Vinh dự và thử thách cho Phật Giáo Việt Nam

Đại Lễ Vesak lần này được diễn ra long trọng, chu đáo và tạo ấn tượng tốt nhất của Việt Nam trên thế giới.
tiến sĩ Lê Mạnh Thát, VESAK 2008

Chủ đề của Đại Lễ Vesak 2008 là "Phật Giáo và Xã Hội Công Bằng, Dân Chủ, Văn Minh", được phổ biến qua nhiều hoạt động như triển lãm, hội chợ, biểu diễn văn hóa nghệ thuật, rước xe hoa, thắp nến cầu nguyện hòa bình, v.v…  và được mở rộng trong hầu hết các tỉnh thành trong nước.

Báo Sài Gòn Giải Phóng Online trích lời giáo sư – tiến sĩ Lê Mạnh Thát, Chủ tịch Ủy ban Tổ chức Quốc tế Vesak LHQ 2008 , cho biết rằng "Đại Lễ Vesak lần này được diễn ra long trọng, chu đáo và tạo ấn tượng tốt nhất của Việt Nam trên thế giới."

Trong những năm qua, không riêng gì Phật Giáo mà ngay cả hoạt động của các tôn giáo khác luôn được Đảng và Nhà nước hỗ trợ tổ chức thành công.
ông Nguyễn Thanh Sơn, VESAK 2008

Qua báo Hà Nội Mới online, Thượng Tọa Thích Trí Quang, Phó Tổng Thư ký của Trung ương Giáo hội Phật Giáo Việt Nam cho rằng " việc Vesak được tổ chức tại Việt Nam còn góp phần quan trọng nâng cao vị thế của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam", và " những nỗ lực của Việt Nam để tổ chức thành công Vesak 2008, dù tình hình kinh tế đang còn khó khăn, đã cho thấy sự cởi mở, hữu nghị và tôn trọng trong chính sách tôn giáo của Việt Nam".

Theo báo Tiền Phong Online, ông Nguyễn Thanh Sơn - Phó Ban Chỉ đạo Quốc gia Đại lễ Phật Đản Vesak, nhấn mạnh rằng "Đảng và Nhà Nước Việt Nam luôn tôn trọng quyền tự do tôn giáo, tín ngưỡng tại Việt Nam. Trong những năm qua, không riêng gì Phật Giáo mà ngay cả hoạt động của các tôn giáo khác luôn được Đảng và Nhà nước hỗ trợ tổ chức thành công."

Vẫn theo ông Sơn,  "Đại Lễ Phật Đản LHQ được tổ chức ở Việt Nam lần này là minh chứng rõ ràng nhất cho những chính sách về tự do tôn giáo, tín ngưỡng được thực hiện ở Việt Nam."

Khi báo chí và các viên chức đề cao vai trò của Việt Nam cùng tự do tôn giáo trong nước, thì dư luận và và ngoài nước nghĩ gì về sự kiện này?

Diễn kinh theo nhu cầu chính trị?

Từ miền Bắc, nhà giáo Nguyễn Thượng Long nhận xét:

Tôi đã chứng kiến những giai đoạn mà Phật Giáo không được coi trọng như thế này đâu. Tại sao cũng một thể chế, cũng một học thuyết, cũng một chế độ đó mà lúc thì thế này, lúc thì thế kia?
        nhà giáo Nguyễn Thượng Long

"Trong nước người ta cũng đang tổ chức rất là rầm rộ và đồng bộ ở khắp từ trung ương cho tới địa phương ngày đại lễ này. Ở nơi tôi ở cũng vậy thôi. Cái hoạt động này cũng gây chú ý cho nhiều người. Tôi nghĩ là về phương diện logic hình thức thì người ta cũng đã dành cho cái ngày đại lễ này một sự trọng thể thì người ta cũng không tiếc tiền bạc, rồi là công sức, rồi là thông tin, quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng, trên tivi, truyền thanh, truyền hình, trên pano - áp phích dọc các con đường lớn.

Nói chung cái ngày đại lễ này người ta làm rất là trọng thể, rất là lớn. Nhưng mà hoạt động nào ở Việt Nam này đều gắn theo cái ý nghĩa chính trị. Người ta muốn nói với lại nhân dân, nói với lại thế giới rằng là ở Việt Nam có sự tôn trọng về tôn giáo mà ai cũng nhìn thấy. Nhưng nếu chúng ta nhìn sâu sắc vào cái hiện tượng này thì nó cũng không thuần tuý là tôn giáo, mà nó mang những nội dung chính trị nhất định. Tôi cũng chỉ cảm nhận như vậy.

