សង្គម​ស៊ីវិល​អន្តរជាតិ​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​ការ​រឹត​ត្បិត​សិទ្ធិ​សេរីភាព​នៅ​កម្ពុជា

ដោយ យាង សុជាមេត្តា
2014-10-10
អ៊ីម៉ែល
មតិ
Share
បោះពុម្ព
សង្គម​ស៊ីវិល​អន្តរជាតិ​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​នៅ​សណ្ឋាគារ​អ៊ីមភើរៀល (Imperial Hotel) នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១០ តុលា ២០១៤។
សង្គម​ស៊ីវិល​អន្តរជាតិ​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន​នៅ​សណ្ឋាគារ​អ៊ីមភើរៀល (Imperial Hotel) នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១០ តុលា ២០១៤។
RFA/Yeang Socheametta

គណៈប្រតិភូ​សង្គម​ស៊ីវិល​អន្តរជាតិ ដែល​រួម​មាន​តំណាង​បណ្ដាញ​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាស៊ី អង្គការ​ស៊ីវីឃឹស (CIVICUS) អង្គការ​វេទិកា​ប្រចាំ​អាស៊ី និង​អង្គការ​អន្តរជាតិ​មួយ​ចំនួន​ផ្សេង​ទៀត ធ្វើ​សន្និសីទ​កាសែត​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​១០ តុលា។

ពួក​គេ​ព្រួយ​បារម្ភ​ចំពោះ​ស្ថានភាព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នៅ​កម្ពុជា ជាពិសេស​ទៅ​លើ​ការ​រឹត​ត្បិត​សេរីភាព​របស់​ពលរដ្ឋ តាម​រយៈ​ការ​តាក់​តែង និង​ការ​បង្កើត​ច្បាប់​មួយ​ចំនួន​កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ និង​នៅ​ថ្ងៃ​ខាង​មុខ។

ថ្លែង​ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​រយៈពេល​ជាង​១​ម៉ោង​នៅ​សណ្ឋាគារ​អ៊ិមភើរៀល (Imperial Hotel) ដែល​មាន​មនុស្ស​ចូលរួម​ប្រមាណ ៥០​នាក់ តំណាង​គណៈប្រតិភូ​សង្គម​ស៊ីវិល​អន្តរជាតិ កត់​សម្គាល់​ជា​រួម​ថា កម្ពុជា នៅ​មាន​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដែល​ត្រូវ​ដោះស្រាយ ហើយ​ច្បាប់​ថ្មីៗ​មួយ​ចំនួន នឹង​បន្ត​រឹត​ត្បិត​ទៅ​លើ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​របស់​ពលរដ្ឋ។

ការ​កត់​សម្គាល់​ជាទូទៅ​បែប​នេះ ធ្វើ​ឡើង​បន្ទាប់​ពី​ពួក​គេ​បាន​បញ្ចប់​ទស្សនកិច្ច​រយៈពេល ៣​ថ្ងៃ​នៅ​កម្ពុជា។ ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នោះ ពួក​គេ​បាន​ជួប​ជាមួយ​មន្ត្រី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ សមាជិក​ព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភា ភ្នាក់ងារ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ក្នុង​ស្រុក និង​ដៃគូ​អភិវឌ្ឍន៍​របស់​កម្ពុជា មួយ​ចំនួន​ទៀត។

ច្បាប់​ដែល​ពួក​គេ​គិត​ថា អាច​នឹង​រឹត​ត្បិត​សេរីភាព​របស់​ពលរដ្ឋ​រួម​មាន ច្បាប់​ស្ដីពី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អ៊ីនធឺណិត ច្បាប់​ស្ដីពី​សមាគម និង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល ច្បាប់​ស្ដីពី​សហជីព ច្បាប់​ស្ដីពី​ទូរគមនាគមន៍ និង​ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​គ្រប់គ្រង និង​ការ​ប្រើប្រាស់​ដី​កសិកម្ម ដែល​ច្បាប់​ទាំង​នេះ​កំពុង​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ធ្វើ​សេចក្តី​ព្រាង។ ក្រៅ​ពី​នោះ ក៏​មាន​ច្បាប់​៣​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​តុលាការ ដែល​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋសភា និង​ព្រឹទ្ធសភា អនុម័ត​កាល​ពី​ខែ​មិថុនា កន្លង​ទៅ។

