ការ​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា​រឿង​កាត់​ទោស​លោក អោ អាន រាល​ដាល​ដល់​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​

ដោយ មួង ណារ៉េត
2019-12-19
Share
អោ អាន ៦២២ ជនត្រូវចោទ ក្នុងសាលាក្ដីខ្មែរក្រហម លោក អោ អាន។
Photo courtesy of ECCC

ការខ្វែងយោបល់គ្នារវាង​ចៅក្រម​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ នៃ​សាលាក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​រឿង​ត្រូវ​កាត់​ទោស ឬ​មិន​ត្រូវ​​កាត់​ទោស​អតីត​កម្មាភិបាល​ជាន់ខ្ពស់​ខ្មែរក្រហម​មួយ​រូប គឺ​លោក អោ អាន បាន​បន្ត​រាលដាល​ដល់​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​ ក្រោយ​ចៅក្រម​ទាំង​ប្រាំ​រូប នៃ​ស្ថាប័ន​ឧទ្ធរណ៍​មួយ​នេះ​ មិន​អាច​រក​សំឡេង​មូល​មាត់​គ្នា​ជា​ឯកច្ឆន្ទ ក្នុង​ការ​សម្រេច​លើ​សាល​ដីកា​របស់​ខ្លួន។

ការ​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា​នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​ចៅក្រម​អន្តរជាតិ​ទាំង​ពីរ​រូប​នៃ​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី១៩ ខែ ធ្នូ ត្រូវ​ចេញ​សេចក្ដី​សម្រេច​ពីរ​ផ្នែក​ផ្សេង​គ្នា​ ដោយ​ភាគី​អន្តរជាតិ​ចេញ​មួយ​ផ្នែក ឯ​ភាគី​ជាតិ​ចេញ​មួយ​ផ្នែក។ ទោះ​បី​ជា​សាល​ដីកា​នេះ មិន​មូល​មាត់​គ្នា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី វា​ជា​សេចក្ដី​សម្រេច​បិទ​ផ្លូវ​តវ៉ា។

ចៅក្រម​​អន្តរជាតិ​ទាំង​ពីរ​រូប​​​ សម្រេច​បញ្ជូន​រឿង​លោក អោ អាន​ ទៅ​ជំនុំ​ជម្រះ។ ប៉ុន្តែ​ចៅក្រម​ជាតិ​ទាំង​បី​រូប​វិញ​ សម្រេច​ទម្លាក់​ចោល​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​លើ​លោក អោ អាន ឲ្យ​ចប់​ត្រឹមណេះ ដោយ​មិន​បញ្ជូន​រឿង​នេះ​ទៅ​ជំនុំជម្រះ​នោះ​ឡើយ។

ចៅក្រម​អន្តរជាតិ​ សម្រេច​យល់​ព្រម​បញ្ជូន​លោក អោ អាន ទៅ​កាត់ទោស ដូច​មាន​កំណត់​ក្នុង​ដីកា​បញ្ជូន​រឿង​ទៅ​ជំនុំ​ជម្រះ​របស់​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត អន្តរជាតិ​ និង​យល់ថា អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលាដំបូង ត្រូវ​ទទួល​សំណុំ​រឿង​នេះ​ទៅ​ជំនុំជម្រះ​បន្ត ដោយ​អនុលោម​តាម​វិធាន​ផ្ទៃក្នុង​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម មាត្រា ៧៧(១៣)()

ប៉ុន្តែ​ចៅក្រម​ជាតិ យល់​ឃើញ​ផ្សេង​ពី​នេះ ដោយ​លើក​ឡើង​ថា វិធាន​ផ្ទៃក្នុង​មាត្រា ៧៧(១៣) នេះ​មាន​ភាព​ចន្លោះប្រហោង​នៃ​ច្បាប់​ ដែល​មិន​បាន​គ្រោងទុក សម្រាប់​ការ​ដោះ​ស្រាយ​ការ​ជាប់​គាំង នៃ​ការ​ចេញ​ដីកា​ដំណោះ​ស្រាយ​ពីរ​ផ្សេង​គ្នា របស់​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​នោះ​ឡើយ។​ ម្យ៉ាង​ទៀត ចៅក្រម​ជាតិ លើកឡើង​ទៀត​ថា ការ​បន្ត​រឿង​ក្តី​លោក អោ អាន នេះ គឺ​នឹង​កាន់​តែ​អូស​បន្លាយ​ពេល​វេលា​បន្ថែម​លើ​ការ​ស៊ើបអង្កេត ដែល​បាន​ប្រើ​ពេល​អស់​ជិត​ ១០ឆ្នាំ​រួច​ទៅ​ហើយ​នោះ។ ហើយ​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​យ៉ាង​យូរ​នោះ មិន​បាន​ផ្ដល់​លទ្ធផល​ជាក់​លាក់​អ្វី​នោះ​ឡើយ ដែល​បណ្ដាល​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត​ដល់​សិទ្ធិ​លោក អោ អាន។ ចៅក្រម​ជាតិ ថា​យុត្តិធម៌​អូស​បន្លាយ គឺ​អយុត្តិធម៌។

