Mới đây, nhiều nhà xuất bản cũng như các doanh nghiệp giải trí trong nước đã sử dụng hình ảnh của công ty Walt Disney một cách công khai mà không có bất cứ một hợp đồng thỏa thuận nào.

Việc này khiến Văn Phòng Đại Diện của Walt Disney phải dùng tới biện pháp đòi các đơn vị vi phạm bồi thường thiệt hại số tiền hơn 200 ngàn đô la. Mặc Lâm tìm hiểu thêm chi tiết:

Việt hóa các sản phẩm Walt Disney

Tháng 10 năm ngoái, tại Hà Nội, Công ty Apex Media JSC thuộc Tổng Cty Văn hoá Sài Gòn và Tập đoàn truyền thông Eastern Media Holding Inc. đã công bố được nhượng quyền xuất bản và sản xuất độc quyền các ấn bản phẩm, văn phòng phẩm in ấn mang thương hiệu Walt Disney tại thị trường Việt Nam.

Theo đó, Apex Media sẽ được phép đưa ra thị trường các sản phẩm mang hình ảnh các nhân vật của Walt Disney dưới hình thức đại diện bản quyền duy nhất tại Việt Nam.

Trẻ em Việt Nam hớn hở khi biết rằng công ty giải trí nổi tiếng thế giới Walt Disney từ nay sẽ chính thức xuất hiện tại Việt Nam để mang lại niềm vui cho các em cũng như góp phần giáo dục tuổi nhỏ một cách sống động qua các hình ảnh nổi tiếng của công ty này.

Nhiều cuốn sách được xuất bản tại Việt Nam sau đó, in hình ảnh mà các em yêu thích tràn ngập các tủ sách cũng như trên các sản phẩm quảng cáo từ đồ chơi đến vật dụng gia đình.

Câu chuyện không ngừng lại ở đó khi vài ngày trước đây, chính công ty Apex Media JSC cho biết là sẽ đưa ra tòa những cơ quan hay doanh nghiệp nào đang khai thác những hình ảnh bản quyền của Walt Disney một cách bất hợp pháp tại Việt Nam trong thời gian qua, đặc biệt là sau tháng 10 năm 2007.

Ông Nguyễn Hoàng Vĩnh Lộc, giám đốc công ty Apex Media JSC đã gửi thư đến các doanh nghiệp xuất bản, những đơn vị vi phạm quyền sở hữu của Walt Disney yêu cầu thu hồi tất cả sản phẩm và chi trả phí kiểm tra việc thu hồi này trên thị trường bốn thành phố là Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ trong tháng 6.2008 với chi phí hơn 1.600 đô la/giờ, mỗi ngày 8 giờ, trong 15 ngày, tổng số gần 200.000 đô la, tương đương 3 tỷ hai trăm triệu đồng.

Đây chỉ là phí điều tra còn số tiền thiệt hại có thể lên đến hàng chục triệu Mỹ kim nếu các doanh nghiệp không thực hiện lời yêu cầu của Apex Media. 

Theo luật của Việt Nam thì là nếu mà hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nói chung và sở hữu công nghiệp nói riêng, thì có thể được xử lý theo 3 con đường. Con đưòng thứ nhất là con đuờng hành chính, con đường hai là dân sự, và ba là hình sự.

Ông Phạm Phi Anh

Phản ứng của các công ty VN

Chúng tôi tìm hiểu luật bản quyền Việt Nam qua cuộc trao đổi với ông Phạm Phi Anh, Cục Phó Cục Sở Hữu Trí Tuệ Việt Nam. Ông Anh cho biết:

"Về mặt nguyên tắc thì theo luật của Việt Nam thì là nếu mà hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nói chung và sở hữu công nghiệp nói riêng, thì có thể được xử lý theo 3 con đường. Con đưòng thứ nhất là con đuờng hành chính, con đường hai là dân sự, và ba là hình sự. Thế thì con đường dân sự, chủ yếu là giải quyết tại toà. Về mặt nguyên tức thì cái nào cũng có thể xử lý về dân sự được. Còn về hình sự thì là chỉ có những cái gì liên quan tới tội phạm hoặc là sản xuất khối lượng lớn."

Một trong các đơn vị vi phạm bản quyền của Walt Disney là Nhà Xuất Bản Phụ Nữ. Bà Kiều Thị Kim Loan, trưởng chi nhánh của nhà xuất bản này nói rằng sau khi có văn bản của Apex Media, NXB Phụ Nữ đã cho thu hồi toàn bộ các ấn phẩm có sử dụng hình ảnh của Walt Disney, và đề nghị công ty này đưa ra một giải pháp hợp lý để các bên có thể hợp tác. Bà Loan cũng nói rằng mức phí mà ông Vĩnh Lộc đưa ra là không thể chấp nhận được.

Luật sư Nguyễn Thanh Quân đang hành nghề tại Tổ Hợp Luật Sở Hữu Trí Tuệ Hà Nội cho biết:

"Cái này thì thực ra rất là khó anh ạ, bởi vì gần như nó là tình trạng chung rồi, cho nên nếu mà nhận được cái đơn khiếu nại của bên nguyên đơn thì các cơ quan chức năng Việt Nam sẽ phối hợp để tiến hành xử lý thôi. Nó cũng giống như là bên Trung Quốc vậy. Cái việc xâm phạm phần mềm các thứ đấy, tức là không được phép mà vẫn sử dụng. Thế thì bây giờ bên chủ sở hữu phải phối hợp với bên cơ quan chức năng của Việt Nam, sau đó có đơn yêu cầu, và lúc đó là phải xác định được là có đơn vị nào buôn bán sản phẩm vi phạm đó. Thế ở trong đơn yêu cầu các cơ quan chức năng phối hợp xử lý.

Có hai hình thức xử lý, một là xử lý theo cái hình thức là hành chính, tức là phối hợp với các cơ quan như là Quản Lý Thị Trường, rồi là Công An Kinh Tế, rồi là Thanh Tra Bộ Khoa Học Công Nghệ. Đấy, thì người ta sẽ phối hợp các cơ quan đó và xử lý theo cái biện pháp hành chính. Người ta có thể thu giữ, rồi ra các biện pháp xử phạt. Hoặc cách thứ hai là người ta sẽ kiện ra toà. Toà an sau khi nhận được đơn thì sẽ thụ lý cái việc khiếu nại hoặc là khiếu kiện của bên nguyên đơn."