Các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước nhận định ra sao về hiện tượng này? Và liệu hệ thống Ngân hàng Việt Nam có bị ảnh hưởng lây

Ngày 27-5 vừa qua, hiện tượng tăng giá của đồng đô la tại thị trường Việt Nam đã tạo ra một làn sóng người đổ xô đi mua và bán đồng ngoại tệ này.

Giá đô la dừng ở 17.700 đồng, một con số kỷ lục!

Biện pháp của chính phủ

Ngay lập tức, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã để Vụ Trưởng Vụ Quản lý Ngoại hối Nguyễn Quang Huy giải thích rằng nguyên nhân chính là do nhu cầu mua đô la của một bộ phận nhân dân, mà tâm lý này xuất phát từ những thông tin không thuận lợi liên quan đến tỷ lệ lạm phát tiếp tục tăng cao.

Cùng lúc đó, tờ Tuổi Trẻ cũng đã cho đăng một chỉ đạo của Thủ tướng Chính Phủ, yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương thực hiện các biện pháp đối phó, trong đó có việc kiểm soát biên độ giao dịch nhằm khống chế mức tăng hoặc mất giá tiền đồng trong khoảng cộng và trừ 2 phần trăm.

Hiện tượng đồng Việt Nam mất giá, hay nói chính xác hơn, là sự tăng giá của đồng đô la trên thị trường Việt Nam, được một chuyên viên kinh tế cao cấp tại Sài Gòn cho là tín hiệu đầu tiên của cơn khủng hoảng tài chánh tại Việt Nam.

Chuyên viên này yêu cầu không nêu tên nói là tỷ giá đô la trước đây giữ ổn định ở mức 16 ngàn đồng, nhưng đến ngày 26 tăng lên 17 ngàn, rồi đến ngày 27-5 một đô la ăn đến 17 ngàn 700 đồng Việt Nam. Để phản ứng trước hiện tượng giá đô la tăng khốc liệt như vậy, Việt Nam chắc hẳn phải tung ngoại tệ ra thị trường. Điều này tương tự cuộc khủng hoảng tài chánh ở Thái Lan năm 1997-19 98.

Ông phân tích thêm, rằng ở thời điểm ấy, Thái Lan có khoản dự trữ 30 tỷ đô la. Trước hiện tượng mất giá đồng tiền, Thái cố gắng giữ giá trong 2 tuần, và chỉ trong 2 tuần bị mất hết 30 tỷ,. Sau đó họ đành để đồng tiền phá giá. Trường hợp Việt Nam hiện nay, vẫn theo lời ông, có thể mất đến 10 tỷ đô la.

Nếu tiếp tục tình trạng này, năm nay sẽ thiếu hụt 30 tỷ đô la trong khi dự trữ ngoại tệ là 25 tỷ . Nếu dự trữ ngoại tệ mà mất hết thì chắc hẳn Việt Nam lại yêu cầu IMF can thiệp.
        tiến sĩ  Vũ Quang Việt

Từ Hoa Kỳ, tiến sĩ  Vũ Quang Việt, nguyên chuyên viên kinh tế cao cấp của Liên Hiệp Quốc, thì cho rằng cần có một sự phân tích xuất phát điểm của nhu cầu đô la trước khi có thể đưa ra kết luận:

“Thật sự họ phải phân tích hiện tượng này xem có phải các công ty quốc doanh nhà nước chạy ra thị trường mua đô la để tiếp tục nhập khẩu, hay chỉ là chuyện của thị trường chợ đen thôi, tức là một số người nghĩ rằng lạm phát tiếp tục nên họ phải đổi sang đô la.”