ការខ្វែង​យោបល់​គ្នា ​ក្នុង​ចំណោម​ចៅក្រម​អង្គ​បុរេ​ទាំង​ប្រាំ​រូប​ដូច្នេះ ធ្វើ​ឲ្យ​សាលដីកា​របស់​អង្គបុរេជំនុំ​ជម្រះ​ ខ្វះ​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​លើសលប់​លើស​ពី ៤រូប។

ក្នុង​ករណី​ខ្វះ​សំឡេង​ភាគច្រើន​លើសលប់ ក្នុង​សាលា​ដីកា​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​ ដែល​បិទ​ផ្លូវ​តវ៉ា​បែបនេះ វិធាន​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​នេះ​ ត្រង់​កថាខណ្ឌ ៧៧(១៣)() ជា​សំណៅ​ភាសា​អង់គ្លេស និង​បារាំង​ នៃ​វិសោធនកម្ម​លើ​ទី ៩ ចែង​ក្នុង​ន័យ​ថា ដីកាសម្រេច​បញ្ជូន​រឿង​ទៅ​ជំនុំ​ជម្រះ​នេះ ​ត្រូវ​មាន​សុពលភាព ដោយ​ចាត់ទុកថា អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលាដំបូង បាន​ទទួល​យក​សំណុំ​រឿង​នេះ​ទៅ​ចាត់​ការ​បន្ត។ ប៉ុន្តែ ក្នុង​សំណៅ​ភាសាខ្មែរនៃ​វិធាន​ដដែល​នេះ បែរ​ជា​ចែង​ថា ក្នុង​ករណី​ដែល​ចៅក្រម​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា រហូត​មិន​អាច​រក​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​បែប​នេះ អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ ​ត្រូវ​សម្រេច​ប្ដឹង​ទៅ​អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលាដំបូង ដោយ​ឈរ​លើ​ដីកា​ដំណោះ​ស្រាយ​របស់​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត។

ភាសាខ្មែរ អង់គ្លេស និង​បារាំង គឺ​ជា​ភាសា​ផ្លូវ​ការ ដែល​មាន​តម្លៃ​ស្មើ​គ្នា នៅ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរក្រហម។ ប៉ុន្តែ ក្នុង​ករណី​នេះ សំណៅ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ នៃ​វិធាន​ផ្ទៃក្នុង​ មាន​ខ្លឹមសារ​មិន​ដូចគ្នា​ នឹង​ភាសា​អង់គ្លេស និង​បារាំង​នោះ​ឡើយ។ ដូច្នេះ​នីតិវិធី​បន្ត កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ភាព​មិន​ច្បាស់​លាស់។

អាស៊ី​សេរី បាន​សួរ​អ្នក​នាំ​ពាក្យ​សាលា​ក្តី​ខ្មែរ​ក្រហម​លោក នេត្រ ភក្រ្តា ដើម្បី​ចង់​ដឹង​ថា តើ​នីតិវិធី​បន្ទាប់​នឹង​ទៅ​ជា​យ៉ាង​ណា ក្នុង​ស្ថានភាព​បែប​នេះ។ លោក នេត្រ ភក្ត្រា សុំ​មិន​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​អ្វី​បន្ថែម លើស​ពី​ខ្លឹមសារ​នៃ​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម អំពី​ការ​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា​របស់​ចៅក្រម​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​នេះ​ឡើយ៖ «អត្ថាធិប្បាយ​របស់​ខ្ញុំ គឺ​ខ្ញុំ​អត់​មាន​អត្ថាធិប្បាយ​អ្វី​លើ​ពី​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​ចៅក្រម​ទេ»

ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី លោក​មេធាវី ហុង គឹម​សួន ដែល​ធ្លាប់​តំណាង​ឲ្យ​ដើម​បណ្តឹង​រដ្ឋប្បវេណី នៅ​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម​ថា ទោះ​ក្នុង​ករណី​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា​បែបនេះ ក៏​ដំណើរ​ការ​ក្តី​នៅ​តែ​ប្រព្រឹត្ត​បន្ត ដោយ​មិន​ឈប់​ត្រឹម​នេះ​ឡើយ។ មាន​ន័យ​ថា លោក អោ អាន នឹង​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​កាត់​ទោស៖ «ក្នុង​ច្បាប់​នៃ​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម គឺ​នៅ​តែ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​បន្ត​នីតិវិធី​ត​ទៅ​មុខ​ទៀត។ មាន​ន័យ​ថា បើ​ភាគី​ខាង​ជាតិ​មាន​តែ​បី អត់​បាន​បួន គឺ​អត់​យក​ជា​ការ​បាន​ទេ​ គ្រាន់តែ​សេចក្ដី​សម្រេច​ពួកគាត់ ដែល​ពួក​គាត់​សរសេរ គេ​នឹង​តម្កល់​ទុក​ក្នុង​សំណុំរឿង​ដែរ។ ចំណែក​ឯ​ការ​យល់ឃើញ​របស់​ចៅក្រម​អន្តរជាតិ​មាន​តែ​ពីរ​នាក់ ដែល​គាំទ្រ​រឿង​ឲ្យ​ទៅ​ជំនុំជម្រះ​ គឺ​នីតិវិធី​នៅ​តែ​ទៅ​មុខ​ដដែល»

ទោះ​ជា​ចៅក្រម​ជាតិ​មាន​លោក ប្រាក់ គឹមសាន លោក ន័យ ថុល និង​លោក ហួត វុទ្ធី និង​ចៅក្រម​​អន្តរជាតិ​លោក អូលីវីយ៉េ បូវ៉ាឡេ (Olivier BEAUVALLET )​ និង​លោក កាង ជិន បាក់ (Kang Jin Baik) នៃ​អង្គ​បុរេ​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា រឿង​បញ្ជូន​សំណុំរឿង​លោក អោ អាន​ទៅ​ជំនុំជម្រះ​ក្តី ក៏​ចៅក្រម​ទាំង​អស់​យល់ស្រប​គ្នា​ជា​ឯកច្ឆន្ទ​ថា នេះ​ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​ប្រវត្តិ​នៃ​តុលាការ​នេះ ដែល​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ ត្រូវ​ប្រឈម​នឹង​ដីកា​ដំណោះ​ស្រាយ​ពីរ​ផ្ទុយ​គ្នា ចេញ​ពី​ការិយាល័យ​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ នៃ​តុលាការ​តែមួយ បែបនេះ។

ចៅក្រម​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ ចាត់​ទុក​ដីកា​ដំណោះ​ស្រាយ​ពីរ​ផ្ទុយ​គ្នា​របស់​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើប​អង្កេត​ជាតិ និង​អន្តរជាតិ​បែបនេះ គឺ​ខុស​ច្បាប់ និង​រំលោភ​លើ​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​នៃ​ក្រប​ខណ្ឌ​គតិយុត្តិ ​របស់​សាលាក្ដី​ខ្មែរ​ក្រហម​នេះ។

