Cũng từ ngày đó toàn thể báo đài trên toàn thế giới đã không ngừng phút giây nào để đưa đến khán thính giả khắp năm châu những tin tức hình ảnh cập nhật của các cuộc tranh tài được tổ chức chu đáo, những pha biểu diễn nghẹt thở, những thi đua hào hùng vì màu cờ sắc áo, với những nụ cười và nước mắt khi kết thúc.

Nhưng cũng đúng một tuần trước, khi mọi người đang chú tâm theo dõi thế vận hội 2008 tại Bắc Kinh, thì súng đã nổ và người đã chết tại tỉnh Nam Ossestia của Georgia, tức là Gruzia- giữa quân đội chính phủ với lực lượng đòi ly khai tại địa phương này.

Điểm rắc rối là Nam Ossestia nằm ở biên giới Nga và Georgia, mà người dân ở vùng này lại thường có khuynh hướng thân Nga, nên phía Matxcơva có một lực lượng bảo vệ hoà bình trú đóng tại đây, và cuộc tấn công của quân đội chính phủ đã khiến hàng chục binh sĩ của lực lượng này thương vong.

Chiến cuộc đã bùng nổ giữa Nga và Georgia, một nước láng giềng nhỏ bé của Nga, nguyên là một trong 15 nước cộng hoà Liên Sô cũ, nhưng nay lại có khuynh hướng thân Tây Phương và đang xin gia nhập khối quân sự NATO.

Trong câu chuyện thời sự tuần này, Nguyễn An sẽ trình bày cùng quý thính giả những chi tiết liên quan đến cuộc chiến kéo dài đã một tuần lễ, với hàng ngàn người chết và vài chục ngàn thường dân phải di tản tại Georgia tức là Gruzia.

Lịch sử

Georgia trở thành một trong 15 nước cộng hoà của Liên sô ngày 25 tháng 2 năm 1921, khi Hồng quân tiến vào thủ đô Tbilisi để thành lập chính quyền cộng sản do một đảng viên Bôn sê vích là Filipp Makharadze lãnh đạo. Ngày 9 tháng tư năm 1991, tức chỉ một thời gian ngắn sau khi Liên sô sụp đổ, Georgia tuyên bố độc lập và hơn một tháng sau, thì bầu vị tổng thống đầu tiên là ông Zviad Gamsakhurdia. Tuy nhiên, chính phủ dân cử này đã bị lật đổ bởi một cuộc đảo chính đẫm máu kéo dài từ 22 tháng 12 năm 1991 đến 6 tháng giêng năm 1992. Sau đó, đất nước Georgia lâm vào một cụôc nội chiến bi thảm kéo dài cho đến năm 1995, khi ông Shevardnadze, nguyên ngoại trưởng Liên Sô cũ được bầu làm tổng thống. Nhưng cũng từ đó, hai vùng đất của Georgia là Abkhazia và Nam Ossetia nhanh chóng trở thành bất ổn bởi lực lượng đòi ly khai gây ra bạo động giữa các sắc tộc và chiến tranh với nhà nước Georgia. Hai vùng đất này được sự hỗ trợ của Nga, đã tự xưng là những quốc gia độc lập mặc dù không hề được một quốc gia nào công nhận. Dân chúng ở hai vùng đất này phần lớn có khuynh hướng thân Nga, và nhiều người trong số họ mang quốc tịch Nga mặc dù họ sống trên đất Georgia. Về quân sự, thì tại mỗi nơi đều có ba lực lượng, của nhà nước Georgia, của cấp thẩm quyền đòi ly khai tại chỗ và đội quân bảo vệ hoà bình của Nga.

Cuối năm 2003, cuộc cách mạng Hoa hồng được lãnh đạo bởi Mikhail Sakassvili và các đồng chí của ông đã lật đổ tổng thống Sevardnadze và qua năm sau, thì ông Sakassvili được bầu làm tổng thống Georgia. Ông đã thực hiện một loạt những cải tổ cả về chính trị lẫn kinh tế và quân sự theo khuynh hướng thân Tây Phương. Mối hiềm khích giữa Nga và Georgia bắt đầu từ đó, nhất là khi Georgia muốn gia nhập khối quân sự NATO.

Nguyên nhân

Hôm thứ sáu tuần trước, khi Olympics 2008 chuẩn bị khai mạc tại Bắc Kinh, thì quân đội chính phủ Georgia tấn công vào doanh trại của lực lượng ly khai ở Nam Ossetia trong khi hai bên đang ngưng chiến để chuẩn bị gặp gỡ và thương thảo để giải quyết mâu thuẫn, sau những ngày xung đột dữ dội từ đầu tháng tám. Phía Georgia thì nói nguyên nhân là vì họ bị lực lượng ly khai tấn công và pháo kích trong khi phía Nam Ossetia lại cáo bụôc rằng Georgia phản bội.

Cuộc tấn công đã khiến hàng chục chiến binh bảo vệ hoà bình của Nga thương vong và ngày hôm sau thì Nga đưa quân đội với xe bọc thép và phi cơ vào Ossetia, nói là để trừng phạt Georgia cũng như để bảo vệ thường dân.

Chỉ trong vòng năm ngày, trước khi tổng thống Nga tuyên bố ngưng bắn vì trừng phạt đã đủ, hàng ngàn người đã chết và hàng chục ngàn người khác phải di tản để tránh khói lửa chiến tranh và tình trạng hỗn loạn vô trật tự. Mặc dù tuyên bố như vậy, nhưng tin tức xuất phát từ Georgia cho biết xe bọc thép của Nga tiếp tục tiến sâu vào lãnh thổ Georgia, chiếm giữ thành phố Gori, trên đường từ Nam Ossetia đến thủ đô Tbilisi, cắt ngang hàng lang Đông Tây của Georgia và uy hiếp thành phố cảng Poti trên bờ Biển Đen.

Thế giới e ngại

Theo số liệu của Hội Chữ Thập Đỏ quốc tế, thì có khoảng 60 ngàn người ở nhiều nơi trên lãnh thổ Georgia hiện đang cần được cứu trợ nhân đạo khẩn cấp. Cao ủy tỵ nạn Liên Hiệp quốc cho biết khoảng 100 ngàn người đã phải rời khỏi nơi cư trú. Riêng tại Nam Ossetia, thì có 12 ngàn người vượt biên giới sang phía Nga.

Tình hình tại vùng đất này khiến dư luận toàn thế giới e ngại.Hôm thứ năm, tổng thống Pháp Sarkozy, với tư cách là chủ tịch đương nhiệm của EU phổ biến một kế hoạch hoà bình sáu điểm đã được trình lên cac ngoại trưởng EU một ngày trước đó. Kế hoạch này được biết đã được cả tổng thống Nga Dmitry Medvedev lẫn tống thống Georgia Mikhail Sakasshvili chấp thuận sơ khởi. Nội dung chính của kế hoạch là hai bên phải ngừng các hoạt động quân sự, quân đội hai bên phải rút về vị trí cũ trước khi xẩy ra chíên trận và một hội nghị quốc tế sẽ được triệu tập để giải quyết xung đột cũng như bàn thảo giải pháp an ninh cho Nam Ossetia và Abkhazia.

Tuy nhiên, tình hình đã không tiến triển khả quan như vậy. Trưa thứ tư, từ thủ đô Washington D.C., tổng thống George W. Bush đã đọc bài diễn văn nói lên lập trường của Hoa Kỳ về cuộc chiến tại Georgia.

Tổng thống Bush xác nhận quan điểm của Hoa Kỳ là ủng hộ chính phủ dân chủ được người dân bầu lên tại Georgia. Ông cũng khẳng định rằng chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của Georgia phải được tôn trọng.

Ông nhắc lại những điều Nga đã cam kết, như Nga không có ý thay đổi chính quyền tại Georgia, và Matxcơva cũng xác định đã ngưng tiến công quân sự và đồng ý ngưng bắn tạm thời. Tuy nhiên, tổng thống Bush nói là thật không may, ông đã nhận được những phúc trình không đúng với những điều ấy khiến ông lấy làm lo ngại.

