Đứng thư 2 khu vực

Là một nước đang phát triển và mới gia nhập tổ chức Thương mại thế giới cách đây 2 năm, Việt Nam đang trong quá trình mở cửa hội nhập để phát triển kinh tế, thì đồng thời cũng phải đối mặt với nạn xâm phạm sở hữu trí tuệ, đặc biệt là trong lĩnh vực thuốc tân dược và nông dược.

Theo số liệu của Cảnh sát quốc tế Interpol, Việt Nam đang là nước có số lượng mẫu thuốc giả đứng thứ hai trong khu vực Đông Nam Á, với tổng số bị phát hiện là 406 mẫu trong năm 2008.

Thuốc giả ở Việt Nam được làm chủ yếu bằng hai cách. Một là đóng bột mì, và dùng bao bì giống hệt như bao bì của chính hãng, nên không có tác dụng điều trị.

Cách thứ hai là thuốc có dược chất nhưng ở liều thấp hơn so với quy định nên tác dụng điều trị thấp hoặc gần như không có tác dụng.

Theo Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh, các loại thuốc giả bị phát hiện chủ yếu là các loại kháng sinh như Ampicilline, Amoxicillin, vân vân và các loại thuốc điều trị loạn cương như Viagra hay Cialis…

Thông thường thuốc của các hãng tân dược nổi tiếng trên thế giới hay bị làm giả nhiều nhất vì có giá trị cao nên mang lại lợi nhuận lớn. Ví dụ trường hợp của hãng Sanofi-aventis.

Chị Hoài Giang, phụ trách pháp chế của công ty Sanofi Việt Nam cho biết hai loại  thuốc bị làm giả nhiều nhất là Notamin là thuốc chuyên trị chống say tàu xe và Dogmatil là thuốc trị chứng lo âu.

Ngoài hàng giả, còn phải nói đến hàng nhái. Theo quy định ở Việt Nam, các cơ sở muốn sản xuất thuốc phải đăng ký thành phần thuốc với Cục Quản lý dược thuộc Bộ Y tế.

Nhưng thiết kế nhãn và tên đăng ký thì phải đăng ký với Cục Sở hữu tri tuệ. Và chính đây là điểm mà các công ty, cơ sở chế biến thuốc lợi dụng để làm thuốc nhái, tức là copy các tên và bao bì của các hãng thuốc nổi tiếng trên thế giới.

Khi làm như vậy, họ vi phạm quyền sở hữu công nghiệp, và cạnh tranh không lành mạnh.

Nhái như thật

Thuốc nhái cũng ngày càng trở nên tinh vi và khó phát hiện. Chị Hoài Giang cho biết:

“Nó giống nhiều lắm khi mình thấy nó nhái. Các trường hợp nhái mà mình có ở đây thì kết luận của cục sở hữu trí tuệ là không giống nhưng bản thân mình thì thấy rất giống. Ví dụ như Notamin hay Noltamin chẳng hạn, các âm rất giống, rồi các hình thức bao bì.

Vì bao bì mình cũng đăng ký bảo hộ luôn, nó sẽ tiến hành nhái cả bao bì chứ không phải chỉ có tên thuốc. Ví dụ trường hợp gần đây nhất là Magne B6 mình bị nhái luôn bao bì.

Ví dụ như trên bao bì sọc của mình ở trên thì họ để sọc của họ xuống dưới một chút hoặc thay đổi màu, nhưng mà các design trên bao bì rất giống mình, khi nhìn lướt qua, hoặc cách bố trí viên ở trên vỉ thì hầu như giống 100.”

Các thuốc nông dược cũng bị làm nhái rất nhiều, và mức độ cũng hết sức phức tạp. Ông Nguyễn Việt Sơn, luật sư sở hữu trí tuệ, công ty luật Vĩnh phát và liên danh cho một ví dụ:

“Trường hợp của Syzenta Participation AG là một hãng nông dược rất nổi tiếng của Thuỵ sĩ. Syzenta sở hữu một nhãn là Tilt có đăng ký ở Việt Nam. Sau đó có công ty Việt Nam sử dụng nhãn là Tilusa.

Thì nếu chỉ nhìn trên ký tự chỉ thấy Tilusa và Tilt thì cục sở hữu trí tuệ căn cứ trên hai cái nhãn đấy không thể kết luận là nó vi pham vì Tilt là từ đơn âm tiết  còn Tilusa là từ có 3 âm tiết tất cả nó đáp ứng đầy đủ yếu tố đăng ký tức là yếu tố không trùng và gây nhầm lẫn.

Nhưng khi sử dụng thì công ty Việt Nam kia sử dụng hình ảnh tách riêng ra, chữ Til viết như Tilt của Syzenta, nhưng chữ USA ở đằng sau nó viết to lên và có sự khác biệt với chữ Tilt đằng trước thì như vậy người tiêu dùng đọc là Til và USA thì có thể hiểu là sản phẩm Til đó là sản phẩm sản xuất theo công nghệ Mỹ hoặc xuất xứ từ Mỹ.”

Giải pháp?

Sau khi phát hiện hàng vi phạm, các doanh nghiệp sẽ nộp đơn lên Cục sở hữu trí tuệ để có kết luận chính thức. Sau đó mới có các bước làm việc tiếp theo với công an hay các cơ quan chức năng liên quan để có quyết định xử lý tương ứng.

Tuy nhiên, các công ty thường hay lựa chọn phương pháp đàm phán trước với công ty vi phạm để họ ngừng tiêu thụ hàng vi phạm, vì nếu phải làm việc với các cơ quan chức năng theo luật định thì rất tốn thời gian. Ngoài ra việc xử phạt ở Việt Nam còn quá nhẹ, ông Sơn cho biết:

“Yếu tố răn đe trong việc thực thi đó là không có, chẳng hạn một doanh nghiệp sản xuất thuốc thú y xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ củ một công ty nổi tiếng của Thuỵ sĩ, xử lý xong thì ta lại xoay sang sản xuất cái khác vi phạm cái khác mà lần sử lý sau cục sở hữu trí tuệ, cơ quan xử lý vẫn coi như đấy là một vụ mới.

Ở đây hai lần liền ông vi phạm trong một thời gian ngắn thì phải đặt vấn đề là ông làm ăn có minh bạch hay không, nếu vi phạm nhiều thì phải ngăn cái kinh doanh của người ta để răn đe.  Thứ hai là xử lý vi phạm thấp lắm.”

Mới đây, quốc hội Việt nam vừa thông qua luật sở hữu trí tuệ sửa đổi, trong đó có điều khoản về tăng mức xử phạt đối với các vi phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Việt Nam cũng vừa thành lập Viện khoa học sở hữu trí tuệ làm nhiệm vụ thẩm định các đơn khiếu nại vi phạm để tăng tính độc lập và giảm thời gian chờ đợi cho doanh nghiệp.

Ý kiến của Bạn

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được RFA xem xét trước khi đưa lên trang web, do đó cần có thời gian. Vui lòng sớm quay lại để xem ý kiến của Bạn đã được đưa lên chưa.