Trong khi các đoàn thể, cá nhân tích cực chuẩn bị sinh hoạt tôn giáo trọng thể này, vài vị lãnh đạo tinh thần Phật Giáo và Thiên Chúa Giáo ở hải ngoại cùng góp ý nhận định về việc nhà nước Viêt Nam đăng cai tổ chức đại lễ tôn giáo.
Lần đầu Việt Nam đăng cai tổ chức đại lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc
Đại lễ Phật Đản năm 2552 tính theo Phật lịch, kỷ niệm cùng một lúc 3 ngày trọng đại là Ngày Đản Sinh, Ngày Thành Đạo và Ngày Nhập Niết Bàn của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Theo Ban Tổ Chức, đây là sinh hoạt tôn giáo nhằm truyền bá thông điệp về tình thương, lòng từ bi, bác ái, sự hòa hợp, tiến bộ và phát triển cho thế giới và nhân loại.
Báo chí trong nước ghi nhận nhiều hoạt động chào mừng đại lễ Phật Đản diễn ra tại Hà Nội trong tuần này, vừa qua đã có tiệc chay dành cho những doanh nhân phát tâm công đức đóng góp hàng trăm triệu đồng vào quỹ tỗ chức ngày lễ. Ban đại diện Phật Giáo các quận cũng vận động tăng ni, Phật tử tham gia phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Các chức sắc Phật Giáo họp mặt để nêu cao tinh thần đoàn kết, hòa hợp đạo và đời, cùng đóng góp vào sự phát triển của thủ đô Hà Nội. Liên ngành công an, giao thông, công chánh Hà Nội cũng đề ra kế hoạch phân luồng phương tiện giao thông phục vụ Đại Lễ Phật Đản.
Đây chỉ là một cái lễ để đánh bóng cho chế độ, chứng tỏ rằng chế độ có tự do tôn giáo. <br/> <i> Linh mục Nguyên Thanh</i>
Tu sĩ hải ngoại không tin nhà nước Việt Nam thành tâm
Những nỗ lực theo Linh mục Nguyên Thanh, một cựu tù nhân chính trị, chỉ là một hình thức quảng cáo, tuyên truyền cho Hà Nội đối với công luận thế giới :
"Chúng tôi nhận thấy nhà cầm quyền Hà Nội tổ chức Lễ Tam Hợp này và uỷ thác cho một giáo phái của Phật Giáo ở Việt nam, tức là Giáo Hội Phật Giáo quốc doanh. Qua tiếp xúc với các vị trưởng thượng ở bên hải ngoại này, chúng tôi cũng đã được biết rõ tất cả những tài liệu về những vị đứng tổ chức đại lễ này ở Hà Nội.
Đây chỉ là một cái lễ để đánh bóng cho chế độ, chứng tỏ rằng chế độ có tự do tôn giáo. Nhưng thực sự người tổ chức chính là nhà nước cộng sản Việt Nam, và những người mệnh danh là Phật Giáo thì là những người đã phản lại Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất và đã chống lại Giáo Chỉ số 9, như giáo sư cựu thượng toạ Thích Trí Siêu (tức giáo sư Lê Mạnh Thát) và Thích Tuệ Sỹ.
Như vậy rõ ràng là đã có lằn ranh phân cách giữa những người đứng tổ chức và Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Như vậy thì chúng ta cũng đã thấy rõ rằng đây là một lễ do nhà cầm quyền cộng sản là một chủ thuyết vô thần lại đứng tổ chức cho một tôn giáo thì chúng ta thấy cái ý nghĩa của cái lễ này bị mất đi tính thuần tuý tôn giáo."
Điều rất đáng tiếc cũng như đáng buồn là đồng thời với sự cử hành Đại Lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc 2008 thì nhà cầm quyền Việt Nam lại tiếp tục đàn áp một cách khốc liệt Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Hai vị lãnh đạo tối cao của Giáo Hội vẫn bị quản chế khắt khe.<br/> <i> ông Võ Văn Ái, GHPGVNTN</i> <br/>
Ông Võ Văn Ái, phát ngôn nhân Viện Hóa Đạo - Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, cho biết đã có hơn 50 nhân vật quốc tế nổi tiếng đã yêu cầu Hà Nội chấm dứt đàn áp tôn giáo, trả tự do cho nhị vị Hòa Thượng lãnh đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, và phục hồi quyền sinh hoạt pháp lý cho Giáo Hội này:
"Hiển nhiên theo nguyên tắc thì chúng tôi phải hoan nghênh một sự kiện là nhà cầm quyền cộng sản lại tổ chức Đại Lễ Phật Đản để tôn vinh Đức Phật và Phật Giáo, nhưng điều rất đáng tiếc cũng như đáng buồn là đồng thời với sự cử hành Đại Lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc 2008 thì nhà cầm quyền Việt Nam lại tiếp tục đàn áp một cách khốc liệt Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất. Hai vị lãnh đạo tối cao của Giáo Hội vẫn bị quản chế khắt khe.
