Mỗi lô hàng sẽ phải có bản cam kết của nhà máy chế biến về nguồn gốc sản phẩm, hoặc giấy chứng nhận khai thác. Hơn nữa các giấy tờ vừa nói còn phải được nước nhập khẩu thuộc EU xét duyệt trước khi hàng về đến cửa khẩu.
Kể từ ngày 1/1/2010 Liên Minh Châu Âu sẽ áp dụng qui định IUU thiết lập hệ thống kiểm soát nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và xóa bỏ họat động khai thác, đánh bắt thủy sản bất hợp pháp.
Nam Nguyên phỏng vấn ông Nguyễn Tử Cương, Ủy Viên Thường Vụ - Hội Nghề Cá Việt Nam, về vấn đề liên quan. Từ Hà Nội, ông Nguyễn Tử Cương phát biểu:
Ông Nguyễn Tử Cương: Nội dung chính của cái quy định IUU tức là khai thác có kiểm soát, mà nội dung khai thác có kiểm soát tức là mình đánh bắt thuỷ sản tự nhiên nhưng không làm hại đến những đối tượng nằm trong Sách Đỏ, đối tượng cần được bảo vệ.
Thứ hai là không khai thác qua mức những đối tượng nằm trong danh mục được phép khai thác. Thứ ba là không làm hại đến cá con.Thứ tư là không huỷ hoại môi trường tự nhiên, môi trường sinh sống của thuỷ sản tự nhiên. Đấy là những nội dung phải thực hiện.
Ảnh hưởng đối với VN
Nam Nguyên : Thưa ông, như vậy thì sẽ ảnh hưởng như thế nào? Có đến độ là mất thị trường hay không, tại tổng số tàu đánh cá việt Nam là 130 ngàn tàu, cả triệu ngư dân họ làm ăn không có hợp tác với nhau và họ cũng đâu có biết được những cái điều phải làm?
Ông Nguyễn Tử Cương : Chúng tôi đã chuẩn bị trong nhiều năm nay về một cái chiến dịch gọi là bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản ven bờ, và một trong những biện pháp mà chúng tôi đang áp dụng có hiệu quả , đó là giao vùng biển cho một cộng đồng ngư dân, chứ nếu mình đi kiểm soát từng người thì sẽ không bao giờ kiểm soát được.
Bây giờ chúng tôi giao cái vùng biển ấy và những quy định kiểm soát cho từng cộng đồng ngư dân, họ sẽ bầu ra những ban quản lý, và ban quản lý này sẽ kiểm soát cái số lượng tàu thuyền, sản lượng được phép đánh bắt, những giống loại được phép đánh bắt, và thời gian nào thì phải bảo vệ cá bố mẹ, cá con.
Hiện nay chúng tôi đang rất thành công trong mô hình này, mà cái khái niệm tiếng Anh nó là "đồng quản lý", thì những tổ chức đồng quản lý như thế này sẽ giúp rất nhiều cho cái hoạt động triển khai chứng nhận khai thác có kiểm soát.
Nam Nguyên : Thưa ông, đây là mô hình hay là đã áp dụng rồi và đã thực hiện được ở những tỉnh nào rồi ạ?
Ông Nguyễn Tử Cương : Những tỉnh đã thực hiện tốt là Quảng Ninh, Khánh Hoà, Bến Tre và một phần nữa là ở An Giang. các tỉnh khác thì hiện nay mới đang dựa vào những mô hình này để xây dựng. Còn tỉnh đã thực hịện tốt còn có Bình Định nữa.
Phương cách thích nghi?
Nam Nguyên : Khai thác sản phẩm và để xuất khẩu chứ còn vấn đề an ninh ở trên biển như thời gian vừa qua đã xảy ra nhiều vấn đề nghiêm trọng đó thì cái mô hình này có giúp ích vào việc đó hay không?
Ông Nguyễn Tử Cương : Mô hình này nó đạt nhiều nội dung, trong đó có cái nội dung là giúp đỡ nhau phòng chống thiên tai, cái nữa là cũng nhau phối hợp với lực lượng an ninh của Việt Nam để bảo vệ chủ quyền của đất nước trên biển.