Cứu trợ

Với những quan ngại như thế, tổng thống Bush nói ông đã cho tiến hành một số bước đi để chứng tỏ tình liên đới với dân chúng Georgia cũng như để đem lại một giải pháp hoà bình cho cuộc xung đột. Những biện pháp ấy là cử ngoại trưởng Condoleezza Rice sang Pháp để hội ý với tổng thống Sarkozy. Bà Rice cũng sẽ đến Tbilisi để đích thân chuyển đến chính phủ dân chủ Georgia sự ủng hộ kiên quyết của Hoa Kỳ.

Tổng thống Bush cũng cho biết ông đã ra lệnh cho tổng trưởng quốc phòng Hoa Kỳ Bob Gates cho quân đội khởi sự công tác nhân đạo với người dân Georgia. Công tác này sẽ rất lớn và đang tiến hành. Một máy bay C-17 với hàng cứu trợ đang trên đường đến Georgia và trong những ngày tới, không chỉ máy bay Hoa Kỳ, mà cả lực lượng hải quân cũng sẽ tham gia đưa hàng cứu trợ và thuốc men đến cho người dân Georgia.

Kết luận, Tổng thống Bush nói là ông đã xác định rõ ràng những hành động mà Nga đang thực hiện đã khiến người ta phải đặt câu hỏi về ý đồ của Nga tại Georgia cũng như vùng đất ấy. Ông nhắc lại rằng trong những năm gần đây, Nga đã tìm hội nhập vào các cấu trúc ngoại giao, chính trị, kinh tế và an ninh của thế kỷ 21, và Hoa Kỳ đã ủng hộ những nỗ lực ấy. Nhưng bây giờ thì Nga đang gây nguy hại cho những nguyện vọng của chính họ với những hành động tại Georgia bởi những hành động ấy hoàn toàn đi ngược lại với nguyên tắc của những định chế ấy [mà Nga đang tìm cách hội nhập vào].

Để bắt đầu hàn gắn lại những tai hại đã gây nên trong mối quan hệ với Hoa Kỳ, Âu châu và các quốc gia khác, cũng như để phục hồi vị trí của mình trên thế giới, thì Nga phải giữ lời và hành động để chấm dứt cuộc khủng hoảng.   

Kế hoạch hòa bình

Hôm nay ngoại trưởng Hoa Kỳ Condoleezza Rice đã gặp tổng thống Pháp Sarkozy để bàn thảo về kế hoạch hoà bình sáu điểm của ông trước khi đến Georgia để gặp với tổng thống Mikhail Sakasshvili. Bà tuyên bố với báo chí rằng các thoả thuận ngưng bắn phải được tôn trọng, và mọi hành động quân sự của Nga phải được chấm dứt như chính người Nga đã tuyên bố:

Bà cũng nói rằng hành xử của Nga đã khiến người  ta thấy rõ thêm là Nga đã không hành xử như họ đã nói với các đối tác quốc tế.

Tin mới nhất cho biết chiếc máy bay C-17 của Hoa Kỳ chở phẩm vật cứu trợ và thuốc men cho người dân Georgia đã hạ cánh an toàn tại thủ đô Tbilisi mà không gặp trở ngại nào trên đường di chuyển, như lời tổng trưởng quốc phòng Bob Gates của Hoa Kỳ cho biết:

Tuy nhiên, giới quân sự Nga cũng bày tỏ sự quan ngại về những hàng hóa được Hoa Kỳ chở đến Georgia. Phó tổng tham mưu trưởng quân đội Nga Anatoly Nogovitsyn nêu thắc mắc là liệu những hàng hóa Hoa Kỳ chở đến Georgia có đúng là hàng cứu trợ hay không, mà sao họ lại không dở vải bọc ra khi dỡ hàng?

Trong khi đó, thì người phát ngôn bộ nội vụ Georgia là ông Shota Utiashvili nói với phóng viên AFP rằng hôm thứ năm, khoảng 130 xe bọc thép của Nga đang tiến sâu vào lãnh thổ Georgia, và hiện chỉ còn cách thành phố lớn thứ nhì của đất nước này là Kutaisi khoảng 20 kilomet mà thôi.

Thời sự tuần qua kỳ này xin ngừng lại ở đây, trong niềm mong mỏi là chiến cuộc mau chóng chấm dứt vì dù với mục đích nào thì chiến tranh bao giờ cũng đồng nghĩa với chết chóc khổ đau.