Nam Nguyên phỏng vấn TS Phạm Văn Dư, Phó Cục Trưởng Cục Trồng Trọt (trụ sở tại Cần Thơ) về các vấn đề liên quan.

Nam Nguyên : Thưa Tiến Sĩ, chưa đầy hai tháng nữa là hết năm, thông tin có nhiều cái trái ngược nhau thì thực tế là có thể có tồn đọng lúa ở vùng đồng bằng sông Cửu Long hay không?

TS Phạm Văn Dư : Sản xuất lúa gạo năm nay và cái xuất khẩu rất là tốt, tức là so với năm rồi thì phải nói tiến triển rất là tốt, tất nhiên là cũng có một số nhưng mà ít thôi chớ không nhiều lắm, bởi vì kế hoạch năm nay xuất khẩu thì nó tốt hơn năm rồi.

Với cái đà xuất khẩu năm nay thì tôi nghĩ rằng tất nhiên là cũng sẽ có ở kho một ít và cũng còn lại thì theo cái hợp đồng thì tôi nghĩ Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam đã ký là khá tốt, tức là bây giờ thì mình đã vượt chỉ tiêu rồi. Do vậy tôi nghĩ rằng còn một số ít lại thì có thể là không lớn lắm.

Tôi nghĩ là như thế, do vậy cái tình hình xuất khẩu năm nay tôi nghĩ rằng nó đạt yêu cầu và nó tốt, có thể là tình hình sẽ được cải thiện trong vài năm tới.

Nam Nguyên : Thưa ông, cái giá mà giá sàn 3.800 đồng mà quy ra giá lúa cho nông dân thì thực tế là có thực hiện được đúng như yêu cầu hay không?

TS Phạm Văn Dư : Tất nhiên cái giá sàn đó là cái giá sàn mà chúng tôi tính để cho người nông dân có lợi tối thiểu là 30% trở lên. Đây là tính như thế, tuy nhiên trong thời gian qua cũng có một số trường hợp là một số nông dân cũng có bán với giá thấp hơn, nhưng phần lớn sau này là chính phủ có cái hỗ trợ cho các doanh nghiệp để thúc đẩy các doanh nghiệp họ thu mua, thành ra cái giá sau này có nâng lên tốt hơn, và cái chuyện thực hiện giá sàn thì tôi nghĩ là năm nay cũng đạt yêu cầu.

Cơ chế xuất khẩu gạo?

Nam Nguyên : Thưa ông, các loại lúa chất lượng cao mà nông dân làm theo khuyến nông cho vụ hè-thu 2009 thì chúng tôi có tiếp xúc với họ, họ nói là không có lợi bởi vì năng suất thì thấp hơn mà giá bán lại ngang bằng như là giá lúa ngang thôi, thì phải chăng là Hiệp Hội Lương Thực không biết trước là sẽ xuất khẩu được loại gạo nào cho nên sự khuyến nông không mang lại kết quả tốt?

TS Phạm Văn Dư : Thật ra tình hình là như thế này, tình hình xuất khẩu của gạo Việt Nam và trong thời gian gần đây có thể nói các giống lúa mà chúng tôi khuyến cáo chọn lọc ra để trồng đều đạt yêu cầu xuất khẩu hết, tức là nó có cái độ dài và nó có hàm lượng amilose thấp, v.v…

Tuy nhiên, hiện nay chất lượng gạo xuất khẩu không phải người ta tính trên hàm lượng hoá học mà người ta tính trên cái vấn đề là cái chế biến. Có một số doanh nghiệp họ chế biến còn kém thì chính phủ đang coi như khích họ gia tăng đầu tư cho vấn đề này.

Và trong thời gian vừa qua thì như thế cái lượng gạo mình xuất khẩu mà đạt yêu cầu ở độ 5 với độ 15% (tấm) là trên 60% rồi, tức là cái xuất khẩu năm nay cái 25% tấm tôi nghĩ là khoảng 90% thôi, như thế cho thấy phẩm chất gạo Việt Nam càng ngày càng tăng hơn.

Cơ cấu giống mà hiện nay đang sản xuất phù hợp, tuy nhiên, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam trong thời gian tới cần phải đầu tư nhiều hơn nữa về cái chế biến và hỗ trợ cho nông dân thêm một số vấn đề về thu hoạch, thí dụ như là chúng ta cần phải giúp họ thêm về những khâu, đầu tư thêm về những khâu phơi, sấy, vân vân, theo tôi nghĩ trong một hai năm nữa thì chất lượng gạo sẽ tốt hơn.

Hiện nay cách đặt hàng của các nước, theo tôi biết ở Hiệp Hội, thì người ta đặt hàng hiện nay là cái gạo cũng là cái gạo phẩm chất cao hơn so với những năm trước.

Những năm trước người ta thường yêu cầu là 25% rất là nhiều, bây giờ thì tôi thấy rằng ở các nước người ta lại đặt hàng cho Hiệp Hội là cái chất lượng một ngày một gia tăng hơn, do vậy mà hiện nay cái tình hình sản xuất đó rất phù hợp với những cái hợp đồng hướng dẫn của xuất khẩu. Do vậy mà tôi nghĩ từng bước nó sẽ phù hợp, tức là nó xoá đi cái khoảng cách, dần dần nó sẽ phù hợp hơn.

Nam Nguyên : Thưa ông, vừa qua người ta nói là 4900 bán cũng như là lúa ngang thôi thì thực tế có phải là như vậy không?

TS Phạm Văn Dư : Không. 4900 bán giá vẫn tốt hơn chớ. Nói như vậy là tại thế này, tại vì nhiều khi một số thương lái hàng xáo này nọ trong điều kiện Việt Nam thì họ đi mua ở một vài chỗ rồi báo chí lại nêu lên như thế, chứ còn thật sự mà nói ở vựa gạo thì cái giá vẫn tốt hơn.

Nam Nguyên : Thưa ông, nếu thay đổi cơ chế xuất khẩu gạo theo hướng để thị trường điều tiết như là báo chí đăng tải, thì  ý kiến ông là cơ chế này thì có tốt hơn cho nông dân hay không ạ?

TS Phạm Văn Dư : Thì tôi nghĩ là nó tốt hơn chớ, tại vì hiện nay nếu như các doanh nghiệp Việt Nam được tự do mua bán xuất khẩu thì như thế cái giá sẽ tốt hơn, tại vì cái giá sàn là cái giá tham khảo thôi, cái giá quy định để nhà nước có cái hỗ trợ bà con nông dân.

Tuy nhiên, cái vấn đề mua lúa thì cái giá vẫn theo thị trường nó quyết định, và nếu như nhiều doanh nghiệp mà cũng tham gia như thế thì tôi nghĩ như thế nó sẽ làm tốt cái giá hơn cho bà con nông dân. Và như thế thì cái tình hình trong tương lai gần thì tôi nghĩ hiện nay đối với tình hình thế giới cái sụt giảm lương thực của khhu vực Ấn Độ thì tôi nghĩ rằng cái giá lúa có khả năng sẽ tốt.