Nam Nguyên: Thưa ông, cái thủ tục nó rất là rắc rối như là thông tin nói đó, e rằng là những người ngư dân đó không thể đáp ứng được rất là nhiều những cái tiêu chí và phải có giấy chứng nhận thì mới có thể xuất khẩu vào EU được?
Ông Nguyễn Tử Cương : Chắc ông biết là cách đây 2 năm thì Quốc Hội quyết định nhập Bộ Thuỷ Sản vào với Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn, nhưng mà gần đây, tháng trước đã ra quyết định thành lập lại Tổng Cục Thuỷ Sản nằm trong Bộ Nông Nghiệp & Phát Triển Nông Thôn. Tổng cục này sẽ có trách nhiệm là họ sẽ được tăng cường lực lượng để mà triển khai cái hoạt động hướng dẫn cho dân.
Nam Nguyên : Để mà có thể thích nghi với lại IUU, thưa ông, khả năng để thực hiện việc này đối với người ngư dân có thể là khó ạ. Vậy Hội Nghề Cá có giúp ích được gì cho họ hay không?
Ông Nguyễn Tử Cương : Chúng tôi đang triển khai rất nhiều khoá đào tạo. Trước hết là phải hiểu thật rõ quy định của Châu Âu và kết hợp quy định của Châu Âu với cái lợi ích của Việt Nam, đó là bảo vệ nguồn lợi.
Chúng tôi xây dựng các tài liệu đào tạo thật đơn giản và sau khi người dân người ta đã hiểu được là cần phải làm gì thì những biểu mẫu mà do ngư dân phải làm thì nó dơn giản đi.
Và hiện nay nhờ việc thành lập Cục Thuỷ Sản thì sẽ có được các cụ thuỷ sản ở các tỉnh (mà) trong đó có cơ quan bảo vệ nguồn lợi ở tất cả các tỉnh sẽ được tăng cường hơn, và hoạt động kiểm soát do chính cơ quan này sẽ thực hiện. Đúng như ông nói là nó đang có rất nhiều việc phải làm và một lượng kinh phí khá lớn phải chi cho việc này.
Nam Nguyên : Thưa ộng, chỉ không đầy hai tháng nữa là đã áp dụng rồi, sẽ ảnh hưởng tới các sản phẩm đánh bắt tự nhiên và sản phẩm chế biến từ nguồn đánh bắt tự nhiên vào Châu Âu cũng rất là quan trọng, thì ông có nhận định gì ạ?
Ông Nguyễn Tử Cương : Nhận định trước nhất là chúng tôi đang gặp rất nhiều khhó khăn, một khối lượng việc khổng lồ phải thực hiện, tuy nhiên, việc thực hiện quy định của nước ngoài cũng đồng thời là mong muốn của chúng tôi trong hoạt động bảo vệ nguồn lợi, nhưng mà không thể làm ngay một lúc đối với tất cả các loại tàu.
Và bước một chúng tôi lựa chọn những cảng cá và những tàu cá đánh bắt và chủ yếu họ xuất khẩu vào Châu Âu, thì những cảng này và những tàu này sẽ được làm trước.
Sang năm chúng tôi sẽ làm tiếp những cảng còn lại và những tàu còn lại. Hy vọng là với cách làm này nó sẽ bớt đi công việc và chúng tôi có thể tập trung nguồn lực để giải quyết những chỗ, những điểm nóng.
Nam Nguyên : Chắc là sẽ có ảnh hưởng về vật chất, về kim ngạch xuất khẩu riêng cho các sản phẩm đánh bắt tự nhiên và sản phẩm chế biến từ nguồn này ạ?
Ông Nguyễn Tử Cương : Chúng tôi đang cố gắng là không để xảy ra cái tình trạng đó, tuy nhiên, giá thành của sản phẩm sẽ tăng lên do những hoạt động kiểm soát này. Không kịp để làm thì chắc chắn là có trở ngại, và chúng tôi phấn đấu là không để chuyện đó xảy ra.
Nam Nguyên : Thay mặt thính giả, xin cảm ông ông Nguyễn Tử Cương, Uỷ Viên Thường Vụ - Hội Nghề Cá, về thời gian ông dành cho chúng tôi.