ការ​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា​រវាង​មន្រ្តី​តុលាការ​ភាគី​ជាតិ និង​ភាគី​អន្តរជាតិ ជុំវិញ​ការ​ផ្ដន្ទាទោស​អតីត​កម្មាភិបាល​ជាន់ខ្ពស់​ខ្មែរក្រហម​បន្ថែម​ទៀត​នេះ កើតមាន​ជា​ហូរ​ហែ​តាំង​ពី​នៅ​ការិយាល័យ​សហ​ព្រះរាជអាជ្ញា ការិយាល័យ​សហ​ចៅក្រម​ស៊ើបអង្កេត និង​អង្គ​បុរេ​ជំនុំ​ជម្រះ​នេះ។ ភាគី​ជាតិ​នៃ​សាលាក្ដី​នេះ រង់​ការ​រិះគន់​ថា សម្រេច​ក្តី​ស្រប​តាម​សារ​នយោបាយ​របស់​មេដឹកនាំ​របប​ក្រុង​ភ្នំពេញ ដែល​តែង​តែ​ប្រកាស​ជា​សាធារណៈ មិន​ឲ្យ​កាត់​ក្តី​បន្ថែម​ទៀត ឲ្យ​លើស​ពី​សំណុំ​រឿង ០០១ ដែល​មាន​លោក កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅ ឌុច និង ០០២ ដែល​មាន​លោក ខៀវ សំផន និង​លោក នួន ជា​នោះ​ទេ។ លោក ហ៊ុន សែន តែង​តែ​ព្រមាន​បិទ​សាលាក្ដី​នេះ បើ​ហ៊ាន​កាត់​ទោស​មនុស្ស​បន្ថែម។ សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​ភាគី​ជាតិ តែងតែ​ស្រប​ទៅ​តាម​សារ​នយោបាយ​របស់​របប​ក្រុង​ភ្នំពេញ​នេះ។

ប៉ុន្តែ ភាគី​អន្តរជាតិ​ឯ​ណោះ​វិញ ប្រកាន់​ជំហរ​ស៊ី​សង្វាក់​គ្នា​ ថា​សាលាក្ដី​ខ្មែរក្រហម មាន​សមត្ថកិច្ច និង​អំណាច​អាច​ផ្ដន្ទាទោស​មនុស្ស​បន្ថែម​ទៀត ដែល​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុសត្រូវ​ខ្ពស់​បំផុត ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម។ ការ​ខ្វែង​យោបល់​គ្នា​នេះ ធ្វើឲ្យ​កិច្ច​ដំណើរ​ការ​នីតិវិធី​ក្នុង​រឿង​ក្តី​បន្ថែម​នេះ អូស​បន្លាយ​ពេល​យូរ​រហូត​ដល់​ជិត ១០ឆ្នាំ ទើប​ចេញ​ដីកា​ដំណោះ​ស្រាយ​បាន​មួយ ដូច​ករណី​លោក អោ អាន​នេះ​ស្រាប់។

លោក អោ អាន​ អាយុ​ជាង ៩០ឆ្នាំ​ហើយ ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឲ្យ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ស៊ើប​អង្កេត ពី​អំពើ​ប្រល័យ​ពូជ​សាសន៍ លើ​ជន​ជាតិ​ចាម ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​មនុស្ស​ជាតិ រួមមាន ការ​សម្លាប់​អតីត​ទាហាន​ លន់ នល់ ការ​បង្ខំឲ្យ​រៀបការ ការ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម ជាដើម និង​ការ​រំលោភ​លើ​ក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៥៦ រួម​មាន មនុស្ស​ឃាត​ដោយ​ចេតនា។

សហ​ព្រះ​រាជអាជ្ញា​អន្តរជាតិ​ លើ​ក​ជា​សំអាង​ ថា​លោក អោ អាន​ មាន​តួ​នាទី​ជា​អនុ​លេខា​ភូមិ​ភាគ​កណ្ដាល ត្រូវ​ជា​អនុ​លេខា​របស់​លោក កែ ពក និង​ជា​លេខា​តំបន់​៤១ គ្រប់គ្រង ៥ស្រុក នៅ​ខេត្ត​កំពង់​ចាម ដែល​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​រាប់​ពាន់​នាក់៕

កំណត់​ចំណាំ​ចំពោះ​អ្នក​បញ្ចូល​មតិ​នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​នេះ៖ ដើម្បី​រក្សា​សេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ផ្សាយ​តែ​មតិ​ណា ដែល​មិន​ជេរ​ប្រមាថ​ដល់​អ្នក​ដទៃ​ប៉ុណ្ណោះ។

ព័ត៌មាន (0)

មើល​មតិ​ទាំង​អស់.

បញ្ចេញ​មតិយោបល់៖

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួល និងអាចពិនិត្យកែប្រែឲ្យស្របតាម លក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់ របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។ សូមគោរពមតិរបស់អ្នកដទៃ ហើយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការពិត។