Bối rối vì giá xăng
Sau quyết định tăng giá xăng dầu ngày 21/7/2008, những ngày tiếp theo ở Việt Nam được mô tả là khoảng thời gian đầy bối rối. Việc trợ giá nhiên liệu làm ngân sách kiệt quệ và đến lúc chính phủ phải phải dừng tay.
Tiến sĩ Nguyễn Quang A, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Phát Triển IDS, tổ chức tư nhân đầu tiên ở Việt Nam trong lãnh vực này, đưa ra nhận xét về sự kiện chính phủ ngừng trợ giá.
Trả lời Đài Á Châu Tự Do, Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng, đáng lẽ phải ngừng bao cấp xăng dầu trong những năm trước đây khi nền kinh tế Việt Nam đang ở chiều lên. Ông nói thêm:
"Để cho thị trường điều chỉnh giá là một điều tốt thôi, việc tăng giá trong mấy ngày vừa qua là một việc cực chẳng đã mà chính phủ phải làm. Nhưng việc làm này ở trong một thời điểm tôi cho rằng không thực tiễn. Chắc chắn nó sẽ ảnh hưởng tới việc tăng giá nói chung."
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, một cựu chuyên gia cao cấp của Nhà nước, nay hoạt động trong lãnh vực nghiên cứu độc lập, được nhiều người cho là một chuyên gia có sự hiểu biết sâu sắc. Ngay từ đầu tháng 6/2008 ông đã nói với chúng tôi là giá xăng dầu ở Việt Nam nên được tiếp cận giá thế giới, nhưng việc điều chỉnh nên có lộ trình:
Để cho thị trường điều chỉnh giá là một điều tốt. Nhưng việc làm này ở trong một thời điểm tôi cho rằng không thực tiễn. Chắc chắn nó sẽ ảnh hưởng tới việc tăng giá nói chung.
TS Nguyễn Quang A
“Tốt hơn nên điều chỉnh dần dần từng bước để người tiêu dùng, doanh nghiệp chịu được cái tín hiệu thị trường, chấp nhận tín hiệu thị trường và chịu cái áp lực đó để có thể thích nghi…”
Tác động từ tăng giá xăng dầu
Ngày 24/7 VietnamNet trích nhận định của Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, theo đó do tác động của giá xăng dầu, có thể sau 3 tháng thị trường sẽ thiết lập một mặt bằng giá mới. Về phần mình các doanh nghiệp trước hết phải tự lo cứu mình.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh đã đưa ra dự báo vừa nói nhân cuộc hội thảo với chủ đề ‘Lạm phát, chống lạm phát và biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ’ được tổ chức tại Sài Gòn hai ngày sau khi xăng dầu tăng giá hơn 30%.
Vẫn theo VietnamNet, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng, giá xăng tăng sẽ khiến tất cả mọi hàng hoá dịch vụ đều tăng và để bù đắp vào mức sống, chắc chắn sắp tới đây sẽ có mức điều chỉnh tiền công, tiền lương.
Ông Doanh nhấn mạnh rằng, tăng tiền công tiền lương lại tác động đến chi tiêu và lạm phát như vậy sẽ tiếp tục quay lại một vòng, có khả năng sau 3 tháng sẽ tác động vào chỉ số giá cả.
Trong khi đó khi trả lời chúng tôi, TS Nguyễn Quang A đã tỏ ra e ngại những ảnh hưởng bất lợi của vấn đề tăng lương:
“Tôi thì không muốn Nhà nước trợ giúp người nghèo bằng cách tăng lương, bởi vì tăng lương rất là nguy hiểm, lại kép theo áp lực lạm phát. Nhưng có thể giúp người ta bằng các lọai phiếu, coupon, có thể giúp bằng hiện vật hay bằng tiền mặt nhưng mà đối với các đối tượng nhất định trong một thời gian nhất định và ngân khoản nhất định… tăng lương trong lúc này mà đặt ra tôi nghĩ là rất nguy hiểm…
Ở đây lương công nhân ở doanh nghiệp lại là một chuyện khác, đó là chuyện chủ doanh nghiệp hai bên thoả thuận với nhau. Tôi nghĩ trong lúc này cả bên chủ doanh nghiệp lẫn người làm công cũng đều phải hiểu cho cái khó khăn của nhau. Tôi nghĩ rằng ở dạng trợ cấp thì hay hơn ở dạng đòi tăng lương.”
Những vấn đề trước mắt
Trở lại cuộc hội thảo ngày 23/7 ở TP. HCM, theo VietnamNet TS Lê Đăng Doanh nhận định rằng, tạo ra mặt bằng giá mới không đáng ngại, mà đáng ngại là mặt bằng này có ổn định hay không. Vấn đề này ông Doanh cho là sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó chủ yếu nằm ở khả năng điều hành nền kinh tế của chính phủ có đúng hướng, chống lạm phát có hiệu quả hay không. Ngoài ra còn phụ thuộc cả vào tình hình kinh tế thế giới .