ពួក​គេ​ថា ច្បាប់​ស្ដីពី​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​អ៊ីនធឺណិត​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​អះអាង​ថា បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​បំណង​រារាំង​ពលរដ្ឋ​មិន​ឲ្យ​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត​នោះ ក៏​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ត្រូវ​ផ្ដន្ទាទោស​ផង​ដែរ ព្រោះ​ថា មាត្រា​២៨​នៃ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​នេះ​ចែង​ផាក​ពិន័យ និង​ផ្ដន្ទាទោស​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រហូត​ដល់​៣​ឆ្នាំ ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​ធ្វើ​ឲ្យ​អាក់​ខាន​ដល់​អធិបតេយ្យ​ភាព និង​បូរណភាព​ជាតិ។ យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ពួក​គេ​ថា ច្បាប់​នេះ​ក៏​អាច​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ប្រើប្រាស់​ចាប់​ពលរដ្ឋ​ដាក់​គុក នៅ​ពេល​ការ​បញ្ចេញ​យោបល់​របស់​ពួក​គេ​លើ​បណ្ដាញ​ព័ត៌មាន​សង្គម មាន​លក្ខណៈ​រិះគន់​រដ្ឋាភិបាល។

ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ដែរ ពួក​គេ​ថា សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្ដីពី​សមាគម និង​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល ក៏​អាច​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ប្រើប្រាស់ ដើម្បី​បដិសេធ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​របស់​អង្គការ​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​យល់​ថា រិះគន់​ទៅ​លើ​សកម្មភាព​របស់​ខ្លួន។ រីឯ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ស្ដីពី​សហជីព​ដែល​ចែង​ថា ដើម្បី​បង្កើត​សហជីព​មួយ​បាន លុះ​ណា​តែ​កម្មករ​អាច​ប្រមូល​គ្នា​ឲ្យ​បាន ២០% នៃ​ចំនួន​កម្មករ​សរុប​នៅ​ក្នុង​ក្រុមហ៊ុន ឬ​រោងចក្រ​នោះ ក៏​វា​ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​គោលការណ៍​របស់​អង្គការ​អន្តរជាតិ ដើម្បី​ការងារ​ផង​ដែរ។

លើស​ពី​នេះ ពួក​គេ​ថា ច្បាប់​ទាំង​៣​ពាក់ព័ន្ធ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​រួច​នោះ នឹង​ធ្វើ​ប៉ះពាល់​ដល់​ឯករាជ្យ​ភាព​របស់​តុលាការ ដោយសារ​ច្បាប់​នេះ​ផ្តល់​អំណាច​ឲ្យ​អង្គការ​នីតិប្រតិបត្តិ តាម​រយៈ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ គ្រប់គ្រង​ទៅ​លើ​ហិរញ្ញវត្ថុ បុគ្គលិក និង​រដ្ឋបាល​ទូទៅ​របស់​តុលាការ។

តំណាង​អង្គការ​វេទិកា​ប្រចាំ​អាស៊ី លោក​សាស្ត្រាចារ្យ ក្វាក់ ណូហ៍ ហ្យុន (Kwak Noh-Hyun) ដែល​ជា​វាគ្មិន​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​វាគ្មិន​ទាំងអស់ ៥​នាក់ ថ្លែង​ក្នុង​សន្និសីទ​កាសែត​នោះ​ថា ប្រសិន​បើ​ច្បាប់​ទាំងអស់​នេះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ដោយ​មិន​មាន​ការ​កែប្រែ​នោះ​ទេ វា​នឹង​រឹត​ត្បិត​ដល់​សំឡេង​របស់​អ្នក​មាន​ទស្សនៈ​ផ្ទុយ និង​ដាក់​ទោស​ទណ្ឌ​ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​យុត្តិធម៌៖ «យើង​គិត​ថា​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​វិធានការ និង​កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​មួយ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព វា​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន ឬ​ត្រូវ​អាស្រ័យ​លើ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​សម្ដែង​មតិ និង​ប្រមូល​ផ្តុំ ហើយ​ជាពិសេស​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ គឺ​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​អ៊ីនធឺណិត ហើយ​យើង​ពិត​ជា​បារម្ភ​អំពី​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ដែល​ពេល​នេះ កំពុង​ឋិត​នៅ​ក្នុង​ដៃ​របស់​រដ្ឋាភិបាល នឹង​គំរាម​កំហែង​ដល់​សេរីភាព​ក្នុង​ការ​សម្ដែង​មតិ ហើយ​ជា​លទ្ធផល នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ទន់​ខ្សោយ​ដល់​កិច្ច​ប្រឹងប្រែង​ប្រឆាំង​អំពើ​ពុក​រលួយ​នៅ​កម្ពុជា»

ពួក​គេ​ក៏​ឯកភាព​ដែរ​ថា មុន​ច្បាប់​ទាំងអស់​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត ច្បាប់​ស្ដីពី​ការ​ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន គួរ​តែ​ជា​ច្បាប់​អាទិភាព។ មួយ​វិញ​ទៀត គ្រប់​ការ​តាក់​តែង​ច្បាប់​ទាំងអស់ សាធារណជន​គួរ​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​ចូលរួម​ផ្តល់​យោបល់​ផង​ដែរ។

ចំពោះ​ការ​បារម្ភ​នេះ ទីប្រឹក្សា​រដ្ឋាភិបាល និង​ជា​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​អង្គភាព​ព័ត៌មាន និង​ប្រតិកម្ម​រហ័ស នៃ​ទីស្ដីការ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ទិត្យ សុធា មាន​ប្រសាសន៍​ថា ទោះ​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ធ្វើ​អ្វី​ក៏ដោយ ក៏​មិន​ត្រូវ​ចិត្ត​មជ្ឈដ្ឋាន​ខាង​ក្រៅ​មួយ​ចំនួន​នោះ​ដែរ។ លោក​ថា ព្រោះ​តែ​អ្នក​ទាំងអស់​នោះ​មាន​និន្នាការ​ប្រឆាំង​ជ្រុល​ពេក។ ចំពោះ​ការ​តាក់​តែង​ច្បាប់​នានា​វិញ លោក ទិត្យ សុធា ថ្លែង​ថា តែង​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​សង្គម​ស៊ីវិល​ពាក់ព័ន្ធ និង​អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​ច្បាប់៖ «មាន​ច្បាប់​ដែល​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​តម្រូវ​ការ​ចាំបាច់​របស់​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ដែល​ត្រូវ​ការ​នេះ គឺ​យើង​គួរ​តែ​ចូលរួម​ដោយ​ស្មោះ​ស។ ខ្ញុំ​យល់​ថា មតិ​របស់​ក្រុម​អ្នក​រិះគន់​មួយ​ចំនួន គឺ​មិន​បាន​ឈរ​ទៅ​លើ​អព្យាក្រឹត្យ​ភាព​នៃ​ការ​វាយ​តម្លៃ​របស់​ខ្លួន​នោះ​ទេ។ ការ​ពិត​ទៅ កម្ពុជា ពិត​ជា​ត្រូវ​ការ​ច្បាប់ ហើយ​ច្បាប់​ទាំង​នោះ គឺ​ដើម្បី​យក​មក​ប្រើប្រាស់​ឲ្យ​ស្រប​ទៅ​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​របស់​ខ្លួន​ទេ មិន​មែន​ឲ្យ​មាន​ច្បាប់ ដើម្បី​ជា​ការ​បំបិទ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​នោះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ក៏​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​ច្បាប់​ដែរ»

ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ សង្គម​ស៊ីវិល​តែង​រអ៊ូរទាំ​ថា ពួក​គេ​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូលរួម​ពេញ​លេញ​ក្នុង​ដំណើរ​ការ​តាក់​តែង​ច្បាប់​នោះ​ទេ។ កុំ​ថា​ឡើយ​ដល់​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ចូលរួម សូម្បី​តែ​សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់ ក៏​ពួក​គេ​ពិបាក​ទទួល​បាន​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ដែរ។ ជាក់ស្តែង​ក្នុង​ការ​តាក់​តែង​ច្បាប់​ទាំង​៣​ពាក់ព័ន្ធ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ បាន​សម្ដែង​ការ​បារម្ភ និង​ផ្តល់​អនុសាសន៍​ជាច្រើន​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ពិចារណា។ ប៉ុន្តែ​ច្បាប់​ទាំង​នោះ ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល និង​ស្ថាប័ន​នីតិប្បញ្ញត្តិ​អនុម័ត​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស។

ក្រុម​ប្រតិភូ​អង្គការ​អន្តរជាតិ​អះអាង​ថា ក្រសួង​យុត្តិធម៌ នឹង​ធ្វើ​សិក្ខា​សាលា​ផ្សព្វផ្សាយ​ពី​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ទាំង​៣​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ​នេះ។ ពួក​គេ​ថា ក្រសួង​យុត្តិធម៌​សន្យា​ថា​នឹង​ផ្តល់​ឱកាស​ឲ្យ​មាន​ការ​ស្នើ​នូវ​មតិ​យោបល់ ដើម្បី​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់​ទាំង​នេះ។ កត្តា​នេះ​ហើយ​ដែល​ពួក​គេ​សង្ឃឹម​ថា រដ្ឋាភិបាល​នឹង​ពិនិត្យ​មើល​ច្បាប់​នេះ​ឡើង​វិញ មុន​នឹង​ដាក់​ឲ្យ​អនុវត្ត៕

កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (1)
Share

អ្នក​អាន​អនាមិក

ខ្មែរគ្រប់រូបឃើញនឹងភ្នែក ឮនឹងត្រចៀកពេលនេះហើយ បរទេស ពិសេសយួននិងថៃ វាមិនដែលសប្បាយចិត្តនឹងឃើញយើងបានសន្តិភាព រួមសាមគីគ្នា កសាងប្រទេសបានរីកចំរើននោះទេ។ ឈប់ឈ្លោះគ្នាទៅ ឈប់ជួយបំផ្លាញទៀតទៅRFA.

Oct 10, 2014 10:12 PM

គេហទំព័រ​ទាំងមូល