Khi tiến hành thu hồi đất của người dân, một trong những công tác được địa phương nói đến là tạo công ăn việc làm cho người bị mất đất như là một phương tiện sinh kế.
Tuy vậy công tác đó trong thực tế chưa đáp ứng được nhu cầu cho người nông dân mất đất canh tác.
Vấn đề xã hội
Tại nghị trường Quốc hội vừa qua, nhiều đại biểu đã lên tiếng về tình hình thu hồi đất, nhất là đất nông nghiệp, giao cho các tổ chức sử dụng sau mục đích.
Tình trạng này đưa đến hậu quả mà chính các đại biểu quốc hội nêu ra là có đến trên 80% ý kiến đề nghị của cử tri và hơn 85% đơn thư khiếu nại là thuộc lĩnh vực đất đai, nhà cửa, đền bù giải phóng mặt bằng.
Mất ruộng và không việc làm đó là một thực tế: chưa có nghề ngỗng gì mà thực hiện kế hoạch là phải giao đất, dạy nghề thì chưa mà cũng không có nghề gì mà dạy cho những khu mà người ta làm.
Một cán bộ địa phương<br/>
Người dân bị thu hồi đất bất bình vì tiền bồi thường không thỏa đáng, rồi phía cơ quan chức năng sử dụng không đúng mục đích, thậm chí chia chác cho những ngừoi có chức có quyền.
Một điều mà người dân bị mất đất đang phải đối diện là khi không còn đất thì không biết làm gì để sinh sống sau khi tiêu hết khỏan tiền bồi thường.
Công tác chuẩn bị đào tạo nghề cho người dân bị thu hồi được đề cập đến trong các báo cáo, thế nhưng trong
thực tế thì lại khác như phát biểu của một cán bộ địa phương sau đây:
“Mất ruộng và không việc làm đó là một thực tế: chưa có nghề ngỗng gì mà thực hiện kế hoạch là phải giao đất, dạy nghề thì chưa mà cũng không có nghề gì mà dạy cho những khu mà người ta làm. Chủ trương thực hiện dần dần, đúng rất khó.”
Mất đất, không việc làm
Thực tế mà người cán bộ vừa cho biết đó được chính những nông dân mất đất thừa nhận. Một người ở Hưng Yên cho biết:
“Không có đề cập đến chuyện tìm công ăn việc làm cho dân mà chỉ biết là cứ thu hồi đất của dân thôi, không nói gì cả. Dân có mấy sào ruộng làm cây mà ủi hết của người ta thì người ta chỉ biết đứng mà nhìn chứ chẳng làm gì được cả. Từ đó lại phải tần tảo đi chợ đi búa thôi.”
Tại ấp Tân Vĩnh Thuận, xã Tân Ngãi, thành phố Vĩnh Long, chính quyền địa phương thu hồi đất từ năm 1999 nói để xây dựng khu công nghiệp, nhưng sau đó lại nói chuyển thành dự án xây dựng khu đô thị, và đến nay thì đất vẫn còn bỏ hoang, trong khi nông dân thất nghiệp như phát biểu sau đây của một người dân tại đó:
“Thực tế thì có hứa là dân cứ đi đi thì sẽ giúp đỡ việc làm cho con em, nhưng mà những gia đình có con em thì cũng không được làm gì hết; giờ chúng đi quậy phá, còn nữ bức xúc quá không có công ăn chuyện làm thì đi bán bia ôm; có người thì đi may mướn, đi làm thuê chứ không có công ăn chuyện làm gì hết.”
Thực tế thì có hứa là dân cứ đi đi thì sẽ giúp đỡ việc làm cho con em, nhưng mà những gia đình có con em thì cũng không được làm gì hết; giờ chúng đi quậy phá, còn nữ bức xúc quá không có công ăn chuyện làm thì đi bán bia ôm.
Một nông dân ở Vĩnh Long<br/>
Một người khác cho biết:
“Công ăn chuyện làm thì cũng được sắp xếp ở tỉnh, phải có quen biết chứ không thì chịu thua luôn. Những người già vào khu tái định cư nhưng rồi không có việc làm phải bán căn nhà ở khu tái định cư để về ở với con cháu hay người quen gì đó bắt ốc hái rau để sống chứ ở khu tái định cư mà chan chat biết làm gì để sống, cất nhà rồi cũng phải bán để đi.”
Một người khác cũng tiếp lời:
“Hồi đó nói con em muốn học nghề thì cho học nghề. Những người kê khai thì cho học nghề may, nghề bậy bạn vậy. Khi cấp nền cách đây mấy năm thì có hổ trợ cho một người được sáu bảy trăm ngàn nhưng rồi không hổ trợ việc cho làm. Trẻ thì kê khai đi học nghề chứ già rồi thì ai đi học nghề, rồi tự đi làm; đa số đi bán bia ôm, gái mà nghèo quá thì đi làm vậy.”
Giải pháp cho nông dân?
Tình trạng nhiều nông dân đang trở nên thất nghiệp sau khi nhận tiền bồi thuờng cho mảnh đất canh tác lâu nay đang trở nên khá phổ biến tại tất cả những nơi có dự án phát xây dựng đô thi, phát triển khu công nghiệp hay hạ tầng mà phải thu hồi đất canh tác của nông dân.
Thống kê của Bộ Nông nghiệp- Phát triển Nông thôn hồi năm ngóai cho thấy cả nứơc có hơn 25 triệu lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Số này chiếm đến hơn phân nửa tổng lao động tại Việt Nam.
Bộ này cũng cho biết từ năm 2000 đến năm 2007, diện tích đất trồng lúa giảm hơn 360 ngàn héc ta, tức mỗi năm giảm trung bình trên 50 ngàn héc ta.
Trong khi đó thì công tác đào tạo nghề cho những đối tượng tại các nơi bị thu hồi đất có thể nói không có hay quá lạc hậu so với tốc độ nhanh chóng đất bị chuyển mục đích sử dụng.
Hồi trung tùân tháng tư vừa qua, Cục Quản lý Lao động Ngòai nước, thuộc Bộ Lao động- Thương binh- Xã hội cho triển khai Đề án chính phủ hổ trợ 61 huyện nghèo nhất nước đẩy mạnh xuất khẩu lao động tại những nơi đó.
Số kinh phí được bỏ ra là gần 5 ngàn tỷ đồng Việt Nam từ nay cho đến năm 2020 dành cho người dân cư trú lâu nay tại 61 huyện nghèo nhất nước và cho các doanh nghiệp đưa người đi xuất khẩu lao động.
Vào khi mà những nơi gần như như khu vực Hà Tây những nông dân bị thu hồi đất tại đó chưa được đào tạo nghề nghiệp nhằm chuyển đổi hiệu quả không phải thất nghiệp, thì đề án đào tạo cho lao động ở những huyện nghèo đi xuất khẩu lao động bị nhiều người trong cuộc cho là viễn vông.
Cũng vào đầu tháng năm vừa qua, chính phủ Việt Nam đưa ra đề án 3200 tỷ đồng đào tạo nghề cho 12 triệu lao động nông thôn từ nay cho đến năm 2020.
Người nông dân lại mong ngóng không biết khi nào họ may mắn là thành phần hưởng lợi trong đề án được cho là lớn nhất từ trước đến nay đó.