Nhã Trân lược thuật nội dung phúc trình của Oxford Analytica, một công ty tư vấn quốc tế với những họat động chuyên về lãnh vực kinh tế, có liên hệ với hàng ngàn chuyên gia và trí thức tòan cầu, đặc biệt là của Đại học Oxford, Anh Quốc, mới công bố một phúc trình về cách biệt thu nhập ở Việt Nam. 

Lạm phát tăng cao càng gây thêm khó khăn cho những người dân có thu nhập thấp. AFP PHOTO

Đó là phần dẫn nhập bản báo cáo của Oxford Analytica, đưa ra tuần đầu Tháng 7, 2008. 

Với tiêu đề "Việt Nam: Cách biệt thu nhập tăng dần," Oxford Analytica đưa ra một số chi tiết rằng song song với tốc độ phát triển đáng ghi nhận về kinh tế, Việt Nam cũng đã đạt được một số thành quả đáng kể.

Theo với đà phát triển kinh tế, chênh lệch về thu nhập đang lớn dần, mặc dù mục tiêu của chính quyền là đạt cho được mức phát triển bình đẳng.

Phúc trình của Oxford Analytica

Chẳng hạn, vào giai đọan 1993-2005, lợi tức bình quân đầu người đã tăng gấp 3 lần, ngược lại, mức đói nghèo đã giảm khoảng gần 1 phần 3. 

Trong thập niên vừa rồi, mức thu nhập trung bình của dân chúng tăng khoảng 7% mỗi năm, và Ngân Hàng Thế Giới hy vọng Việt Nam sẽ đạt hầu hết nhiều Mục Tiêu Thiên Niên Kỷ do LHQ đề ra.

Thế nhưng, có những dấu hiệu cho thấy khoảng cách giàu nghèo ở Việt Nam đang tăng dần.  Chênh lệnh trong thu nhập thấy rõ giữa nông thôn và thành thị, giữa dân tộc Kinh, thành phần chiếm đa số trong tổng lượng dân cả nước, và người sắc tộc thiểu số thường sống ở vùng cao nguyên, vùng sâu vùng xa. 

Nguyên nhân?

Trong năm 2004, tỉ lệ dân tộc Kinh thuộc diện nghèo chỉ chiếm 14% dân số toàn quốc, so với hơn 60% người sắc tộc thiểu số.  Ngừơi thiểu số, tuy chỉ chiếm 14% tổng số dân vả nước, lại chiếm đến khoảng 4 phần 10 số người nghèo đói của Việt Nam.

Riêng tại địa bàn thành phố thì thu nhập của những người không có tay nghề hoặc khả năng chuyên môn thua sút rất nhiều so với những người may mắn được hưởng lợi lộc lớn từ cuộc cải cách kinh tế của thời kỳ đổi mới.   

Nhằm kiểm chứng kết quả báo cáo của Oxford Analytica, rằng khoảng cách giàu nghèo ở Việt Nam ngày càng gia tăng, chúng tôi trao đổi với Viện Nghiên Cứu Phát Triển Xã Hội.  Viện Trưởng Lê Bạch Lương xác nhận rằng chênh lệch thu nhập xảy ra giữa thành thị và nông thôn cũng như giữa dân tộc Kinh và sắc tộc thiểu số, đồng thời cho biết lý do vì đâu:

“Câu trả lời của chúng tôi, Viện Nghiên Cứu Phát Triển Xã Hội, rất là chung chung. Chênh lệch giàu nghèo nông thôn - thành thị thì đương nhiên thôi ạ. Ở đâu thì cũng vậy, nông thôn thì bao giờ chả khó khăn hơn; thu nhập các thứ thì bao giờ thành thị cũng tốt hơn.

Về vấn đề những khó khăn ở miền núi thì chắc chị cũng thấy rất là rõ, tức là ở nững vùng đấy nó có nhiều điều kiện khó khăn hơn về mặt cơ sở hạ tầng, về mặt công ăn việc làm, rồi phát triển những hoạt động sản xuất, kinh doanh thì nó cũng bị hạn chế hơn rất là nhiều.

Do tình trạng là cái vùng khó khăn xa xôi như vậy, trình độ dân trí thì thấp, cho nên phát triển kinh tế ở đây nó không thể mạnh được. Vì vậy sự chênh lệch giữa miền ngược với miền xuôi là nó đương nhiên.

Ông Lê Bạch Lương

Do tình trạng là cái vùng khó khăn xa xôi như vậy, trình độ dân trí thì thấp, cho nên phát triển kinh tế ở đây nó không thể mạnh được. Vì vậy sự chênh lệch giữa miền ngược với miền xuôi là nó đương nhiên”.

Nguy cơ bất ổn

Theo phân tích của Oxford Analytica thì một trong những nguyên nhân của chênh lệch trong thu nhập ở Việt Nam là vì tiến trình kỹ nghệ hoá.  Nhiều thanh niên nông thôn bỏ ra thành thị vì không tìm được việc làm ở miền quê. 

Mỗi năm có khoảng 250 ngàn người nhập cư vào Sài Gòn, dẫn đến một số vấn đề liên quan.  Trong khi đó, những người ở lại miền quê, nếu lợi tức thấp sẽ phải chấp nhận khó khăn:

"Giá tiêu dùng tăng trong thời gian gần đây, lên tới 26.8 % hồi tháng trứơc, đang tác động đến đời sống [của ngừơi dân Việt Nam].  Với 43% chỉ số giá tiêu dùng thuộc nhóm các thứ lương thực, giá gạo, cá, thịt và những thứ thực phẩm khác đã tăng lên đáng kể, gây thêm khó khăn cho những ngừơi dân nông thôn có mức thu nhập thấp".

Oxford Analytica nhấn mạnh rằng lâu nay Việt Nam là một trong những quốc gia nhận viện trợ quốc tế nhiều nhất, đồng thời nhắc lại rằng nghiên cứu mới nhất về chỉ số phát triển con người, do Chương Trình Phát Triển LHQ (UNDP) thực hiện, xếp Việt Nam vào hạng 105 trong tổng số 177 nước, cao hơn Indonesia nhưng thấp hơn Algeria (Châu Phi).