Tuyên ngôn kêu gọi tất cả mọi quốc gia hãy quan tâm và bảo vệ sự tự do của những nhân vật bất đồng chính kiến trên toàn cầu, những người bị cầm tù vì thực hành các nhân quyền căn bản của công dân.

Để tìm hiểu thêm về Bản tuyên ngôn Tù nhân lương tâm, Trà Mi có cuộc trao đổi với đại sứ Grover Joseph Rees, đại diện đặc biệt của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ về các vấn đề xã hội, thuộc Vụ lo về các tổ chức quốc tế, nơi có trách nhiệm giám sát các vấn đề liên quan đến nhân đạo, xã hội, nhân quyền, và cả vấn đề ngoại giao đa quốc gia.

Phát huy nhân quyền trên toàn thế giới

Đại sứ Grover Joseph Rees: 64 quốc gia bao gồm Hoa Kỳ, 27 nước thành viên Liên hiệp Châu Âu, cùng các nứơc khác trên thế giới đồng bảo trợ Bản Tuyên ngôn Tù nhân lương tâm, thứ nhất là để nhắc nhớ thế giới 60 năm ngày Tuyên ngôn nhân quyền toàn cầu ra đời, công nhận quyền tự do bày tỏ quan điểm, tự do liên kết và tụ họp ôn hoà của ngừơi dân, và tiếp đó là để chỉ ra rằng, mặc dù tất cả các nước đã đồng ý với bản Tuyên ngôn nhân quyền từ 6 thập niên trước.

Cho tới nay, vẫn còn nhiều quốc gia dùng biện pháp bắt bớ hoặc tù đày làm chiến lược đối phó với những người có quan điểm chính trị đối lập. Hiện còn quá nhiều nạn nhân tại nhiều nứơc trên thế giới bị giam cầm chỉ vì họ thực hành các nhân quyền căn bản ấy một cách ôn hoà.

Đại sứ Grover Joseph Rees

Nhưng cho tới nay, vẫn còn nhiều quốc gia dùng biện pháp bắt bớ hoặc tù đày làm chiến lược đối phó với những người có quan điểm chính trị đối lập. Hiện còn quá nhiều nạn nhân tại nhiều nứơc trên thế giới bị giam cầm chỉ vì họ thực hành các nhân quyền căn bản ấy một cách ôn hoà.

Trà Mi: Theo ông, vì sao Tuyên ngôn này cần thiết phải được đề nghị lưu hành như là một văn kiện của Đại hội đồng Liên hiệp quốc?

Đại sứ Grover Joseph Rees: Một trong những mục tiêu của Liên Hiệp Quốc là phát triển nhân quyền trên toàn thế giới và Đại hội đồng là cơ quan chính của Liên hiệp, chịu trách nhiệm về nhân quyền. Vì thế, nếu chúng ta tìm kiếm một diễn đàn để lên tiếng về những vấn đề này thì không nơi nào tốt hơn là Đại hội đồng, và tất nhiên, các quốc gia có tù nhân lương tâm cũng có đại diện tại Liên hiệp quốc, và trong Đại hội đồng. Cho nên, đây cũng là cách để nói chuyện với họ nữa.

Nhân quyền trong các chế độ độc tài

Trà Mi: Thế nhưng Bản Tuyên ngôn tù nhân lương tâm này sẽ giúp ích như thế nào khi mà các quốc gia có tù nhân lương tâm như Việt Nam chẳng hạn, vẫn quả quyết rằng tại xứ họ không có ai bị giam cầm vì bất đồng chính kiến, mà chỉ những người nào vi phạm luật pháp mới bị trừng trị mà thôi?

Đại sứ Grover Joseph Rees: Vâng đúng thế. Dĩ nhiên là có những luật lệ, nhưng Bản Tuyên ngôn này không nói đến những điều luật chế tài các hoạt động phạm tội hay những vấn đề không liên quan đến nhân quyền căn bản. Nhưng nếu một quốc gia có những luật quy định rằng người dân có thể bị tù tội nếu thực hành quyền tự do ngôn luận hay những quyền tự do căn bản tương tự, thì quốc gia đó cần phải xem xét lại luật pháp của mình xem đã nhất quán, phù hợp với Bản Tuyên ngôn nhân quyền toàn cầu hay chưa.

Nếu một quốc gia có những luật quy định rằng người dân có thể bị tù tội nếu thực hành quyền tự do ngôn luận hay những quyền tự do căn bản tương tự, thì quốc gia đó cần phải xem xét lại luật pháp của mình xem đã nhất quán, phù hợp với Bản Tuyên ngôn nhân quyền toàn cầu hay chưa.

Đại sứ Grover Joseph Rees

Trà Mi: Theo ông, dựa trên những cơ sở nào mà chúng ta nên có một thoả thuận nhất trí giữa mọi quốc gia về khái niệm cũng như quan điểm về tù nhân lương tâm, thưa ông?

Đại sứ Grover Joseph Rees: Vâng, dĩ nhiên là chúng ta rất mong muốn có một sự đồng thuận nhất trí, nhưng chừng nào mà trên thế giới vẫn còn các nứơc giam cầm công dân chỉ vì họ thực hành quyền tự do căn bản con người, thì chừng đó chúng ta vẫn chưa đạt được điều này. Trong hoàn cảnh chưa có đựơc thì điều khả dĩ kế tiếp là có số đông quốc gia và người dân trên thế giới phản đối hành động bắt bớ tù nhân lương tâm.

Một trong những điều đựơc nêu ra trong Tuyên ngôn là tất cả các nước đã ký tên đồng ý sẽ đặt vấn đề tù nhân lương tâm và phóng thích tù nhân lương tâm lên hàng ưu tiên trong mối quan hệ bang giao song phương với các nước vi phạm nhân quyền.

Đây là cách chúng ta tự nhắc nhở mình cũng như nhắc nhớ thế giới rằng mặc dù chúng ta có thể có mối giao hảo với các quốc gia vi phạm nhân quyền, chúng ta không thể quên những cá nhân can đảm tranh đấu cho nhân quyền tại các nước đó.

Trà Mi: Xin chân thành cảm ơn đại sứ Grover Joseph Rees, đại diện đặc biệt của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ về các vấn đề xã hội, đã dành cho Ban Việt Ngữ chúng tôi cuộc trao đổi hôm nay.