Vậy có những giải pháp nào giúp hạn chế và ngăn chặn các tác động tiêu cực mà trẻ em có nguy cơ gặp phải trên Internet?
Môi trường internet
Không gian mạng là môi trường phát triển tâm hồn và mở rộng tầm nhìn của nhiều người, nhất là giới trẻ. Đó là nguồn thông tin và tri thức trong kỷ nguyên số, là cái nôi của những ý tưởng mới mẻ, khởi nguồn cho sự cách tân.
Đó là một kho tàng của thông tin và dữ liệu, lưu trữ những kiến thức của thế giới. Như một nhà ảo thuật, chỉ với một ngón tay nhấp chuột máy tính người ta có thể làm mọi điều mình muốn.
Không gian Internet cung cấp cho chúng ta một bức tranh đa dạng vô hạn về văn hóa, ngôn ngữ, văn học, khoa học – kỹ thuật, âm nhạc, kịch, những trò chơi, thể thao – và rất nhiều thứ nữa.
Thế nhưng, không gian mạng đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức. Khi những đứa trẻ vị thành niên lao vào một thế giới mạng rộng mở, lướt mạng, đắm mình trong bể kiến thức bao la, truy nhập vào những thư viện băng hình, tham gia vào các phòng chat, chúng cũng sẽ bị phơi nhiễm trước một số hiện tượng xã hội mà trong thế giới thực chúng ta cố tránh xa. Trên đó chúng có thể là đối tượng của những tên buôn bán trẻ em hoặc những con “yêu râu xanh” qua mạng.
Tại Việt Nam, Internet hiện đang được sử dụng rất rộng rãi. Hầu như mỗi gia đình ở thành phố đều có một máy vi tính ở gia đình. Thậm chí có những gia đình khá giả thì bố mẹ còn sắm riêng một chiếc máy vi tính cho con cái sử dụng để làm phương tiện học tập, tra cứu. Trong nhà trường, học sinh cũng được dạy môn vi tính.
Ở nhà không phải lúc nào bố mẹ cũng có thể để mắt tới xem con mình đang làm gì trên Web. Vì vậy giáo dục truyền thống vẫn được xem là nền tảng cơ bản nhất để giáo dục con cái có hành vi lướt Web an toàn.
Nền tảng giáo dục gia đình chính là định hướng để trẻ nương theo. Các biện pháp giáo dục truyền thống vẫn được coi là cốt lõi trong việc xây dựng ý thức hệ cho trẻ, kể cả trong cuộc sống thật và ảo.
Chị Phan Ngọc Anh, một phụ huynh ở Biên Hoà, cho biết ý kiến như sau: "Nh ững cái đó nhi ều khi tr ẻ con nó không có hi ểu, mình là cha m ẹ thì em nghĩ là mình s ẽ nói cho nó bi ết nh ững nguy c ơ mà nó có th ể g ặp ở trên Internet đ ể nó không có ph ạm ph ải, ví d ụ nh ư th ường th ường nó th ấy nh ững đ ường truy ền kia là nó click vô đó đ ể th ấy nh ững ch ương trình h ấp d ẫn gì đó, nh ưng mà th ật s ự khi nó tò mò, nó click vô đó là nh ững trang web sex ho ặc là truy ền t ải virus."
Hướng dẫn, bảo vệ con em
Trong bất cứ xã hội nào, nền tảng đạo đức vẫn là quan trọng nhất, nó quyết định cách thức cư xử giữa con người với con người, giữa con người với thế giới xung quanh. Một sự định hướng đúng đắn của phụ huynh có thể giúp cho trẻ em an toàn hơn trong cuộc sống, phát triển toàn diện hơn cả thể chất lẫn tinh thần.
Thế giới công nghệ thay đổi từng ngày, và lớp trẻ hiện nay chính là đối tượng tham gia tích cực nhất trong xu thế này. Tuy nhiên, nếu không có các biện pháp giáo dục đúng đắn, trẻ rất dễ bị các tác nhân bên ngoài thay đổi theo hướng tiêu cực.
Xã hội hiện nay đòi hỏi các bậc phụ huynh cần có cả kiến thức về công nghệ thông tin. Các nghiên cứu và thực tế cho thấy nếu phụ huynh không nắm được công nghệ thông tin và không có các hiểu biết nhất định về Internet, thì việc quản lý con cái sử dụng Internet sẽ kém hiệu quả.