Tiến sĩ Việt cho rằng, một trong các tình huống là các công ty, đặc biệt công ty nhà nước, cần đô la để nhập khẩu, nên phải mua đô la trên thị trường, khiến đẩy giá đô la lên cao. Khi lạm phát đang cao như hiện nay, việc giữ đô la là có lợi hơn. Ông tính toán rằng, chỉ trong 4 tháng đầu năm, thiếu hụt cán cân thanh toán đã lên gần bằng cả năm ngoái:

“Nếu tiếp tục tình trạng này, năm nay sẽ thiếu hụt 30 tỷ đô la trong khi dự trữ ngoại tệ là 25 tỷ . Nếu dự trữ ngoại tệ mà mất hết thì chắc hẳn Việt Nam lại yêu cầu IMF can thiệp.”

Lợi dụng thời cơ thị trường

Trở lại với phân tích của chuyên gia kinh tế từ Việt Nam về khả năng của một khủng hoảng tài chánh, ông nói rằng hiện tượng đô la tăng giá quá cao như hiện nay có thể từ hai lý do. Thứ nhất là người dân không còn tin vào chính sách nhà nước cũng như tiền đồng trước tình hình lạm phát quá cao. Thứ hai là do sự tấn công của giới đầu cơ tài chánh quốc tế theo kiểu “Soros” vào nền tài chánh Việt Nam. Ông Việt thêm rằng giới lợi dụng thời cơ  trong đầu cơ tài chánh là một dạng vi rút, có mặt khắp nơi và sẵn sàng tấn công những cơ thể yếu kém. Việt Nam đang là một cơ thể đủ điều kiện để bị tấn công.

Khả năng có ngân hàng gặp khó khăn rất là lớn, như  những ngân hàng nhỏ mà lại cho vay tiền kinh doanh bất động sản thì chết ngay.
        tiến sĩ Vũ Quang Việt

Tiến sĩ Việt giải thích thêm về cơ chế hoạt động của đầu cơ theo kiểu Soros:
 
“Nếu tôi cho rằng đồng đô la sẽ lên giá trong khi nó đang thấp, thì tôi sẽ mua một “option”-  người ta có một “option” mua hoặc bán, tùy tình hình, chứ không thực sự bỏ tiền ra mua. Mua bây giờ rồi bán về sau, thì tôi sẽ lời rất nhiều. Kiểu mua ”option” này  nếu nhiều người cùng làm thì tạo nên một áp lực lớn làm thay đổi giá đồng tiền trong tương lai.”

Tuy nhiên, Tiến Sĩ Việt cũng khẳng định là không thể có một cuộc tấn công tài chánh như vậy từ giới đầu cơ nước ngoài. Đơn giản vì thị trường Việt Nam không có cơ chế cho những hoạt động mua bán dưới dạng “option.”

Hệ lụy từ thị trường khinh doanh địa ốc

Mặc dầu không đồng nhất về nhận định về khả năng cho một cuộc khủng hoảng tài chính tại Việt Namdựa trên hiện tượng mất giá của tiền đồng Việt Nam, cả hai chuyên gia kinh tế đều tin rằng hệ thống ngân hàng Việt Nam đã và đang gặp nhiều khó khăn:

“Khả năng có ngân hàng gặp khó khăn rất là lớn, như  những ngân hàng nhỏ mà lại cho vay tiền kinh doanh bất động sản thì chết ngay. Đó là một thực tế. Tôi nghĩ là điều này nhà nước đã có chương trình, nhưng không nói ra, là trong những trường hợp đó, ngân hàng lớn sẽ bơm tiền ra để cho mượn thanh khoản, hoặc mua lại luôn những ngân hàng nhỏ.”

Đồng quan điểm với nhận định như trên cua tiến sĩ Việt, chuyên viên từ Việt Nam kết luận là sẽ có vài ngân hàng phá sản do vung tay cho vay kinh doanh địa ốc, chứng khoán. Từ đó sẽ có chuyện nhập các ngân hàng nhỏ vào ngân hàng lớn.

Còn trong trường hợp một hay vài ngân hàng lớn đỗ vỡ, thì chuyện rất lớn sẽ xảy ra, và đó có thể là cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất trong lịch sử Việt Nam.