Đến thời điểm cuối năm nay có khả năng sản xuất sẽ đình đốn nếu không có nỗ lực của doanh nghiệp. Giá xăng tăng lên sẽ làm chỉ số giá tiêu dùng tăng thêm khoảng 1,5%. Các ngành như vận tải hàng hoá, dệt may, đánh bắt thuỷ sản sẽ chịu nhiều ảnh hưởng và cần có nỗ lực rất lớn.
TS Lê Đăng Doanh
TS Lê Đăng Doanh nhận định, với tình hình tín dụng như hiện nay, khả năng tăng trưởng sản xuất là khó xảy ra. Ông dự báo, đến thời điểm cuối năm nay có khả năng sản xuất sẽ đình đốn nếu không có nỗ lực của doanh nghiệp.
Vẫn theo VietnamNet, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh khuyến cáo các doanh nghiệp là tiết kiệm và tái cơ cấu lại sản xuất, trong tình hình hiện nay các doanh nghiệp phải tự lo không trông chờ.
Trước đó vào ngày 22-7, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh tuyên bố trên báo điện tử VNExpress rằng, tự doanh nghiệp sẽ khó bù đắp mức tăng giá xăng 30%. Ông thêm rằng, giá xăng tăng lên sẽ làm chỉ số giá tiêu dùng tăng thêm khoảng 1,5%. Các ngành như vận tải hàng hoá, dệt may, đánh bắt thuỷ sản sẽ chịu nhiều ảnh hưởng và cần có nỗ lực rất lớn.
Ông Doanh cho rằng chính phủ và địa phương phải có sự hỗ trợ cụ thể để duy trì hoạt động của doanh nghiệp và công ăn việc làm cho người lao động.
Tuy nhiên ông Doanh đặt vấn đề là chính sách trợ cấp cần làm sao để tiền đến tay người dân, không nên làm theo cơ chế xin cho. Chẳng hạn khi trợ cấp giá xăng dầu cho ngư dân, cần tạo điều kiện cho họ đăng ký, qui định đi đánh bắt như thế nào thì được hỗ trợ ở mức bao nhiêu.
Một trong các thí dụ về sản xuất đình đốn là ngành chăn nuôi và chế biến thực phẩm. Ông Phạm Văn Minh, nhà chăn nuôi và chế biến thịt gia cầm đã nhận định với chúng tôi:
“Có một số phương tiện vận chuyển chúng tôi vẫn sử dụng xăng dầu trực tiếp, như vừa qua cúp điện thì phải chạy máy phát điện liên tục, nay giá xăng dầu tăng thì sẽ ảnh hưởng giá thành của chúng tôi.
Khía cạnh gián tiếp thì chắc chắn các mặt hàng phục vụ cho ngành chăn nuôi và giết mổ của chúng tôi, là sẽ tăng lên hết. Thí dụ vận chuyển thức ăn gia súc, hay bao bì dùng trong ngành thực phẩm, hoặc là thuốc thú y chăn nuôi, họ sẽ viện cớ giá vận chuyển, giá xăng tăng lên để tăng lên.
Như vậy lương công nhân cũng có vấn đề phải hỗ trợ cho họ như thế nào, xăng cũng ngốn vào chi phí của họ. Như vậy vừa trực tiếp vừa gián tiếp chắc chắn nó sẽ tác động đến ngành sản xuất của chúng tôi.”
Thời Báo Kinh Tế Việt Nam ngày 23/7 nhận định rằng nhiều ngành sản xuất và dịch vụ đang lung túng vì giá xăng dầu tăng. Theo đó ngành điện, ngành than, sản xuất giấy, ngành thép và vận tải đều cảm thấy choáng bởi đợt tăng giá xăng dầu kỷ lục từ trước tới nay.
Giá thành sản xuất sẽ phải điều chỉnh, thí dụ ngành điện phải chi phí thêm khoảng 400 tỷ đồng từ nay đến hết năm 2008 do khai thác một số nguồn cung cấp nhiệt điện. Còn sản xuất thép tăng chi phí về dầu đốt khoảng 140.000 đồng mỗi tấn thép, chưa kể tăng phí vận chuyển.
Ngành giấy cũng vậy vì có nhiều máy điện vận hành bằng dầu, chỉ riêng sản xuất giấy Bãi Bằng sẽ phải chi thêm gần 6 tỷ đồng cho những tháng sắp tới.
Ngày 24/7 Vn Express cho biết giá cước vận tải đã bắt đầu tăng. Cước Taxi tăng từ 15 tới 20%, vận tải liên tỉnh tăng giá vé từ 10 tới 30% còn cước vận tải hàng hoá cũng sẽ được điều chỉnh nay mai.
Nói chung, nền kinh tế Việt Nam đang trên đà tuột dốc, nếu chính phủ đủ khả năng kiểm soát tình hình, kiên quyết thực hiện đồng bộ các giải pháp thì mới nói đến chuyện phục hồi trong dài hạn. Còn ngược lại, kinh tế sẽ lâm vào khủng hoảng với những hậu quả không thể lường trước.
ADB Ngân hàng phát triển Á Châu cảnh báo: Việt Nam phải hành động dứt khoát để tránh suy thoái, chúng tôi dùng tựa bài của Thời báo kinh tế Việt Nam để kết thúc mục đọc báo trên mạng hôm nay.