Nhưng cái gì có lợi thì mình cũng thấy là nó có lợi. Thế còn cái nội dung chính trị, cái ý nghĩa chính trị thì họ khai thác theo ý của họ. Chắc chắn là cũng có đấy, chứ không phải là không đâu. Tôi cũng có tuổi rồi, tôi đã chứng kiến những giai đoạn mà Phật Giáo không được coi trọng như thế này đâu. Tại sao cũng một thể chế, cũng một học thuyết, cũng một chế độ đó mà lúc thì thế này, lúc thì thế kia? Thì thôi, lúc này người ta có việc làm như thế thì chúng ta cũng ghi nhận là có một sự nỗ lực về phương diện đó. Thế còn đối với nhà tu hành, người ta nghĩ gì thì có lẽ họ sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn tôi.”

Chân kinh và hiện tượng

Tại Sài Gòn, nhà thơ Nguyễn Tấn Cứ phân tích:

“Tôi nghĩ rằng cái Đại Lễ Phật Đản này có tầm cỡ rất là lớn. Một khi người ta đã quyết định tổ chức ở Việt Nam thì tôi nghĩ không phải do chính quyền tổ chức. Tôi nghĩ là chính quyền không phải là họ muốn tổ chức đâu hay là họ cần tổ chức đâu, nhưng vì cái áp lực quá lớn phía bên ngoài. Áp lực quá lớn của, nói chung là của tương quan toàn cục thế giới mà, tôi nghĩ là họ có muốn cũng không được, không muốn cũng không được.

Đây (Đại Lễ Phật Đản) là một hiện tượng lạ, sau 33 năm mới có.
    nhà thơ Nguyễn Tấn Cứ trích lời bạn

Tôi nghĩ nếu họ tổ chức ở đây thì nó sẽ đẻ ra một  trách nhiệm rất lớn về Việt Nam hiện tại bây giờ, tức là nhìn nhận bằng cách là nó phi chủ nghĩa, nó không có một cái thể chế nào có thể can thiệp vào chuyện này được. Nếu có can thiệp hay chăng nữa thì có một cách nghĩa là họ muốn dính dáng vào, họ muốn dính dáng vào để họ được tiếng, họ cho rằng họ sẽ cởi mở. Và tôi nghĩ là bởi vì họ không cản được. Như một dòng sông không thể cản được cơn thuỷ triều lên thì chắc chắn nó sẽ lọt vô thôi. Thuỷ triều nó vào thì nó sẽ trôi trở lại. Nhưng mà anh biết thuỷ triều rồi, lúc nào nó cũng tấn công hết cả.

Tôi nghĩ cái tinh thần lớn nhứt của Đại Lễ Phật Đản này thì nó rất là cao. Tôi cho rằng nó rất là tốt, tốt ở chỗ nhìn nhận một cách toàn cục đó, thì tôi cho rằng nó rất có lợi cho đất nước này.

Một người bạn của tôi, vốn đứng ngoài vòng cương toả, lâu nay sống rất là bi quan trong xã hội hiện tại, nhắn với tôi trong thư điện: 'Ông Cứ ơi, Sài Gòn ngày hôm nay rất là đẹp và rất là vui.' Tôi hỏi lại vì sao vui, thì người bạn tiếp: 'Hôm nay tự nhiên treo cờ Phật Giáo đầy hết. Rất là vui'. Anh ta còn nhấn thêm một câu nữa: 'Đây là một hiện tượng lạ, sau 33 năm mới có'.

Tôi nghĩ đây là một câu nói có thể diễn đạt được hết. Mình diễn đạt theo chiều kích rộng hơn thì tôi cho đây giống như thủy triều đang tràn lên, và nó sẽ xóa nhòa tất cả những cái gì mà khi nó rút đi và sẽ thấy trơ đáy, lộ ra những cái gì đang có. Tôi nghĩ khi mà nó trào lên, nó tràn, nó ập vô một cái xã hội đương đại, đương thời bây giờ, với cái thể chế đương thời bây giờ, thì chắc chắn họ không thể ngăn cản được.”