Nghèo vẫn hoàn nghèo
Mặc dù Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ nông dân, và tại nhiều cuộc hội thảo về nông nghiệp, nông thôn, các quan chức liên hệ cũng đã đề ra nhiều biện pháp như định hướng, quy hoạch vùng sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân; rồi các doanh nghiệp nhà nước ký kết hợp đồng bao tiêu nông sản…
Nhưng tình cảnh người nông dân Việt Nam, nói theo lời báo điện tử Cần Thơ số ra hôm thứ Tư, là “rất nhiều nông dân quanh năm ‘bán mặt cho đất, bán lưng cho trời’ mà nghèo vẫn hoàn nghèo, nhà cửa lụp xụp, con cái bỏ học, tha phương cầu thực…”
Rất nhiều nông dân quanh năm ‘bán mặt cho đất, bán lưng cho trời’ mà nghèo vẫn hoàn nghèo, nhà cửa lụp xụp, con cái bỏ học, tha phương cầu thực…
Báo Cần Thơ
Tình cảnh ấy chất chứa qua bài đăng trong báo Cần Thơ vừa nói với tựa đề “Khi người nông dân lên tiếng”, đề cập tới một bức thư của nông dân Lê Văn Lam ở huyện Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp gởi lên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhằm trình bày những nỗi khó khăn và nguyện vọng của không riêng ông, mà còn hàng triệu nông dân trong nước hiện nay.
Theo nông dân này thì "Hạt gạo được tạo ra bằng chính mồ hôi, công sức và đôi khi cả nước mắt của người nông dân nghèo khó…". Rồi khi "…lúa đem về nhà chưa ấm chỗ đã bị ngân hàng tới đòi, các chủ cửa hàng vật tư đến nhắc nhở số tiền nợ vụ vừa rồi".
Qua báo Tuổi Trẻ, nông dân Lê Văn Lam than rằng "Hết vụ gặt, nông dân chen lấn nhau ở ngân hàng nông nghiệp để trả nợ. Trả xong nợ cũ lại vay mới để đầu tư làm vụ kế tiếp".
Theo ông thì "…có đến 95% người dân vay ngân hàng để sản xuất theo kiểu ăn trước trả sau như thế", nhưng "cả trăm thứ chi tiêu đều chờ vào hạt lúa. Vì vậy cái nghèo cứ lẩn quẩn quanh nông dân."
Chịu nhiều chèn ép
Nhưng tệ hại hơn nữa, theo ông Lê Văn Lam, "hiện tại nông dân bị các doanh nghiệp chèn ép quá". Ông giải thích rằng:"Việc Thủ tướng chỉ đạo ngừng xuất khẩu gạo đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhân cơ hội này tung tiền mua luá vào với giá thấp để sau đó khi có chênh lệch, họ sẽ xuất với giá cao. Họ làm ruộng, cấy lúa trên lưng người nông dân… Các doanh nghiệp ngồi mát mà thu tiền tỉ."
Lời của ông Lê Văn Lam "Cấy lúa trên lưng nông dân" được báo điện tử Lao Động số ra thứ năm ngày 22 tháng này đặt thành tựa đề cho một bài báo, trong đó, có đọan viết rằng "…Đợt ngừng xuất khẩu gạo này khiến cho giá luá tụt thê thảm, người nông dân khốn đốn vì sản phẩm của mình làm ra bị hạ giá trong lúc hàng hóa khác lại tăng cao. Câu hỏi đặt ra là liệu giá lúa xuống là theo quy luật của thị trường, hay có sự thao túng của những người có tiền, có quyền?"
Việc Thủ tướng chỉ đạo ngừng xuất khẩu gạo đã tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhân cơ hội này tung tiền mua luá vào với giá thấp để sau đó khi có chênh lệch, họ sẽ xuất với giá cao. Họ làm ruộng, cấy lúa trên lưng người nông dân… Các doanh nghiệp ngồi mát mà thu tiền tỉ.
Ông Lê Văn Lam<br/>
Bài báo cho biết thêm rằng: "Trong tình hình hạn chế xuất khẩu gạo, một số cá nhân, doanh nghiệp đầu cơ thu mua lúa ép giá. Họ biết chắc rằng người nông dân nghèo khổ dù biết bị gài vào thế bán rẻ, cũng không có cách nào khác."
Thậm chí ngay trong khi đang "sốt giá gạo", Tin Nhanh trong nước cách nay không lâu có trích lời GS Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng trường ĐH An Giang cho rằng: "Lợi nhuận không vào tay nông dân. Lớp trung gian và giới đầu cơ đang tích trữ gạo chờ bán giá cao đã hưởng hết lợi."
Có lẽ vì tình trạng bức bách đó mà nông dân Lê Văn Lam, qua bức thư vừa nói, "hy vọng Chính phủ có chính sách để doanh nghiệp mua lúa cho nông dân với giá hợp lý nhất".
Nông dân trong cơ chế thị trường
Báo điện tử Lao Động nhận xét rằng “Trong lúc lạm phát gia tăng và nhập siêu quá lớn, thì hạt gạo xuất khẩu của Việt Nam góp phần giảm bớt sự thiếu hụt cán cân thương mại quốc gia. Công của nông dân lớn như vậy, không thể để hạt lúa mà họ làm ra chịu cảnh lầm than.”
Tờ báo đề nghị “Các tổng công ty lương thực, doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Nhà nước phải thực hiện được điều đó.”
Tình trạng giới trung gian và đầu cơ ép giá lúa tiếp diễn giữa lúc nông dân hiện đang gặp phải gánh nặng giá cả vật tư nông nghiệp leo thang đáng ngại – tăng gấp ba, gấp bốn lần chỉ trong vòng khỏang một năm nay, nhất là phân bón, như một số nông dân ở vùng ĐBSCL lo ngại:
“Phân, thuốc sâu…cái gì nó cũng lên hết trơn, nông dân lo lắm”.
GS Đào Thế Tuấn
“Phân lúc này lên quá trời. Nhưng giá lúa lên không theo kịp giá phân. Còn nhân công bây giờ cũng lên luôn, mà cũng khó mướn lắm”.
Mặc dù giới chân lấm tay bùn tiếp tục gặp nhiều gánh nặng như vậy, nhưng, theo báo điện tử Cần Thơ, “ở rất nhiều nơi, nông dân vẫn phải ‘tự bơi’ trong cơ chế thị trường, trong làn sóng hội nhập cạnh tranh ngày càng khốc liệt”.
Qua bài tựa đề "Đừng để nông dân thêm yếu thế trong cơ chế thị trường", báo Hà Nội Mới online trích lời GS Viện sĩ Đào Thế Tuấn, Chủ tịch Hội KH PTNT, cho rằng "phát triển nông thôn phải tăng phúc lợi cho người nông dân, vì họ đang là bộ phận yếu thế nhất trong xã hội."
Nhưng, theo GS Đào Thế Tuấn, thì "có một sự hiểu nhầm rằng phát triền nông nghiệp và phát triển nông thôn là một, và chính phủ giao cho Bộ NN-PTNT lo về phát triển nông thôn. Trên thức tế, Bộ này chưa làm được gì nhiều cả".