Và tôi nghĩ rằng đây không phải là nhận thức của riêng chúng tôi là người Phật tử Việt Nam, mà chính thế giới đã lên tiếng thông qua một bức thư chung gửi cho Chủ Tịch Nguyễn Minh Triết, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh và Chủ Tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng. Trong bức thư chung này có 54 chữ ký của những nhân vật quốc tế yêu cầu nhân ngày Đại Lễ Phật Đản LHQ 2008 tại Hà Nội xin nhà cầm quyền cộng sản hãy trả tự do tức khắc cho Đức Tăng Thống Thích Huyền Quang, Đại Lão Hoà thượng Thích Quảng Độ - Viện Trưởng Viện Hoá Đạo, cũng như phục hồi quyền sinh hoạt pháp lý của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.
Điều đòi hỏi đó, với những chữ ký có thể nói rất là nổi danh, và tôi thấy sự kiện lên tiếng qua 54 chữ ký đó đã nói lên điều thế giới rất quan tâm tới vấn đề tự do tôn giáo tại Việt Nam cũng như vấn đề đàn áp Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.”
Phật tử mọi nơi lo chu toàn đạo pháp
Sư bà Thích Nữ Thanh Hà, trụ trì chùa Long Thiền tại Garden Grove, Hoa Kỳ, qua tin tức quốc tế đã khẳng định rằng dư luận biết rõ tại Việt Nam chưa thật sự có tự do tôn giáo, vì thế Đại Lễ Phật Đản Tam Hợp sẽ không được hưởng ứng:
"Liên Hiệp Quốc họ lầm, tại họ thiệt thà quá nên họ lầm cộng sản Việt Nam, vẫn để cho cộng sản Việt Nam đăng cai năm nay chứ chả ai tán thành nó đâu. Không ai thích nó đâu. Riêng tôi thì cũng không mấy thích nó. Họ giả dối, họ làm bên ngoài đó. Họ muốn làm cái đó là để họ tiêu diệt Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhứt, mà tôi là người ở trong GHPGVNTN. Từ ngày tôi rời đất nước Việt Nam thì tôi chưa có bao giờ về lại Việt Nam, tại vì tôi thấy cái đảng này lãnh đạo chưa có tốt, mà tôi thấy sao nó (sống) dai quá.
Mặc dù tu rồi thì không có đất nào là đất của mình hết, nhưng mà mình ở đó, mình đã sanh ra nơi đó thì tự nhiên cũng có linh hồn dân tộc, ông bà, cha ông, cũng có truyền thồng, cũng có duyên kiếp mới đầu thai vô đó. Thành thử tôi thương những người anh hùng Việt Nam lắm. Bây giờ tôi cũng chỉ một mình (nên) tôi chả làm gì được, thành ra những người nào mà đi về đấu tranh thì tôi rất tán thành. "
Kế đó, từ Tịnh Xá Ngọc Minh, ở San Diego, Ni Sư Tiền Liên nói với đài RFA rằng nếu các sinh hoạt Phật sự nơi quê nhà mang lại lợi ích cho mọi người, thì đó là điều đáng mừng:
"Tôi có nghe ở Việt Nam có tổ chức Đại Lễ Phật Đản. Tuy nhiên, gần đây cái tình hình sinh hoạt Phật Giáo ở hải ngoại cũng có một số Phật tử cũng hoang mang, cũng lo lắng về vấn đề sinh hoạt của Phật Giáo hải ngoại. Có nhiều vấn đề không được vui. Thành ra ban đầu cũng có nghe, có đọc qua một số tài liệu, nhưng mà sau đó thì tôi không có theo dõi nữa, bởi vì tôi nghĩ rằng tôi phải sinh hoạt, lo lắng, sinh hoạt nơi tôi ở hải ngoại này làm sao cho nó được tốt đẹp, yên ổn.
Nếu mà Phật Giáo có thể làm được điều gì tốt trong tinh thần chung của Phật Giáo thì là một điều rất đáng vui mừng. Tôi từ nhỏ đến lớn cũng chỉ tu hành. Là một sư cô thành ra cái gì mà tốt đẹp cho Phật Giáo thì tôi rất là vui. "
Trong những ngày gần đây, báo chí trong nước đều đăng tải những bài viết mang nôi dung khá giống nhau, nói rằng là một tôn giáo có lịch sử trên 2 ngàn năm tại Việt Nam, Phật Giáo đã hòa mình cùng với dân tộc nhằm phát huy tư tưởng trong sáng của giáo lý Nhà Phật, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.