Internet là một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện nay. Trẻ sử dụng Internet tại trường học, giao tiếp với thế giới bên ngoài, xem video, chơi game, chat với bạn… nói chung là tất cả mọi thứ. Khả năng tương tác và tiếp cận trên diện rộng khiến cho trẻ như bơi trên biển cả thông tin mà ở đó các bậc phụ huynh không phải lúc nào cũng kiểm soát được.
Em Trần Mỹ Kỳ, một học sinh lớp 9 của Trường Trần Văn Ơn ở TP.HCM, cho biết em sử dụng Internet hầu như mỗi ngày. Em nói: "Đi h ọc v ề thì th ường là con nh ảy lên search internet li ền, ch ủ y ếu là đ ể nói chuy ện v ới b ạn bè, c ộng thêm ki ếm thông tin đ ể h ọc t ập n ữa. Ba m ẹ con cũng có mua cho con m ột dàn computer riêng ở nhà đ ể ti ện xài, không có đi ra ngoài m ấy quán internet, s ợ b ị ng ười ta l ừa. Nh ưng mà ba m ẹ cũng có d ặn là lên internet thì cũng ph ải c ẩn th ận, t ại vì nhi ều khi s ợ b ị virus phá, ho ặc là g ặp nh ững ng ười không t ốt nói chuy ện, s ợ b ị ng ười khác l ừa đ ảo hay là g ạ g ẫm gì đó. Nh ưng mà con c ảm th ấy là n ếu xài internet mà bi ết cách thì nó s ẽ h ữu ích vì mình ki ếm đ ược r ất nhi ều thông tin."
Chị Ngọc Anh cũng muốn có những phương tiện giúp cho các bậc cha mẹ ngăn chận và sàng lọc những trang Web độc hại đối với con em: "Em nghĩ là Vi ệt Nam mình nên mua nh ững ch ương trình ph ần m ềm qu ản lý gi ống nh ư n ước ngoài, ph ổ bi ến và qu ảng cáo thêm đ ể cho cha m ẹ hi ểu. N ếu mà em mu ốn ngăn ch ận con cái em nh ư v ậy thì em ph ải b ỏ ti ền ra mua ph ần m ềm qu ản lý con cái, nh ưng mà có đi ều khó là ở Vi ệt Nam mình cho dù có mu ốn mua nh ững ph ần m ềm đó thì cũng khó ki ếm nh ững ph ần m ềm đ ể qu ản lý nh ư v ậy."
Tại Anh quốc, Thủ Tướng Gordon Brown đã chỉ thị thành lập Hội Đồng An Tòan Trẻ Em Trên Internet (UK Council For Child Internet Safety) gọi tắt là UKCCIS. Đây là tổ chức bảo vệ trẻ em trên Internet đầu tiên của thế giới.
Tổ chức này sẽ có một hệ thống thành viên gồm nhiều tổ chức, trong đó có các công ty công nghệ hàng đầu như Microsoft, và Google, các Websites như Facebook. Những thành viên này sẽ cùng nhau làm việc để đề ra một chiến lược bảo vệ trẻ em an tòan trên Internet.
Thủ Tướng Anh nhận định: "Thách th ức c ủa chúng ta là đ ảm b ảo an tòan cho tr ẻ s ử d ụng Internet. Đây là m ột th ế gi ới gi ải trí, c ơ h ội và ki ến th ức cho gi ới tr ẻ." Ông cũng nói thêm r ằng: "Trách nhi ệm b ảo v ệ tr ẻ kh ỏi nh ững nguy hi ểm tr ực tuy ến là c ủa c ả xã h ội."
Việc bảo vệ trẻ em trong môi trường Internet là nhiệm vụ của mỗi người chúng ta. Chúng ta phải nỗ lực làm cho không gian mạng được an toàn, lành mạnh và hữu ích cho con em chúng ta. Đồng thời tạo ra được một xã hội thông tin có khả năng truy cập trên toàn cầu trong đó nhân phẩm con người được tôn trọng, và đặc biệt trẻ em có thể hưởng lợi từ những thành quả của công nghệ thông tin.