiết phải đầu tư thêm những trạm bơm ứng cứu để bổ sung thêm thì tôi nghĩ rằng sẽ hoàn thiện hơn.
Trường Văn : Thành ra theo ý của Thạc Sĩ thì TP.HCM sẽ không có tình trạng lụt dữ như Hà Nội phải không, thưa Thạc Sĩ?
ThS Hồ Long Phi : Tôi nghĩ chắc chắn là tình trạng sẽ nhẹ hơn nhiều nhưng có điều là có những cái khu trũng cục bộ như vậy thì cái đó tình trạng cũng như Hà Nội, có điều những cái khu đó nước nó không nổi dưới cống, cống mình còn nhỏ mà, nước nó sẽ tự chảy trên mặt đường và nó tự tập trung về các kênh rạch, đó là hình thức tự nhiên thôi.
Thì cái tình trạng ngập lụt đó, hiện tôi đang có những cái tính toán cho thấy rằng là kênh Nhiêu Lộc (Thị Nghè) đó, tức là cái khu vực nhỏ ở TP.HCM khoảng 3.500 hecta thôi, tính toán như thế thì thấy nếu xảy ra trận mưa cỡ 200 milimét trở lên thì tổng diện tích bị ngập bởi mưa thì có thể lên khá lớn, từc là trên 40% tổng diện tích bị ảnh hưởng đó. Nhưng mà có điều thời gian thì không có nơi nào ngập quá 12 tiếng hết .
Kế hoạch di tản hiện chưa có
Trường Văn : Thưa Thạc Sĩ, đặt giả sử có một trận bão đổ bộ vào TP.HCM giống như trận bão đổ bộ vào vùng đồng bằng Irrawaddy của Miến Điện thì trường hợp đó TP.HCM sẽ bị ngập lụt như thế nào và hiện nay có phương án nào di dời đồng bào trong trường hợp vậy không, thưa Thạc Sĩ?
Cái khổ là hiện nay đa số dân cư chung quanh đó là những dân cư thu nhập thấp thành ra cái thiệt hại đối với họ là rất đáng kể. Nhà cửa của họ không kiên cố đâu. Cái biện pháp ứng phó với những trường hợp đó, hiện nay theo tôi biết là hình như chưa có.
ThS Hồ Long Phi
ThS Hồ Long Phi : Cái nguồn úng ngập có hai nguyên nhân là mưa và mực nước bên dưới. Tình trạng đặc biệt của TP.HCM là ở chỗ mực nước bên dưới rất thuận lợi là triều ngày rút hai lần và có thể -2.5 mét tức là nó có khả năng hỗ trợ cho việc rút nước hàng ngày rất tốt.
Nhưng chỉ có điều thế này là cái hệ thống tiếp dẫn từ bên trong ra để cho ra được tới chỗ đó là mình còn thiếu. Thành ra cái chuyện mưa lớn mà tới 500-700 milimét thì tình trạng ngập dứt khoát xảy ra, nhưng có điều là nó sẽ dồn xuống vùng thấp.
Những vùng cao là những vùng có thể nằm ở tầm cao 4-5 mét trở lên thì cái khả năng ngập gần như không có, chỉ có ngắn hạn thôi chừng vài ba tiếng , cao lắm là chừng một buổi là nó rút hết.
Mà khi nó dồn xuống vùng thấp thì vũng thấp ven kênh rạch thì vùng đó chịu rất là nặng. Cái khổ là hiện nay đa số dân cư chung quanh đó là những dân cư thu nhập thấp thành ra cái thiệt hại đối với họ là rất đáng kể. Nhà cửa của họ không kiên cố đâu. Cái biện pháp ứng phó với những trường hợp đó, hiện nay theo tôi biết là hình như chưa có, tức là không ai nghĩ TP.HCM có thể xảy ra những cái như vậy.
Sau bài học cảnh báo của Hà Nội cho thấy là thiên nhiên rất bất thường chứ không phải nó diễn tiến một cách hiền hoà, nên theo tôi nghĩ thì TP.HCM tuần tới ráo rết có những buổi họp chuyên ngành để đề ra những giải pháp ứng phó trong tình trạng đó.